Theo báo The Kyiv Independent ngày 20/3, Nhà máy Điện Hạt nhân Zaporizhzhia là cơ sở hạt nhân lớn nhất châu Âu, hiện đang nằm dưới sự kiểm soát của Liên bang Nga và trong cuộc điện đàm thượng đỉnh hôm 19/3, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã thảo luận với Tổng thống Mỹ Donald Trump về khả năng Mỹ hỗ trợ khôi phụ nhà máy này.
Trong một cuộc họp báo trực tuyến qua Zoom với các nhà báo, ông Zelensky cho biết: “Việc cung cấp nước, nhân sự kỹ thuật và nhiều bước khác để đảm bảo rằng trong vòng một năm rưỡi đến hai năm rưỡi, nhà máy sẽ bắt đầu tạo ra tiền và điện cho người dân. Đây là tầm nhìn của tôi”.
Nhà máy Điện Hạt nhân Zaporizhzhia toạ lạc tại thành phố Enerhodar, thuộc tỉnh Zaporizhzhia, nằm ở bờ Đông sông Dnipro, hiện vẫn do Liên bang Nga chiếm giữ, và Ukraine không thể tiếp cận khu vực xung quanh.
Phát biểu trong cuộc họp báo ngày 19/3, Thư ký Báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt tuyên bố: “Mỹ có thể hỗ trợ rất nhiều trong việc vận hành các nhà máy này nhờ chuyên môn về điện cũng như linh vực liên quan. Việc các nhà máy này thuộc sở hữu của Mỹ sẽ là sự bảo vệ tốt nhất cho cơ sở hạ tầng này”.
Trong cuộc họp báo ngày 19/3, ông Zelensky lưu ý rằng trong cuộc điện đàm cùng ngày, ông Trump đã hỏi liệu Mỹ có thể đóng vai trò trong việc tái thiết cơ sở này hay không.
“Vâng, nếu chúng tôi có thể hiện đại hóa nó, đầu tư tiền. Điều này có thể được thảo luận, nhưng chúng tôi chỉ nói về một nhà máy duy nhất”, Zelensky cho biết.
Trước đó vào ngày 14/3, Tổng thống Volodymyr Zelensky xác nhận rằng số phận của nhà máy và các vùng lãnh thổ lân cận do Liên bang Nga chiếm giữ đã được thảo luận với Mỹ trong các cuộc đàm phán song phương tại Saudi Arabia vào hôm 11/3.
Ông Zelensky cho biết việc trả lại nhà máy mà không đi kèm với việc Ukraine kiểm soát thành phố nơi nhà máy tọa lạc – Enerhodar – là điều không thể.
“Bạn không thể chỉ nói: đây là nhà máy, và thành phố (Enerhodar) là một thực thể riêng biệt”, ông Zelensky nhấn mạnh.
Trước khi xung đột Nga - Ukraine bùng nổ, Nhà máy Điện Hạt nhân Zaporizhzhia chiếm 20% nguồn cung điện của Ukraine và gần một nửa sản lượng điện hạt nhân của cả nước.
Hiện tại, cả sáu lò phản ứng của nhà máy đều đang trong trạng thái ngừng hoạt động lạnh (cold shutdown). Nhà máy không còn phát điện mà phụ thuộc vào hai đường dây điện kết nối với các vùng lãnh thổ do Ukraine kiểm soát để cung cấp điện từ bên ngoài.
Theo Energoatom – công ty vận hành nhà máy điện hạt nhân thuộc sở hữu nhà nước của Ukraine – kể từ khi xung đột bắt đầu, nhà máy đã trải qua 8 lần mất điện hoàn toàn và 1 lần mất điện một phần.
