Bắn súng Việt Nam trước thử thách tại ASIAD 20

Tuy nhiên, Aichi - Nagoya sẽ là phép thử khắc nghiệt hơn. Khoảng cách giữa một đội tuyển hàng đầu khu vực và một đội tuyển có khả năng tranh huy chương thường xuyên ở châu Á vẫn còn nhiều vấn đề cần giải quyết.

Từ SEA Games đến ASIAD

Tại SEA Games 33, Bắn súng Việt Nam giành 8 huy chương vàng, 5 huy chương bạc, 1 huy chương đồng, đứng đầu toàn đoàn và lập, phá 13 kỷ lục Đại hội. Trịnh Thu Vinh là gương mặt nổi bật với 4 huy chương vàng, 1 huy chương bạc. Thành tích này cho thấy lực lượng của đội tuyển đang có sự phát triển, không còn phụ thuộc hoàn toàn vào một cá nhân.

Nhưng thành công ở khu vực chưa thể phản ánh đầy đủ năng lực tại ASIAD. Ở châu Á, Việt Nam phải cạnh tranh với những nền Bắn súng có hệ thống đào tạo, thi đấu và đầu tư rất mạnh như Trung Quốc, Hàn Quốc, Ấn Độ và Nhật Bản.

Những kết quả quốc tế trong năm 2026 cho thấy khoảng cách ấy, đồng thời cũng chỉ ra cơ hội. Tại Cúp thế giới Munich (Đức), Trịnh Thu Vinh giành 584 điểm ở vòng loại nội dung 25 mét súng ngắn nữ, đứng thứ sáu và vào chung kết. Ở trận tranh huy chương, cô đạt 13 điểm, xếp thứ sáu chung cuộc. Ở nội dung 10 mét súng ngắn hơi nữ tại Munich, Nguyễn Thùy Trang đứng thứ bảy chung cuộc, trong khi Trịnh Thu Vinh xếp thứ 15. Đây là kết quả cho thấy xạ thủ Việt Nam đủ khả năng góp mặt ở nhóm tranh chấp tại một giải đấu cấp thế giới, nhưng cũng cho thấy khoảng cách từ chung kết tới huy chương vẫn hiện hữu.

Đáng chú ý, trước đó tại Giải vô địch Bắn súng châu Á 2026 ở New Delhi (Ấn Độ), Trịnh Thu Vinh đứng thứ năm nội dung 10 mét súng ngắn hơi nữ, trong khi Triệu Thị Hoa Hồng xếp thứ sáu. 

Những kết quả đó cho thấy Bắn súng Việt Nam có khả năng đưa vận động viên vào nhóm chung kết châu Á, nhưng để biến cơ hội thành huy chương cần thêm sự ổn định ở những thời điểm quyết định. Đó chính là bài toán đội tuyển phải giải tại ASIAD 20.

Trịnh Thu Vinh đang là gương mặt nổi bật nhất trong nhóm xạ thủ nữ. Hai lần lọt vào chung kết tại Olympic Paris 2024, cùng những kết quả tại các giải đấu quốc tế gần đây đã mang lại cho cô kinh nghiệm quý giá ở những giải đấu lớn. Tuy nhiên, sức mạnh của Bắn súng Việt Nam tại ASIAD 20 không thể chỉ đặt lên vai Thu Vinh.

Phạm Quang Huy vẫn là một trong những gương mặt chủ lực của đội tuyển. Tại ASIAD 19, anh giành huy chương vàng nội dung 10 mét súng ngắn hơi nam - tấm huy chương vàng đầu tiên cho Đoàn Thể thao Việt Nam. Cùng tại giải đấu này, Phan Công Minh và Lại Công Minh cùng Phạm Quang Huy giành huy chương đồng nội dung đồng đội nam.

Nguyễn Thùy Trang, Lê Thị Mộng Tuyền, Hà Minh Thành, Phan Công Minh, Lại Công Minh cùng một số xạ thủ khác tạo nên nhóm vận động viên có khả năng cạnh tranh ở nhiều nội dung.

Việc đội tuyển đưa lực lượng trọng điểm tham dự các giải quốc tế trong năm 2026 cũng cho thấy cách chuẩn bị đang được điều chỉnh theo hướng thực chất hơn. Thay vì chỉ tập trung trong nước và chờ tới Đại hội, các xạ thủ được đưa tới những giải đấu có sự góp mặt của các đối thủ hàng đầu để tích lũy kinh nghiệm, kiểm tra phong độ và làm quen với áp lực thi đấu quốc tế.

Đây là điều đặc biệt quan trọng với Bắn súng. Một xạ thủ có thể đạt thành tích rất cao trong tập luyện nhưng khi bước vào loạt bắn quyết định ở một giải đấu lớn, sự khác biệt đôi khi chỉ nằm ở một vài điểm số.

Giải quyết những điểm nghẽn còn tồn tại

Ngày 7/5/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 816/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình phát triển các môn thể thao trọng điểm chuẩn bị tham dự các kỳ Đại hội Thể thao châu Á và Olympic giai đoạn 2026 - 2045. Bắn súng nằm trong nhóm các môn được tập trung đầu tư. Chương trình đặt mục tiêu nâng cao thành tích của thể thao Việt Nam tại các kỳ Đại hội Thể thao châu Á và hướng tới những kết quả tốt hơn tại Olympic.

