Đơn giản hóa thủ tục hành chính là giải pháp trọng tâm để khơi thông nguồn lực

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Nhất, chiều 20/4, Quốc hội thảo luận ở hội trường về: Đánh giá bổ sung kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước năm 2025; tình hình thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước những tháng đầu năm 2026; Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026 - 2030; Công tác thực hành tiết kiệm, chống lãng phí năm 2025; Tình hình thực hiện mục tiêu quốc gia về bình đẳng giới năm 2025.

Các đại biểu nhất trí cho rằng, trong giai đoạn 2021 - 2025, dưới sự lãnh đạo toàn diện của Trung ương Đảng, sự chia sẻ cộng đồng trách nhiệm của Quốc hội, cả hệ thống chính trị và toàn dân, Chính phủ đã điều hành đảm bảo ổn định kinh tế vĩ mô và kiểm soát tốt lạm phát, đảm bảo các cân đối lớn, đảm bảo an ninh an toàn về tài chính quốc gia, vay và trả nợ công đều trong ngưỡng Quốc hội cho phép và thấp hơn. Quốc phòng - an ninh được tăng cường, an sinh xã hội ngày càng được quan tâm. Đặc biệt, công tác đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước, đối ngoại nhân dân tiếp tục đạt được nhiều thành tựu hết sức quan trọng, đảm bảo môi trường hòa bình, tạo nền tảng ổn định, trở thành kênh huy động tổng hợp các nguồn lực, tạo điều kiện để thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

Phát triển sản phẩm nông nghiệp theo hướng nâng cao chất lượng, giá trị gia tăng bền vững

Tán thành với các quan điểm, mục tiêu, nhóm giải pháp và nhiệm vụ mà Chính phủ báo cáo trước Quốc hội trong Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026 - 2030, đại biểu Dương Khắc Mai (Lâm Đồng) cho rằng, đây là sự thể hiện cam kết mạnh mẽ của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ trước Quốc hội và nhân dân cả nước ngay trong Kỳ họp đầu tiên của Quốc hội khóa XVI.

Để góp phần vào tăng trưởng kinh tế hai con số, đạt các mục tiêu đề ra trong kế hoạch 5 năm 2026 - 2030, đại biểu đưa ra một số đề xuất.

Theo đại biểu, nông nghiệp là cứu cánh, trụ đỡ cho kinh tế - xã hội của nước ta trong những giai đoạn khó khăn nhất. Tuy nhiên, báo cáo của Chính phủ chỉ rõ, phát triển nông nghiệp còn nhiều yếu tố thiếu bền vững, chậm chuyển đổi từ tư duy sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp, sản xuất hàng hóa tập trung quy mô lớn và tiêu chuẩn cao của thị trường quốc tế. Công nghiệp chế biến nông - lâm - thủy sản chưa phát triển mạnh, nhất là khâu bảo quản và chế biến sâu; đầu vào cho sản xuất còn phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu; tổn thất sau thu hoạch còn khá cao. Thực tế nông nghiệp phát triển nhưng thu nhập đời sống của một bộ phận nông dân và người làm nông nghiệp chưa cao... Để khắc phục những hạn chế trên, đại biểu đề nghị Chính phủ cần quan tâm chỉ đạo phát triển ngành sản phẩm nông nghiệp theo hướng nâng cao chất lượng, giá trị gia tăng bền vững. Mục tiêu phát triển bền vững phải được chú trọng xuyên suốt trong tái cơ cấu từng ngành, lĩnh vực, sản phẩm trên cả ba khía cạnh: kinh tế, xã hội và môi trường. Tổ chức sản xuất theo chuỗi liên kết nhằm huy động được nguồn lực, tạo ra sản phẩm tập trung gắn với sản xuất, chế biến, tiêu thụ sản phẩm.

