Từ những thông tin quý giá ấy, lực lượng chức năng tỉnh Quảng Ngãi đã xác minh, khoanh vùng, rút ngắn thời gian tìm kiếm, quy tập được nhiều hài cốt liệt sĩ, đưa các anh về an nghỉ tại các nghĩa trang quê mẹ.
Trung tá Ngô Như Vũ, Chính trị viên phó Ban Chỉ huy quân sự xã Nghĩa Giang tìm dấu vết mộ liệt sĩ tại Gò Tràm từ nguồn tin của ông Lê Hữu Phước, thôn An Sơn.
Ký ức không phai
Ở tuổi 90, sức khỏe đã suy giảm nhiều, nhưng khi nhắc đến trận đánh tại Gò Tràm, ông Lê Hữu Phước, thôn An Sơn, xã Nghĩa Giang, vẫn nhớ khá rõ từng chi tiết. Ông Phước cho biết, ông từng làm Bí thư, Chủ tịch Hội Nông hội xã Tư Thuận cũ. Năm 1969, khi chiến tranh diễn ra ác liệt, tại khu vực Gò Tràm, lực lượng ta tổ chức đánh xe tăng của địch. Trong trận chiến này, một số cán bộ, chiến sĩ đã hy sinh. Thời điểm đó, ông đã chỉ đạo và trực tiếp chôn cất các liệt sĩ nên vẫn nhớ một số vị trí.
“Khi Chiến dịch 500 ngày đêm được phát động, bộ đội và chính quyền ráo riết tìm kiếm hài cốt liệt sĩ, lòng tôi lại như có lửa đốt, đứng ngồi không yên. Tôi theo chân lực lượng chức năng ra tận hiện trường, chỉ từng mảng đất, từng tọa độ nơi các đồng đội từng nằm xuống. Niềm đau đáu hàng chục năm qua của tôi đã nguôi ngoai khi lực lượng chức năng tìm thấy hài cốt liệt sĩ tại nơi tôi chỉ điểm. Tôi mong muốn các anh sớm được trả lại tên tuổi, trở về trong vòng tay yêu thương của gia đình”, ông Phước chia sẻ.
Từ nguồn tin do các nhân chứng và ông Phước cung cấp, ngày 20/8, Ban Chỉ huy quân sự xã Nghĩa Giang tổ chức lực lượng tìm kiếm hài cốt liệt sĩ tại khu vực Gò Tràm. Vị trí đầu tiên được xác định là khu vực từng có hai hầm trú ẩn. Dưới cái nắng gay gắt, cán bộ, chiến sĩ chia nhau rà soát từng vị trí, kiên trì đào, xúc từng lớp đất, lần tìm những dấu tích còn lại của các liệt sĩ.
Sau hai ngày tìm kiếm, lực lượng chức năng đã phát hiện một hài cốt liệt sĩ cùng nhiều di vật như nút áo, bút, muỗng và dép cao su. Tiếp tục mở rộng phạm vi tìm kiếm, ngày 24/8, cách vị trí phát hiện ban đầu khoảng 300 m, lực lượng chức năng phát hiện thêm ba hài cốt liệt sĩ. Hài cốt liệt sĩ thứ năm cũng được tìm thấy tại Gò Tràm chỉ sau 7 ngày tìm kiếm.
Theo Trung tá Ngô Như Vũ, Chính trị viên Phó Ban Chỉ huy quân sự xã Nghĩa Giang, để tiếp nhận và khai thác hiệu quả các nguồn thông tin phục vụ công tác tìm kiếm hài cốt liệt sĩ, đơn vị đã xây dựng các kênh tuyên truyền trên phương tiện thông tin đại chúng, mạng xã hội Zalo, Facebook; đồng thời trực tiếp đến từng gia đình gặp gỡ, lắng nghe các nhân chứng kể lại những gì họ từng chứng kiến trong chiến tranh.
Qua quá trình rà soát, Ban Chỉ huy quân sự xã đã tiếp cận 12 nguồn tin, trong đó có 3 nguồn tin từ cán bộ, chiến sĩ trực tiếp tham gia chiến đấu, làm nhiệm vụ và 9 nguồn tin từ người thân, người cao tuổi từng chứng kiến các trận đánh tại khu vực Gò Tràm.
Từ những thông tin thu thập được, đơn vị tiếp tục đối chiếu, xác minh với các tài liệu và nguồn tin liên quan để khoanh vùng, xác định cụ thể những khu vực có khả năng còn hài cốt liệt sĩ. Trên cơ sở đó, Ban Chỉ huy quân sự xã xây dựng phương án, tham mưu cấp ủy, chính quyền địa phương và Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh tổ chức tìm kiếm.
“Hiện cả 5 hài cốt liệt sĩ đã được tổ chức an táng tại Nghĩa trang Liệt sĩ thôn An Hội Bắc 1. Qua các di vật được tìm thấy cùng hài cốt như áo mưa, võng, nút áo, bút, muỗng, kẹp tóc... bước đầu có thể nhận định trong 5 hài cốt tìm được có cả bộ đội chủ lực và dân quân, du kích địa phương”, Trung tá Ngô Như Vũ cho biết.
