Iran cáo buộc các nước châu Âu vi phạm thỏa thuận hạt nhân

Ngày 15/1, Ngoại trưởng Iran Javad Zarif cho rằng các quốc gia châu Âu đã vi phạm thỏa thuận hạt nhân ký kết giữa quốc gia này và nhóm P5+1 (Anh, Pháp, Mỹ, Nga, Trung Quốc và Đức) năm 2015.

Tuyên bố được đưa ra một ngày sau khi các quốc gia Anh, Pháp và Đức kích hoạt cơ chế giải quyết tranh chấp theo thỏa thuận vì cho rằng Tehran không tuân thủ thỏa thuận.

Chú thích ảnh
Ngoại trưởng Iran Javad Zarif phát biểu tại Tehran. Ảnh: IRNA/ TTXVN

Phát biểu tại một cuộc họp báo ở thủ đô New Delhi (Ấn Độ), ông Zarif cho rằng các quốc gia châu Âu đang bị Washington "bắt nạt". Các quốc gia này không mua dầu mỏ từ Iran, tất cả các công ty của họ cũng đã rút khỏi thị trường Iran. Vì vậy, Ngoại trưởng Iran cho rằng những nước này đã vi phạm thỏa thuận đồng thời nhấn mạnh tương lai của thỏa thuận hạt nhân giờ phụ thuộc vào châu Âu.

Trước đó, ngày 14/1, ba nước châu Âu Anh, Pháp, Đức tuyên bố triển khai cơ chế giải quyết tranh chấp theo thỏa thuận hạt nhân Iran ký kết năm 2015, có tên gọi đầy đủ là Kế hoạch Hành động chung toàn diện (JCPOA). Theo điều khoản nêu trong thỏa thuận, một bên tham gia có thể kiến nghị lên một ủy ban chung về việc một bên khác vi phạm thỏa thuận nghiêm trọng. Nếu tranh chấp không được giải quyết tại ủy ban chung thì sẽ được đưa lên một ban cố vấn và cuối cùng có thể bị đưa ra Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, có thể sẽ dẫn tới việc tái áp đặt các biện pháp trừng phạt của LHQ với Iran. Tuy nhiên, Anh, Pháp và Đức khẳng định vẫn tuân thủ các cam kết trong thỏa thuận, đồng thời bày tỏ quyết tâm làm việc với tất cả các bên còn lại để bảo vệ thỏa thuận.

Bộ Ngoại giao Iran sau đó đã cảnh báo các quốc gia châu Âu sẽ phải đối mặt với "các hậu quả" sau động thái trên. 

Nga cũng đã lên tiếng chỉ trích quyết định của các nước châu Âu trên, cho rằng "không thấy có bất kỳ lý do nào" để kích hoạt cơ chế đó. Nga "không loại trừ khả năng những hành động thiếu suy nghĩ của châu Âu có thể dẫn tới bước leo thang mới xung quanh thỏa thuận hạt nhân Iran". Trong khi đó, Mỹ cùng ngày tuyên bố hoàn toàn ủng hộ Anh, Pháp và Đức, cho rằng động thái này "đảm bảo gây sức ép hơn nữa về ngoại giao và kinh tế đối với Iran".

Ngày 15/1, Trung Quốc bày tỏ hối tiếc trước quyết định của Anh, Pháp và Đức. Phát biểu trong họp báo tại Bắc Kinh, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Cảnh Sảng cho rằng quyết định của các quốc gia trên không giúp giải quyết vấn đề hay xoa dịu tình hình căng thẳng hiện tại. Ông này cũng khẳng định Trung Quốc luôn tin Iran buộc phải điều chỉnh các cam kết trong JCPOA vì những lý do đặc biệt. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho rằng Mỹ đã đơn phương rút khỏi JCPOA trong khi phớt lờ luật pháp và những nghĩa vụ quốc tế, gây sức ép tối đa với Iran và cản trở các bên khác tuân thủ thỏa thuận và các hành động này là nguyên nhân gây ra những căng thẳng hiện tại. Trung Quốc kêu gọi tất cả các bên liên quan bình tĩnh và kiềm chế để giải quyết bất đồng thông qua đối thoại và tham vấn trong khuôn khổ JCPOA, có những bước đi vững chắc để khôi phục cân bằng quyền và nghĩa vụ cũng như nỗ lực để bảo vệ và triển khai thỏa thuận. Trung Quốc sẽ liên lạc chặc chẽ và hợp tác với các bên liên quan cũng như nỗ lực tối đa để đảm bảo những mục tiêu này.

Theo JCPOA, Iran chấp thuận hạn chế chương trình hạt nhân mà phương Tây lo ngại có thể sẽ dẫn tới việc phát triển bom hạt nhân. Đổi lại, các quốc gia phương Tây đồng ý gỡ bỏ mọi biện pháp trừng phạt nhằm vào Tehran. Tuy nhiên, năm 2018, Mỹ đã đơn phương rút khỏi thỏa thuận và tái áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với Iran. Động thái này được cho là nguyên nhân dẫn đến căng thẳng hiện nay giữa Washington và Tehran. Tháng 5 vừa qua, Tehran tuyên bố sẽ "thu hẹp" việc thực hiện các cam kết trong thỏa thuận hạt nhân, cụ thể là sẽ tăng mức độ làm giàu urani. Cho đến nay, các nước châu Âu vẫn đang thuyết phục Iran tuân thủ cam kết để tránh nguy cơ thỏa thuận đổ vỡ.

Lê Ánh (TTXVN)

Phân tích-Nhận định

Chuyện lạ thế giới

Người Việt 4 phương

Hợp tác nội dung
KÊNH THÔNG TIN CỦA CHÍNH PHỦ DO TTXVN PHÁT HÀNH Tổng biên tập: Ninh Hồng Nga | Giới thiệu - Liên hệ tòa soạn
Giấy phép số 17/GP-BTTTT cấp ngày 16/1/2017
Tòa soạn: Số 5 Lý Thường Kiệt, Hà Nội
Điện thoại: 024-38267042, 024-38252931(2339,2208)- Fax: 024-38253753
Email:baotintuc@vnanet.vn – toasoantintuc@gmail.com
© Bản quyền thuộc về Báo Tin tức - TTXVN
Cấm sao chép dưới mọi hình thức nếu không có sự chấp thuận bằng văn bản