Từ thu thập mẫu ADN đến rà soát nguồn tin, xác minh và tìm kiếm trên thực địa, các lực lượng đồng bộ thực hiện nhiệm vụ, thể hiện trách nhiệm và lòng tri ân đối với những người đã hy sinh vì Tổ quốc. Mỗi mẫu ADN, mỗi thông tin được xác minh góp phần mở thêm cơ hội tìm lại danh tính liệt sĩ, đáp ứng mong mỏi của thân nhân sau nhiều năm chờ đợi.
Thêm hy vọng đưa liệt sĩ trở về với gia đình
Chiến dịch 500 ngày đêm đang được tỉnh Vĩnh Long triển khai với nhiều nhiệm vụ đồng bộ, từ rà soát hồ sơ, xác minh thông tin đến tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ và thu nhận mẫu sinh phẩm thân nhân. Mỗi manh mối được làm rõ là một bước tiến trên hành trình tìm kiếm, đưa những người đã hy sinh vì Tổ quốc trở về với gia đình, quê hương.
Tại xã Nhuận Phú Tân, qua rà soát tài liệu lịch sử, thu thập thông tin nhân chứng và khảo sát thực địa, địa phương xác định hai khu mộ tạm hình thành trong chiến tranh. Phối hợp với Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh, Đội K90 và lực lượng tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ của tỉnh, địa phương đã quy tập 41 bộ hài cốt liệt sĩ cùng các di vật liên quan.
Ông Phạm Văn Thành, người dân xã Nhuận Phú Tân từng cùng đồng đội đến nhiều địa phương tìm kiếm hài cốt đồng đội. Mỗi lần tìm thấy đồng đội, ông vừa xúc động, tự hào vừa day dứt khi nhiều người đã hy sinh vẫn chưa được tìm thấy. Vì vậy, khi địa phương phối hợp tổ chức tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, những ký ức ông lưu giữ trở thành nguồn thông tin quý giá, góp phần xác định nơi chôn cất đồng đội. Với ông, mỗi thông tin được làm rõ là thêm một cơ hội đưa những người đã hy sinh trở về với gia đình, quê hương.
Theo Ban Chỉ đạo 515 tỉnh Vĩnh Long, trong năm 2026 và giai đoạn 1 Chiến dịch 500 ngày đêm, tỉnh rà soát nghĩa trang, khu mộ tạm, xác minh các địa điểm có thông tin mới, tổ chức hội thảo kết luận địa bàn và tìm kiếm khi đủ cơ sở. Qua đó, tỉnh tiếp nhận, xử lý 61 nguồn tin về liệt sĩ, mộ liệt sĩ; tổ chức 8 đợt tìm kiếm và đã quy tập 135 hài cốt liệt sĩ và 1 mộ tập thể.
Với thân nhân liệt sĩ, mỗi thông tin mới đều mở thêm hy vọng tìm lại người thân. Ông Trần Văn Hùng ở xã Mỏ Cày cho biết, hài cốt được tìm thấy được bọc trong tấm tăng bộ đội tương tự với những thông tin gia đình từng biết về người anh đã hy sinh. Dấu hiệu này chưa đủ để xác định danh tính nhưng là cơ sở để cơ quan chức năng tiếp tục đối chiếu, xác định; đồng thời thắp lên hy vọng tìm lại người thân của gia đình sau nhiều năm mong ngóng.
Để xác định danh tính liệt sĩ còn thiếu thông tin, tỉnh Vĩnh Long đẩy mạnh thu nhận mẫu sinh phẩm ADN thân nhân liệt sĩ. Đến nay, tỉnh đã thu nhận 2.370 mẫu và tiếp tục triển khai kế hoạch thu nhận hơn 1.500 mẫu. Tỉnh cũng đã lấy 4.490 mẫu hài cốt liệt sĩ chưa rõ thông tin tại các nghĩa trang, bàn giao cho các đơn vị chuyên môn giám định ADN.
