Một người dân bị giật điện thoại giữa ban ngày ở London. Ảnh: Twitter
Điện thoại bị cướp ở London, cơn ác mộng mới chỉ bắt đầu
Alex Pikula từng nghĩ vụ cướp điện thoại ở London chỉ là một tai nạn du lịch khó chịu. Khi rời một nhà hát ở khu West End vào tháng 5/2024, một người đi xe đạp điện lao tới giật chiếc iPhone khỏi tay anh rồi biến mất. Pikula báo cảnh sát nhưng hiểu rằng khả năng tìm lại điện thoại gần như bằng không. Điều anh không ngờ là ác mộng thật sự chỉ mới bắt đầu.
Vài ngày sau, mẹ anh là Judi Pikula, sống ở Chicago, bắt đầu nhận được các tin nhắn kỳ lạ. Ban đầu, chúng giả danh Apple Pay, nói rằng điện thoại của con trai bà đang được sử dụng tại Trung Quốc và yêu cầu gỡ Apple ID để “bảo vệ tài khoản ngân hàng”. Sau đó, một số điện thoại mang mã vùng Philippines tiếp tục nhắn tin, tự nhận là người vừa mua chiếc điện thoại bị mất. Người này nói họ có thể xem email, tin nhắn, ghi chú, thông tin ngân hàng và dữ liệu cá nhân của Alex.
Tiếp theo là những lời cảnh báo rằng chiếc điện thoại sẽ bị bán trên chợ đen cùng toàn bộ dữ liệu bên trong nếu gia đình không gỡ liên kết Apple ID. Ban đầu, Alex khuyên mẹ bỏ qua tất cả. Nhưng các tin nhắn ngày càng đáng sợ hơn. Judi nhận được video một người đàn ông cầm súng cùng những lời đe dọa cưỡng hiếp, giết người và “xóa sổ cả gia đình”.
“Tôi thực sự hoảng sợ”, bà nói, “Tôi không nghĩ họ có thể làm thật, nhưng cảm giác đó rất đáng sợ".
Alex sau đó nhận ra chính anh đã vô tình biến mẹ thành mục tiêu. Khi kích hoạt chế độ “Lost Mode” trên iPhone bị mất, anh để số điện thoại của mẹ làm thông tin liên hệ. Điều đó giúp những kẻ cầm điện thoại dễ dàng nhắn tin trực tiếp cho bà.
Cuối cùng, dù không tin các lời đe dọa là thật, Alex vẫn quyết định nhượng bộ. Anh xóa dữ liệu điện thoại từ xa và gỡ Apple ID khỏi thiết bị. Sau đó, các tin nhắn chấm dứt.
Mạng lưới trộm điện thoại xuyên biên giới
Câu chuyện của gia đình Pikula không phải cá biệt. Theo cảnh sát London, năm 2024 có tới 81.000 điện thoại bị báo mất cắp tại thủ đô nước Anh - mức cao kỷ lục. Con số năm ngoái giảm còn khoảng 71.000, nhưng tình trạng này vẫn khiến cả người dân lẫn du khách bất an.
Cảnh sát cho biết nhiều điện thoại bị đánh cắp cuối cùng được chuyển sang Trung Quốc để bán trên thị trường chợ đen. Tuy nhiên, iPhone gắn với Apple ID gần như vô dụng nếu không được chủ sở hữu gỡ khóa. Không thể thiết lập lại thiết bị cho người dùng mới, những chiếc điện thoại đó chỉ còn giá trị như nguồn linh kiện.
Chính vì vậy, các băng nhóm tội phạm tìm mọi cách ép nạn nhân gỡ Apple ID.
Mark Rowley, lãnh đạo Sở Cảnh sát London, cho biết bọn tội phạm cố reset điện thoại để bán lại với giá cao hơn. Nhà tội phạm học Emmeline Taylor nói rằng nếu iPhone vẫn bị khóa bởi Apple ID cũ thì giá trị của nó giảm mạnh.
