Eo biển Hormuz. Ảnh: IRNA/TTXVN phát
Theo kênh Al Jazeera ngày 6/8, ông Kazem Gharibabadi, Thứ trưởng Ngoại giao Iran phụ trách pháp lý và các vấn đề quốc tế, cho biết Iran đang xây dựng một "mô hình mới" để quản lý hoạt động lưu thông qua eo biển Hormuz, trên cơ sở những hiểu biết đã đạt được với Oman.
Theo ông Gharibabadi, khuôn khổ dự kiến sẽ bao gồm các nội dung chính sau:
Thứ nhất, phần lớn tuyến hàng hải mới dành cho tàu thuyền sẽ đi qua lãnh hải của Iran, trong khi một số đoạn cũng sẽ đi qua lãnh hải của Oman.
Thứ hai, các tuyến hàng hải tạm thời hiện nay sẽ bị hủy bỏ, bao gồm tuyến phía Bắc đi gần đảo Larak của Iran và tuyến phía Nam nằm trong vùng biển của Oman.
Thứ ba, tuyến hàng hải mới qua eo biển Hormuz sẽ được áp dụng trong thời gian từ hai đến bốn tháng hoặc có thể kéo dài hơn.
Theo phía Iran, cơ chế mới này là một phần trong nỗ lực xây dựng một mô hình quản lý lâu dài đối với hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz, sau thời gian căng thẳng và gián đoạn giao thông trên tuyến đường biển chiến lược này.
Đến thời điểm hiện tại, Oman chưa công bố xác nhận chính thức về các chi tiết của tuyến hàng hải mới hoặc thời điểm triển khai cơ chế này.
Tàu thuyền ở eo biển Hormuz, gần thành phố cảng Bandar Abbas, Iran. Ảnh: The Guardian/TTXVN
Eo biển Hormuz, nơi hẹp nhất chỉ khoảng 33km (21 dặm) giữa Iran và Oman, bình thường xử lý khoảng 20% nguồn cung dầu thô toàn cầu, khiến mọi gián đoạn tại đây đều có ý nghĩa lớn đối với hoạt động vận chuyển năng lượng toàn cầu.
Hai tuyến hàng hải của eo biển Hormuz, mỗi tuyến chỉ rộng khoảng 3,2km (2 dặm), buộc những tàu chở dầu lớn nhất thế giới phải đi qua một trong những hành lang vận tải biển dễ dự đoán và dễ tổn thương nhất trong thương mại quốc tế.
Bình thường, theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), khoảng 20 triệu thùng dầu và các sản phẩm dầu mỏ được vận chuyển qua đây mỗi ngày, chiếm gần một phần tư thương mại dầu mỏ đường biển toàn cầu.
Phần lớn lượng dầu này được tiêu thụ tại châu Á, trong đó Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản và Hàn Quốc chiếm đa số lượng dầu thô đi qua eo biển Hormuz. Châu Âu cũng phụ thuộc vào tuyến đường này cho một phần đáng kể khí tự nhiên hóa lỏng nhập khẩu từ Qatar.
Không giống nhiều tuyến hàng hải chiến lược khác, eo biển Hormuz gần như không có phương án thay thế quy mô lớn khả thi: chỉ có Saudi Arabia và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) vận hành các đường ống dẫn dầu, nhưng tổng công suất vẫn thấp hơn nhiều so với lưu lượng qua eo biển.
Sự gián đoạn qua eo biển Hormuz được các nhà phân tích đánh giá là cú sốc nghiêm trọng nhất đối với nguồn cung năng lượng toàn cầu kể từ các cuộc khủng hoảng dầu mỏ thập niên 1970.