Qua rà soát hồ sơ, đối chiếu thông tin và giám định, tỉnh đã xác định danh tính 16 liệt sĩ, gồm 5 trường hợp bằng ADN và 11 trường hợp bằng phương pháp thực chứng. Mỗi kết quả xác minh góp phần mở thêm hy vọng để thân nhân tìm lại người thân sau nhiều năm mong đợi.
Hơn nửa thế kỷ trôi qua, gia đình ông Châu Thanh Hùng ở phường Phước Hậu vẫn mong tìm được phần mộ của bốn người anh hy sinh trong chiến tranh. Trên bàn thờ gia đình, bốn tấm bằng Tổ quốc ghi công còn là nỗi mong mỏi của người mẹ đến cuối đời vẫn chưa biết nơi an nghỉ của các con.
Những ngày qua, khi địa phương triển khai thu nhận mẫu sinh phẩm ADN để xác định danh tính liệt sĩ, ông Hùng đăng ký lấy mẫu với hy vọng tìm được thông tin về các anh, đưa những người đã hy sinh trở về với gia đình.
Theo Phó Giám đốc Sở Nội vụ tỉnh Vĩnh Long Võ Văn Tám, Chiến dịch 500 ngày đêm thể hiện trách nhiệm và lòng tri ân đối với các anh hùng liệt sĩ. Sở Nội vụ phối hợp với Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh và các ngành liên quan rà soát phần mộ, số hóa hồ sơ người có công, cập nhật thông tin liệt sĩ và kết nối dữ liệu phục vụ xác định danh tính.
Các đơn vị đã tổ chức lấy, bàn giao, lưu trữ mẫu sinh phẩm và khôi phục hiện trạng phần mộ sau khi lấy mẫu. Qua rà soát, tìm kiếm và đối sánh ADN, Vĩnh Long từng bước xác định danh tính liệt sĩ, mở thêm hy vọng cho thân nhân; đồng thời hoàn thiện dữ liệu, đẩy nhanh tiến độ giai đoạn 2 của chiến dịch.
Kiên trì xác minh từng nguồn tin, không bỏ sót manh mối
Mặc dù đạt một số kết quả, công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ vẫn gặp nhiều khó khăn do thông tin phân tán, thiếu hồ sơ gốc, nhân chứng trực tiếp ngày càng ít. Qua thời gian, địa hình thay đổi, nhiều khu vực nghi có hài cốt nay đã có nhà ở, trường học, cơ sở y tế hoặc đất trồng cây. Việc tìm kiếm tại những nơi này đòi hỏi khảo sát kỹ, có phương án kỹ thuật và điều kiện bảo đảm phù hợp.
Theo Trung tá Trần Huyền Vi, Đội trưởng Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ lâm thời, tại một số nghĩa trang tạm, hài cốt liệt sĩ có thể vẫn còn nhưng hiện trạng đã thay đổi, có nơi đang xây dựng công trình. Nhiều nhân chứng lịch sử tuổi cao, sức khỏe giảm sút, trí nhớ không còn đầy đủ; một số thông tin chưa đủ cơ sở kết luận.
Vì vậy, lực lượng chức năng phải phối hợp cơ quan chuyên môn khảo sát, đánh giá thực tế, thận trọng xác minh từng nguồn tin và lựa chọn phương án tìm kiếm phù hợp, bảo đảm an toàn, hạn chế ảnh hưởng đến công trình hiện hữu. Khi đủ cơ sở, đội đề xuất triển khai tìm kiếm, quy tập.
Trung tá Trần Huyền Vi chia sẻ: “Chiến dịch 500 ngày đêm có thời hạn nhưng tinh thần trách nhiệm của mỗi cán bộ, chiến sĩ trong đội là không có giới hạn. Khi còn nguồn tin cần xác minh, còn hài cốt liệt sĩ chưa được tìm thấy, chúng tôi sẽ tiếp tục nỗ lực tìm kiếm, đưa các anh trở về với gia đình, quê hương”.
