Nhật Bản lần đầu phóng thành công tên lửa hành trình Tomahawk của Mỹ

Lần đầu tiên trong lịch sử, Nhật Bản đã phóng thử thành công tên lửa hành trình Tomahawk từ tàu khu trục Aegis, đánh dấu bước ngoặt trong chiến lược quốc phòng và năng lực tấn công tầm xa của Tokyo giữa bối cảnh an ninh khu vực ngày càng căng thẳng.

Bước ngoặt trong năng lực tấn công tầm xa

Bộ Quốc phòng Nhật Bản ngày 30/7 thông báo Lực lượng Phòng vệ Biển Nhật Bản (JMSDF) đã lần đầu tiên phóng thử thành công tên lửa hành trình tấn công mặt đất Tomahawk từ tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường Aegis JS Chokai (DDG-176).

Theo thông báo, cuộc thử nghiệm được tiến hành từ ngày 29/6 trên Thái Bình Dương với sự hỗ trợ của Hải quân Mỹ. Đây là cột mốc tiếp nối việc Cơ quan Mua sắm, Công nghệ và Hậu cần Nhật Bản hồi tháng 3/2026 xác nhận tàu JS Chokai đã hoàn tất các nâng cấp cần thiết để triển khai các loại tên lửa tấn công tầm xa.

Theo The EurAsian Times, thành công này đưa Nhật Bản trở thành quốc gia thứ ba ngoài Mỹ có thể phóng Tomahawk từ tàu chiến mặt nước, sau Australia và Hà Lan. Nếu tính cả Anh - nước chỉ triển khai Tomahawk từ tàu ngầm - Nhật Bản là quốc gia thứ tư sở hữu năng lực khai hỏa loại tên lửa hành trình nổi tiếng này.

Bộ Quốc phòng Nhật Bản xác nhận tên lửa đã đánh trúng mục tiêu theo kế hoạch, đồng thời toàn bộ quy trình khai hỏa của tàu và thủy thủ đoàn diễn ra thành công. Tuy nhiên, Tokyo không công bố địa điểm chính xác của cuộc thử nghiệm, số lượng tên lửa được phóng, tầm bắn thực tế, mục tiêu cũng như biến thể Tomahawk được sử dụng.

Dự kiến, tàu JS Chokai sẽ trở về Nhật Bản vào khoảng tháng 9/2026, đồng nghĩa năng lực triển khai Tomahawk sẽ chính thức hiện diện tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Mua 400 tên lửa Tomahawk để tăng cường sức mạnh

Tokyo đặt mục tiêu trang bị Tomahawk cho toàn bộ 8 tàu khu trục Aegis, gồm các lớp Kongō, Atago và Maya. Quá trình nâng cấp sẽ được triển khai từng bước đối với các tàu đóng quân tại Yokosuka và Sasebo.

Bên cạnh đó, Nhật Bản cũng đang đóng mới hai tàu Aegis System Equipped Vessel (ASEV), dự kiến đi vào hoạt động trong các năm tài khóa 2027 và 2028. Dù chưa được tích hợp khả năng phóng Tomahawk ngay khi biên chế, các tàu này đã được thiết kế để có thể bổ sung năng lực này trong tương lai.

Năm 2024, Nhật Bản quyết định mua 400 tên lửa Tomahawk, gồm 200 quả Block IV và 200 quả Block V, cùng 14 hệ thống điều khiển hỏa lực Tactical Tomahawk và gói hỗ trợ huấn luyện, bảo dưỡng, phụ tùng đi kèm. Ban đầu Tokyo dự kiến chỉ mua phiên bản Block V từ năm tài khóa 2026, song đã đẩy nhanh tiến độ bằng cách đưa thời điểm tiếp nhận sớm hơn một năm và thay một nửa đơn hàng bằng phiên bản Block IV để sớm đưa vào trang bị.

Tuy vậy, Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth từng thông báo với người đồng cấp Nhật Bản Shinjiro Koizumi hồi tháng 5/2026 rằng việc bàn giao số tên lửa này có thể bị chậm tiến độ.