Chính sách đã tạo thêm cơ sở để Bắn súng giải quyết những điểm nghẽn tồn tại nhiều năm. Trong đó có cơ sở vật chất, trang thiết bị, nguồn đạn, đội ngũ huấn luyện viên, chuyên gia và công tác tuyển chọn, đào tạo vận động viên trẻ.

Theo Huấn luyện viên đội tuyển Bắn súng quốc gia Trần Quốc Cường, muốn cạnh tranh huy chương châu Á, đội tuyển cần một chu kỳ chuẩn bị đủ dài, trong đó điều kiện tập luyện, thiết bị, đạn, trường bắn và các yếu tố hỗ trợ chuyên môn phải được bảo đảm đồng bộ. Cùng với đó, vận động viên cần được thi đấu quốc tế thường xuyên để tích lũy kinh nghiệm và nâng cao khả năng xử lý áp lực.

"Đây là vấn đề đáng lưu ý. Nếu chỉ tăng cường đầu tư ngay trước một kỳ ASIAD, hiệu quả sẽ khó tạo ra sự thay đổi căn bản. Một xạ thủ muốn tiến từ nhóm vào chung kết đến nhóm tranh huy chương cần được chuẩn bị trong nhiều năm, với hệ thống đánh giá liên tục về kỹ thuật, thể lực, tâm lý, dinh dưỡng và hiệu suất thi đấu", Huấn luyện viên Trần Quốc Cường nói thêm.

Bởi vậy, chủ trương thuê chuyên gia có trình độ cao cho những nội dung thế mạnh là cần thiết, nhưng mục tiêu không nên dừng ở việc cải thiện thành tích trong một kỳ Đại hội. Quan trọng hơn là chuyển giao phương pháp huấn luyện, nâng cao năng lực của đội ngũ trong nước và hình thành quy trình đào tạo có thể duy trì lâu dài.

Một hướng khác là mở rộng nguồn vận động viên kế cận. Giải vô địch Bắn súng trẻ quốc gia năm 2026 quy tụ gần 250 vận động viên của 12 đơn vị. Hệ thống thi đấu trẻ tiếp tục ghi nhận nhiều kỷ lục quốc gia mới, cho thấy nguồn vận động viên trẻ vẫn có tín hiệu tích cực. Tuy nhiên, số lượng vận động viên trẻ chưa đồng nghĩa với một hệ thống đào tạo đủ mạnh. Khoảng cách từ một vận động viên có thành tích tốt ở giải trẻ trong nước tới một xạ thủ đủ khả năng tranh huy chương châu Á vẫn cần được rút ngắn bằng đào tạo chuyên sâu và thi đấu quốc tế.

Bắn súng Việt Nam đang có cơ sở để kỳ vọng tại Aichi – Nagoya khi sở hữu những vận động viên từng thi đấu Olympic, giành huy chương ASIAD và đạt kết quả tốt ở các giải quốc tế trong năm 2026. Thành tích tại SEA Games 33 cũng tạo thêm niềm tin về chiều sâu lực lượng. Nhưng kỳ vọng huy chương cần đi cùng cách đánh giá thực tế. Bắn súng Việt Nam chưa ở vị thế có thể coi huy chương ASIAD là kết quả nằm trong tầm tay. 

Việc Trịnh Thu Vinh vào chung kết Cúp thế giới nhưng chỉ đứng thứ sáu là một minh chứng rõ: năng lực cạnh tranh đã có, song khoảng cách với nhóm giành huy chương vẫn cần được thu hẹp. Vì vậy, ASIAD 20 không chỉ là mục tiêu thành tích trước mắt mà còn là phép đo đầu tiên của chương trình đầu tư mới. Kết quả tại Nhật Bản sẽ cho thấy những khoản đầu tư vào vận động viên trọng điểm, thi đấu quốc tế, chuyên gia và điều kiện huấn luyện đã tạo ra chuyển biến đến đâu.

Xa hơn Aichi - Nagoya là Olympic Los Angeles 2028 và các kỳ ASIAD tiếp theo. Muốn duy trì vị thế, Bắn súng Việt Nam không thể chỉ trông chờ vào từng cá nhân như Phạm Quang Huy hay Trịnh Thu Vinh. Điều cần thiết là xây dựng được một hệ thống có khả năng liên tục tạo ra những xạ thủ đủ sức cạnh tranh ở châu lục.

Nếu làm được điều đó, một tấm huy chương tại ASIAD 20 sẽ không chỉ là phần thưởng cho một kỳ thi đấu thành công, mà trở thành dấu mốc cho một chu kỳ phát triển mới. Ngược lại, nếu thành tích chưa đạt kỳ vọng, điều quan trọng là phải nhìn được chính xác khoảng cách nằm ở đâu để tiếp tục điều chỉnh. Bởi, với Bắn súng Việt Nam, thử thách thực sự tại Aichi - Nagoya không chỉ là giành huy chương, mà là chứng minh rằng những thành công đã có có thể được chuyển hóa thành năng lực cạnh tranh ổn định ở đấu trường châu lục.