Cùng với đó, ưu tiên đầu tư phát triển công nghiệp phụ trợ, công nghiệp chế biến nông sản kết hợp với các biện pháp tổ chức sản xuất, tiêu thụ hàng hóa nâng cao giá trị gia tăng của các sản phẩm nông nghiệp, từng bước giảm và tiến đến ngừng sản xuất sản phẩm thô trong nông nghiệp. Đồng thời, tiếp tục tăng mạnh vốn đầu tư của ngân sách phục vụ phát triển nông nghiệp nông thôn cũng như các biện pháp để đảm bảo sử dụng hiệu quả các nguồn vốn. Có cơ chế khuyến khích thu hút nguồn vốn đầu tư ngoài Nhà nước vào lĩnh vực nông nghiệp nông thôn, nhất là đối với vùng sâu, vùng xa.

Theo báo cáo, tốc độ tăng năng suất lao động xã hội bình quân 5 năm chỉ đạt 5,21%, thấp hơn so với mục tiêu đề ra là 6,5%. Chất lượng nguồn nhân lực, nhất là các ngành công nghiệp mới, công nghệ cao chưa đáp ứng được yêu cầu, chưa tạo được sự đột phá về năng suất, hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế. Nhấn mạnh đây là vấn đề cần được quan tâm, do chỉ tiêu này gắn với tốc độ tăng trưởng và quy mô của nền kinh tế, đại biểu chỉ rõ, yếu tố quan trọng để tăng năng suất lao động là nguồn nhân lực có kỹ năng nghề cao phù hợp. Vì vậy, đại biểu Dương Khắc Mai đề nghị Chính phủ tiếp tục quan tâm hơn nữa để phát triển kỹ năng nghề cho người lao động theo quy mô, số lượng và cơ cấu trình độ hợp lý, gắn với nhu cầu xã hội nhằm đảm bảo chỉ tiêu này có tốc độ tăng nhanh và bền vững trong giai đoạn tới.

Chuyển mạnh từ đơn giản hóa sang cắt giảm thực chất

Tán thành với báo cáo của Chính phủ trong đó có nhiều chỉ tiêu đã đạt và vượt mục tiêu đề ra, đại biểu Hoàng Minh Hiếu (Nghệ An) chỉ rõ, những kết quả đó đã tạo nền tảng quan trọng để đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu cao hơn về chất lượng thể chế và năng lực thực thi.

Trong bối cảnh chung đó, quá trình cải cách thủ tục hành chính đã có những chuyển biến rõ rệt. Theo báo cáo, Chính phủ và các bộ, cơ quan ngang bộ đã phê duyệt phương án cắt giảm, đơn giản hóa khoảng 63% thủ tục hành chính liên quan đến sản xuất, kinh doanh; dự kiến rút ngắn khoảng 32% thời gian và giảm khoảng 40% chi phí tuân thủ. Đại biểu nhấn mạnh, đây là những con số ấn tượng.

Tuy nhiên, theo đại biểu Hoàng Minh Hiếu, bên cạnh những kết quả đạt được, thực tiễn cho thấy công cuộc cải cách thủ tục hành chính vẫn còn những tồn tại, hạn chế. Cụ thể, hiện vẫn còn nhiều thủ tục hành chính phiền hà, gây khó khăn cho người dân, doanh nghiệp. Theo Báo cáo Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh 2024, vẫn có gần 24% doanh nghiệp phải dành hơn 10% thời gian làm việc để tìm hiểu và thực hiện các quy định về thủ tục hành chính. Điều đó cho thấy, các quy định về thủ tục hành chính vẫn còn chưa rõ ràng, khó tiếp cận.

Bên cạnh đó, nhiều báo cáo nghiên cứu cũng cho thấy, các Cổng dịch vụ công cấp tỉnh vẫn còn bộc lộ nhiều hạn chế ở mức độ tiếp cận như giao diện không tối ưu, việc nhập thông tin phải chỉnh lý nhiều lần, hoặc có thủ tục vẫn yêu cầu song song tài liệu giấy và tài liệu điện tử. Ngoài ra, còn nhiều nút thắt trong các thủ tục hành chính có tính chất liên ngành; việc chuyển đổi số còn chậm và thiếu đồng bộ. Theo báo cáo của Chính phủ, một số cơ sở dữ liệu quốc gia và chuyên ngành quan trọng vẫn chưa được hoàn thành theo lộ trình đã đặt ra. Việc kết nối, chia sẻ dữ liệu còn chậm và thiếu liên thông. Cơ sở vật chất và điều kiện chuyển đổi số tại một số địa phương còn chưa bảo đảm, năng lực số của một bộ phận cán bộ và người dân còn thấp, khiến hiệu quả chuyển đổi số thủ tục hành chính chưa đạt kỳ vọng.