Từ phòng thủ sang năng lực phản công tầm xa

Việc triển khai Tomahawk được xem là một phần quan trọng trong chiến lược phát triển năng lực phòng thủ từ xa của Nhật Bản nhằm ứng phó môi trường an ninh ngày càng phức tạp, đặc biệt trước sự mở rộng sức mạnh quân sự nhanh chóng của Trung Quốc.

Động thái này cũng phù hợp với Chiến lược An ninh Quốc gia năm 2022, lần đầu tiên chính thức thừa nhận năng lực phản công là một biện pháp phòng vệ hợp pháp.

Giới chức Nhật Bản cho rằng Tomahawk đóng vai trò răn đe khi cho phép nước này đe dọa các bệ phóng tên lửa, căn cứ quân sự và cơ sở hạ tầng hỗ trợ của đối phương, qua đó làm gia tăng đáng kể chi phí cũng như rủi ro nếu xảy ra hành động tấn công nhằm vào Nhật Bản.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia nhận định Tomahawk chỉ là giải pháp chuyển tiếp trước khi các loại tên lửa tầm xa do Nhật Bản tự phát triển, như Type 12 cải tiến và các chương trình vũ khí nội địa khác, hoàn tất và được đưa vào biên chế.

Gia tăng sức mạnh trước các thách thức an ninh khu vực

Cuộc phóng thử Tomahawk được đánh giá là dấu mốc cho thấy Nhật Bản đang từng bước chuyển từ thế phòng thủ thuần túy sang sở hữu năng lực phản công tầm xa đáng tin cậy.

Tokyo coi sự mở rộng nhanh chóng của lực lượng tên lửa và hải quân Trung Quốc, cùng các hoạt động ngày càng quyết đoán, là thách thức chiến lược lớn nhất đối với an ninh quốc gia. Bên cạnh đó, Nhật Bản cũng lo ngại nguy cơ bị cuốn vào một cuộc xung đột tại eo biển Đài Loan nếu xảy ra kịch bản Trung Quốc sử dụng vũ lực.

Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản Shinjiro Koizumi nhấn mạnh năng lực mới sẽ có ý nghĩa rất lớn trong việc giảm nguy cơ xảy ra các cuộc tấn công vũ trang nhằm vào Nhật Bản. Theo ông, để vừa đánh chặn các cuộc tấn công bằng tên lửa, vừa ngăn chặn các đợt tấn công tiếp theo, Nhật Bản cần sở hữu khả năng tiến hành các đòn phản công hiệu quả, trong đó tên lửa tầm xa là công cụ chủ chốt.

Tomahawk có tầm bắn khoảng 1.600 km, đủ khả năng vươn tới toàn bộ lãnh thổ Triều Tiên, nhiều khu vực sâu trong miền đông Trung Quốc và một phần vùng Viễn Đông của Nga nếu được phóng từ khu vực Tây Thái Bình Dương hoặc vùng biển quanh Nhật Bản. Loại tên lửa này được thiết kế để tấn công các mục tiêu mặt đất có giá trị cao như sở chỉ huy, sân bay, căn cứ tên lửa và các cơ sở hạ tầng trọng yếu.

Khác với các bệ phóng cố định trên đất liền, tàu chiến mang Tomahawk có tính cơ động cao, giúp tăng khả năng sống sót trước các đòn tấn công phủ đầu. Ngoài ra, tên lửa còn có thể cập nhật mục tiêu trong khi bay thông qua liên kết dữ liệu, giúp nâng cao tính linh hoạt trong tác chiến.

Trong tương lai, Tomahawk sẽ hoạt động cùng các hệ thống tên lửa Type 12 cải tiến, đạn lượn siêu vượt âm Hyper Velocity Gliding Projectile và tên lửa đối đất Joint Strike Missile trang bị trên tiêm kích F-35, hình thành mạng lưới hỏa lực tầm xa nhiều lớp của Nhật Bản.

Việc đưa Tomahawk vào trang bị cũng được kỳ vọng sẽ tăng cường khả năng phối hợp tác chiến với quân đội Mỹ, đồng thời giúp Tokyo từng bước giảm sự phụ thuộc vào Washington trong các nhiệm vụ tấn công tầm xa, qua đó nâng cao vai trò như một chủ thể an ninh độc lập hơn trong khu vực.