Nguồn tin đưa các anh về
5 hài cốt liệt sĩ được tìm thấy tại Gò Tràm từ nguồn tin của nhân chứng thôn An Sơn, xã Nghĩa Giang.
Từ nguồn tin của ông Nguyễn Đình Nhe, ngày 20/8, 37 cán bộ, chiến sĩ thuộc lực lượng vũ trang tỉnh đã tổ chức đào, tìm kiếm tại 3 khu vực nghi là nơi an táng liệt sĩ Nguyễn Đình Nữ và liệt sĩ Nguyễn Văn Hưng, tại tổ dân phố An Thạch, phường Trà Câu.
Ngay từ ngày đầu tìm kiếm, lực lượng chức năng đã phát hiện một hài cốt liệt sĩ. Chưa xác định được danh tính, quê quán, đơn vị của liệt sĩ, song vị trí phát hiện cùng những di vật thu được là cơ sở quan trọng để tiếp tục xác minh thông tin về người đã hy sinh, mở ra hy vọng cho gia đình liệt sĩ sau nhiều năm chờ đợi.
Thực tế tại Nghĩa Giang, Trà Câu và nhiều địa phương khác cho thấy, khi địa hình chiến trường xưa đã thay đổi, gây khó khăn cho công tác tìm kiếm, những ký ức của nhân chứng trở thành nguồn thông tin đặc biệt quý giá. Một vị trí được nhớ lại, một con đường cũ, một khu vực từng xảy ra trận đánh hay một vật dụng còn sót lại có thể trở thành manh mối để lực lượng chức năng xác định nơi tìm kiếm.
Theo Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Quảng Ngãi, thực hiện “Chiến dịch 500 ngày đêm”, cùng với việc đẩy mạnh khai quật các phần mộ liệt sĩ chưa xác định được danh tính tại các nghĩa trang liệt sĩ trên địa bàn để lấy mẫu sinh phẩm ADN, các đơn vị quân đội cũng liên tục gặp gỡ cựu chiến binh, y, bác sĩ từng làm nhiệm vụ trong thời chiến.
Bên cạnh đó, Ban Chỉ huy quân sự các xã, phường cũng đã thiết lập các kênh tiếp nhận thông tin từ người dân sinh sống lâu năm trên địa bàn để ghi nhận thông tin về nơi liệt sĩ hy sinh, chôn cất. Đến nay, lực lượng chức năng đã tiếp nhận gần 800 nguồn tin có giá trị. Các thông tin được sàng lọc, rà soát, đối chiếu trước khi xác định những địa điểm có cơ sở để tổ chức khảo sát, tìm kiếm.
Đại tá Trịnh Công Sơn, Phó Chính ủy Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Quảng Ngãi, cho biết, từ các nguồn tin do nhân chứng cung cấp, Ban Chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tỉnh đối chiếu với bản đồ thực địa, tài liệu lịch sử chiến tranh để xác định những khu vực có cơ sở khảo sát, tìm kiếm. “Nhiều nguồn tin đã giúp lực lượng chức năng xác định khu vực, tổ chức tìm kiếm và quy tập hài cốt liệt sĩ một cách nhanh chóng. Vì vậy, từng nguồn tin, từng dấu vết mới đều vô cùng quý giá, góp phần mở rộng và đẩy nhanh công tác tìm kiếm liệt sĩ”. Đại tá Trịnh Công Sơn khẳng định.
Đến ngày 27/8, lực lượng chức năng tỉnh Quảng Ngãi đã quy tập được 21 hài cốt liệt sĩ tại các địa phương. Trong đó, phường Đắk Cấm 4 hài cốt; xã Đăk Pék 10; xã Đăk Tờ Kan 1; phường Trà Câu 1 và xã Nghĩa Giang 5 hài cốt.
Lực lượng chức năng vẫn đang tổ chức tìm kiếm tại 2 khu vực thôn Đăk Tuk, xã Đăk Môn theo thông tin từ thân nhân liệt sĩ và tại Lâm trường Đăk Ba theo nguồn tin do người dân đi rừng cung cấp.
Cùng với tìm kiếm, quy tập, công tác xác định danh tính hài cốt liệt sĩ bằng phương pháp giám định ADN đang được Quảng Ngãi đẩy mạnh. Đến nay, tỉnh đã khai quật lấy mẫu hài cốt liệt sĩ tại 9.534 trong tổng số 13.000 phần mộ, lấy được mẫu sinh phẩm tại 6.582 mộ. Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Quảng Ngãi đã bàn giao 3.348 mẫu sinh phẩm cho Viện Pháp y Quân đội, Bộ Quốc phòng để phục vụ giám định.
Trong hành trình tìm kiếm những người con đã ngã xuống nhưng chưa thể trở về, những trang ký ức tưởng như đã cũ vẫn tiếp tục mở ra những cánh cửa mới. Mỗi nguồn tin là một hy vọng, một manh mối góp phần đưa đồng đội, những anh hùng, liệt sĩ trở về với quê hương, gia đình sau hàng chục năm xa cách.