Là địa bàn từng diễn ra nhiều trận đánh ác liệt, xã Nhuận Phú Tân có nhiều nghĩa trang, khu mộ tạm hình thành trong chiến tranh nhưng vị trí an táng của một số liệt sĩ chưa được xác minh đầy đủ.
Phó Chủ tịch UBND xã Nhuận Phú Tân Lê Minh Khớp cho biết, xã phối hợp với các ngành, đoàn thể, Hội Cựu chiến binh tuyên truyền, vận động người dân cung cấp thông tin; rà soát, đối chiếu nguồn tin, gặp gỡ người cung cấp thông tin và cán bộ từng tham gia kháng chiến để làm rõ vị trí các khu mộ tạm, hoàn thiện hồ sơ lập bản đồ tìm kiếm, quy tập.
Xã cũng phối hợp với Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh, Đội K90 thuộc Cục Chính trị Quân khu 9 và cơ quan chuyên môn khảo sát thực địa, đề xuất tìm kiếm khi đủ cơ sở, góp phần xác định danh tính liệt sĩ và đáp ứng mong mỏi của thân nhân.
Tỉnh Vĩnh Long phấn đấu trong năm 2027 hoàn thành kết luận địa bàn, lập bản đồ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ đợt 2; đồng thời xác minh, kết luận thông tin về liệt sĩ, mộ liệt sĩ và tìm kiếm, quy tập ít nhất 90 hài cốt liệt sĩ.
Trong giai đoạn 2, Chiến dịch 500 ngày đêm, tỉnh đặt mục tiêu xác minh, kết luận 100% nguồn tin; tìm kiếm, quy tập, an táng ít nhất 140 hài cốt liệt sĩ, bàn giao mẫu theo quy định và hoàn thành lấy mẫu sinh phẩm thân nhân liệt sĩ.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long Nguyễn Thị Bé Mười cho biết, tỉnh chỉ đạo các cơ quan, đơn vị, địa phương đẩy mạnh tuyên truyền gắn với từng nguồn tin, khẩn trương tiếp cận cựu chiến binh, nhân chứng, thân nhân liệt sĩ và những người có khả năng cung cấp thông tin. Mọi nguồn tin phải được phân loại, giao xác minh và kết luận rõ ràng.
Các đơn vị cần rà soát nghĩa trang lập tạm, hoàn thiện hồ sơ, tổ chức tìm kiếm khi đủ cơ sở; chuẩn hóa, số hóa dữ liệu, đẩy nhanh tiến độ lấy mẫu sinh phẩm thân nhân. Tỉnh cũng yêu cầu tăng cường tập huấn nghiệp vụ cho cán bộ cơ sở, kiểm tra tiến độ, xác định rõ trách nhiệm và kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc.
Bà Nguyễn Thị Bé Mười nhấn mạnh, tỉnh lưu ý các đơn vị, địa phương triển khai nhiệm vụ đến đâu chắc đến đó, bảo đảm hồ sơ, số liệu thống nhất, tránh làm đi làm lại, không chạy theo thành tích hay số lượng đơn thuần. Công tác xác minh phải thực chất, tìm kiếm, quy tập phải chặt chẽ, an toàn; các cơ quan, đơn vị, địa phương phối hợp hiệu quả, bảo đảm tiến độ.
Chiến dịch 500 ngày đêm có thời hạn cụ thể nhưng nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ phải được thực hiện kiên trì, liên tục. Mỗi nguồn tin được làm rõ, mỗi mẫu sinh phẩm được đối sánh, mỗi hài cốt liệt sĩ được tìm thấy đều góp phần nối dài hành trình tri ân, đưa các anh hùng, liệt sĩ trở về với gia đình, đồng đội và quê hương.
