Tại sao Mỹ lại tiếp tục tấn công Iran?

Theo hãng thông tấn WANA của Iran, trong bối cảnh nhiều người cho rằng căng thẳng giữa Iran và Mỹ sẽ chuyển sang giai đoạn kiểm soát khủng hoảng, các cuộc không kích mới nhất của Mỹ nhằm vào các mục tiêu ở miền Nam và miền Trung Iran một lần nữa làm dấy lên câu hỏi quan trọng: Tại sao Mỹ lại sử dụng hành động quân sự trong khi một mặt vẫn nói về đàm phán, mặt khác tiếp tục duy trì sức ép?

Xem xét kỹ những diễn biến trong vài tuần gần đây cho thấy không thể chỉ coi đây đơn thuần là chiến dịch quân sự hạn chế hoặc phản ứng mang tính chiến thuật. Hàng loạt dấu hiệu cho thấy mục tiêu của cuộc tấn công không hẳn là đạt được kết quả quân sự mà chủ yếu nhằm gửi đi một thông điệp chính trị, hướng tới cả dư luận trong nước Mỹ lẫn các bên bên ngoài trong khu vực.

Lời giải thích đầu tiên có thể được tìm thấy trong diễn biến đàm phán. Trong những tuần gần đây, Mỹ tìm cách sử dụng sức ép chính trị và kinh tế để thuyết phục Iran chấp nhận một số yêu cầu của Mỹ và đồng ý với các điều khoản ngừng bắn mà Mỹ mong muốn. Tuy nhiên, xét từ bầu không khí đàm phán và lập trường của hai bên, có vẻ Mỹ chưa đạt được các mục tiêu đề ra.

Trong hoàn cảnh đó, việc sử dụng sức mạnh quân sự có thể được hiểu là một nỗ lực nhằm thay đổi cán cân tâm lý trên bàn đàm phán. Mục đích là phát đi tín hiệu rằng nếu Iran từ chối đáp ứng các yêu cầu của Mỹ, Mỹ vẫn còn những lựa chọn khác. Cách hành động này không phải là điều mới mẻ. Mỹ đã nhiều lần áp dụng chiến thuật tương tự.

Ngay cả trong hai cuộc tấn công trước đây nhằm vào Iran, hành động quân sự cũng diễn ra giữa lúc các cuộc đàm phán ngoại giao đang diễn ra, với mục đích rõ ràng là gia tăng sức ép đối với tiến trình thương lượng. Ngay trong nội bộ nước Mỹ, cũng có những ý kiến cho rằng các cuộc tấn công gần đây không phải là bước khởi đầu cho một cuộc chiến tranh quy mô lớn mà là công cụ nhằm tác động tới các tính toán của phía đối phương trong quá trình đàm phán.

Tuy nhiên, câu chuyện không chỉ dừng lại ở ngoại giao. Theo hãng thông tấn WANA, thực tế là Mỹ đã phải đối mặt với những thách thức đáng kể trong khu vực trong những tháng gần đây. Các căn cứ, trang thiết bị và lực lượng liên kết với Mỹ liên tục đối mặt với nguy cơ hoặc bị tấn công.

Trong bối cảnh đó, hành động quân sự có thể được xem là nỗ lực nhằm khôi phục uy tín và thể hiện sức mạnh. Việc phô diễn sức mạnh như vậy có thể phản ánh mối lo ngại về tình trạng suy giảm dần khả năng răn đe.

Ngoài ra, vai trò của Israel cũng đáng chú ý. Trong những ngày gần đây, nhiều thông tin và phân tích đã đề cập đến những bất đồng cả công khai lẫn phía sau hậu trường giữa chính quyền Tổng thống Donald Trump và chính phủ Israel. Tuy nhiên, việc gia tăng sức ép đối với Iran luôn là điểm đồng thuận của các phe phái cứng rắn tại cả hai nước.

Vì vậy, một số nhà quan sát cho rằng một phần của đợt leo thang căng thẳng gần đây cần được nhìn nhận trong bối cảnh những nỗ lực nhằm ngăn chặn đột phá ngoại giao đáng kể giữa Tehran và Washington.

Tuy nhiên, có lẽ điểm quan trọng nhất là cuộc tấn công mới nhất diễn ra vào thời điểm các công cụ quân sự của Mỹ không còn mang lại mức độ hiệu quả như trước trong khu vực.

Kinh nghiệm trong những năm gần đây cho thấy hành động quân sự không tự động tạo ra khả năng răn đe. Trong một số trường hợp, nó còn kích hoạt chuỗi hành động và phản ứng ngày càng khó kiểm soát.

Vì lý do đó, cuộc tấn công mới nhất có thể được hiểu là bằng chứng cho thấy Mỹ lo ngại về hiệu quả ngày càng suy giảm của các chính sách cưỡng ép.

Mỹ đang cố gắng kết hợp giữa sức ép và ngoại giao để đạt được các mục tiêu của mình, nhưng câu hỏi then chốt vẫn là: Chiến lược này còn hiệu quả hay không, hay mỗi động thái mới chỉ khiến khoảng cách giữa hai bên ngày càng nới rộng?

Câu trả lời sẽ không chỉ được quyết định bằng tên lửa. Thay vào đó, kết quả sẽ phụ thuộc vào những diễn biến trong những ngày tới và số phận cuối cùng của các cuộc đàm phán.