Theo các chuyên gia, chiến thuật của các nhóm này thường diễn ra theo cùng một mô hình.
Đầu tiên, chúng giả làm Apple hoặc các dịch vụ thanh toán để gửi cảnh báo bảo mật. Nếu không hiệu quả, chúng chuyển sang đóng vai người mua vô tình, nói rằng họ chỉ muốn sử dụng điện thoại bình thường. Cuối cùng, nếu nạn nhân vẫn không hợp tác, các tin nhắn đe dọa bắt đầu xuất hiện.
David Wall, giáo sư tội phạm học tại Đại học Leeds, cho biết những kẻ tống tiền liên tục “nâng cấp mức độ đe dọa” để buộc nạn nhân đầu hàng. Elisabeth Carter, một chuyên gia khác, mô tả đây là “một cuộc tấn công tâm lý đa tầng”, bởi điện thoại ngày nay chứa gần như toàn bộ cuộc sống cá nhân của mỗi người.
Nhiều nạn nhân kể rằng các tin nhắn họ nhận được gần như giống hệt nhau, cho thấy tội phạm đang sao chép và gửi hàng loạt theo mẫu có sẵn. Dù vậy, cảnh sát và giới nghiên cứu tin rằng phần lớn các lời đe dọa đều không có khả năng được thực hiện. Chúng thường được gửi từ cách xa hàng nghìn km và mục tiêu chính vẫn là kiếm tiền nhanh từ điện thoại ăn cắp.
Toby Davies, chuyên gia phân tích tội phạm tại Đại học Leeds, nói rằng việc thực hiện hành vi bạo lực thực tế “gần như không đáng” chỉ vì một chiếc điện thoại. Trong khi đó, gửi vài tin nhắn đe dọa lại rất dễ dàng và chi phí thấp. Chỉ cần một số nhỏ nạn nhân đồng ý mở khóa điện thoại là đủ để bọn tội phạm có lời.
London gây sức ép lên Apple
Tình trạng trộm điện thoại gia tăng đang khiến giới chức London yêu cầu Apple phải hành động mạnh tay hơn. Thị trưởng Sadiq Khan đặt câu hỏi vì sao không thể tạo ra một “kill switch” ("công tắc vô hiệu hóa") khiến điện thoại bị đánh cắp hoàn toàn vô dụng.
Ông cũng cho rằng Apple nên khóa quyền truy cập đám mây ngay khi thiết bị bị báo mất để giảm động cơ trộm cắp.
Apple cho biết hãng đã triển khai nhiều lớp bảo mật nhằm bảo vệ dữ liệu người dùng và hạn chế giá trị của điện thoại ăn cắp. Công ty khuyến cáo người dùng kích hoạt Lost Mode, xóa dữ liệu từ xa và tiếp tục giữ thiết bị trong danh sách “Find My” để ngăn việc kích hoạt lại.
“Chúng tôi cảm thông với những người gặp trải nghiệm này”, Apple cho biết trong tuyên bố, đồng thời nói sẽ tiếp tục tìm cách giảm động cơ đánh cắp thiết bị Apple.
Về mặt pháp lý, cảnh sát Anh cho biết các tin nhắn đe dọa có thể cấu thành tội “liên lạc độc hại”, với mức án lên tới hai năm tù. Tuy nhiên, vấn đề lớn nhất là phần lớn tin nhắn được gửi từ nước ngoài.
“Nếu tin nhắn được gửi từ Trung Quốc, thực tế chúng tôi không thể làm được nhiều", trung sĩ Dan Green tại Sở Cảnh sát London nói.
Với nhiều nạn nhân, mất điện thoại giờ đây không chỉ còn là mất tài sản. Nó trở thành khởi đầu của một chiến dịch khủng bố tinh thần kéo dài xuyên biên giới - nơi dữ liệu cá nhân, nỗi sợ hãi và công nghệ bị biến thành công cụ tống tiền.