"Những hạn chế nêu trên có tác động rất cụ thể và trực tiếp đến nền kinh tế. Đặc biệt, thủ tục kéo dài, chi phí tuân thủ cao cũng chính là một trong những nguyên nhân ảnh hưởng đến việc tăng năng suất lao động tổng hợp của nền kinh tế, là một trong hai chỉ tiêu mà chúng ta không đạt trong nhiệm kỳ vừa qua. Vì vậy, cần xác định đơn giản hóa thủ tục hành chính không chỉ là nhiệm vụ hành chính, mà là giải pháp trọng tâm để khơi thông nguồn lực, nâng cao năng lực cạnh tranh và củng cố niềm tin thị trường. Cách đặt vấn đề này rất quan trọng, chuyển trọng tâm từ làm cho gọn quy trình sang giải phóng nguồn lực cho phát triển", đại biểu nhấn mạnh.

Từ thực trạng đó, đại biểu đề nghị Chính phủ tiếp tục quyết liệt hơn trong việc cải cách thủ tục hành chính; cần chuyển mạnh từ đơn giản hóa sang cắt giảm thực chất. Theo đó, cần rà soát để phân định rõ: thủ tục nào còn cần thiết thì đơn giản hóa; thủ tục nào lỗi thời thì bãi bỏ; thủ tục nào có thể thay tiền kiểm bằng hậu kiểm thì nhất thiết phải chuyển đổi để tránh tình trạng giảm giấy tờ nhưng giữ nguyên tư duy xin - cho. Trong thời gian trước mắt cần ưu tiên tập trung rà soát các thủ tục tác động trực tiếp đến doanh nghiệp và người dân, có sức lan tỏa lớn đến toàn nền kinh tế, như đất đai, đầu tư, xây dựng, môi trường…

Đại biểu Hoàng Minh Hiếu cũng đề nghị xây dựng bộ chỉ số cụ thể để đánh giá về thủ tục hành chính, trên cơ sở lấy kết quả thực tế làm thước đo, tránh hình thức. Thay vì chỉ báo cáo số lượng thủ tục đã cắt giảm thì cần đánh giá dựa trên thời gian thực tế hoàn thành thủ tục; số lần phải đi lại của người dân; chi phí tuân thủ thực tế; tỷ lệ hồ sơ giải quyết đúng hạn; mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp. Đối với những thủ tục hành chính mới, phải có đánh giá tác động rõ ràng, thực chất. Đồng thời, cần có quá trình rà soát, đánh giá một cách liên tục; đối với những thủ tục hành chính nào không đạt được mục tiêu sau một khoảng thời gian nhất định từ 2 đến 3 năm thì phải được kịp thời sửa đổi, bổ sung hoặc bãi bỏ.

Đại biểu lưu ý việc thúc đẩy số hóa cần đi kèm thiết kế lại quy trình, thủ tục. Chuyển đổi số hành chính không phải là đưa hồ sơ giấy lên mạng mà phải thiết kế lại quy trình để phù hợp với môi trường số, tạo thuận lợi thực chất cho người dân, ví dụ như thủ tục hành chính phi địa giới hành chính, thủ tục hành chính chủ động... Tuy nhiên, đi kèm với đó cần rà soát lại và rút ngắn lộ trình hoàn thành các cơ sở dữ liệu quốc gia và chuyên ngành quan trọng.

"Cải cách thủ tục hành chính là công việc không có điểm dừng và điều quan trọng là phải đúng hướng, đúng trọng tâm và đo lường đúng kết quả. Chúng tôi tin rằng, với quyết tâm chính trị cao trong nhiệm kỳ này, công cuộc cải cách cắt giảm thủ tục hành chính sẽ thực sự tạo ra đột phá cho quá trình phát triển kinh tế - xã hội của đất nước trong những năm tới đây", đại biểu Hoàng Minh Hiếu nhấn mạnh.