Hàng hóa được bày bán trong siêu thị ở Toronto, Canada. Ảnh minh họa: THX/TTXVN
Trong một văn bản gửi tới Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR), Ottawa cho biết, Canada “vẫn cam kết hợp tác chặt chẽ với Mỹ để xóa bỏ lao động cưỡng bức khỏi chuỗi cung ứng toàn cầu. Trước lệnh cấm hiện hành của Canada, các biện pháp minh bạch chuỗi cung ứng bổ sung, luật nhập khẩu lao động cưỡng bức riêng biệt mới được ban hành và cam kết tiếp tục hợp tác Canada - Mỹ, Canada trân trọng trình bày rằng không có cơ sở nào cho việc áp đặt thêm thuế theo Điều 301 đối với hàng hóa của Canada".
Văn bản của Ottawa nằm trong số hơn 1.500 văn bản đệ trình từ các quốc gia và nhóm ngành trước phiên điều trần kéo dài 3 ngày tại Washington tuần này về việc Tổng thống Mỹ Donald Trump sử dụng Điều 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974 để xây dựng lại bức tường thuế quan toàn cầu xung quanh Mỹ.
Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer đã tuyên bố vào tháng 3 rằng văn phòng của ông đang tiến hành điều tra thương mại đối với 60 quốc gia, bao gồm cả Canada. Theo ông Greer, Canada, Mexico, Vương quốc Anh và một số quốc gia khác nên bị đánh thuế 10% vì “họ không làm đủ để thực thi lệnh cấm lao động cưỡng bức”. Ông Greer cũng đề xuất mức thuế 12,5% đối với hàng chục quốc gia khác có lệnh cấm một phần hoặc không có lệnh cấm lao động cưỡng bức trong chuỗi cung ứng.
Canada đã có luật nhằm hạn chế lao động cưỡng bức trong chuỗi cung ứng, yêu cầu báo cáo hàng năm cho chính phủ liên bang. Nhưng chính phủ liên bang đã trình một Dự luật mới vào tháng trước để tăng cường thực thi. Dự luật C-35 sẽ tạo ra một danh sách công khai các sản phẩm có liên quan đến lao động cưỡng bức ở những khu vực cụ thể, dựa trên thông tin tình báo từ các đại sứ quán và những cơ quan chức năng khác.
Trong các văn bản riêng biệt gửi tới USTR, các nhóm doanh nghiệp và công nghiệp Canada lập luận rằng có những con đường hiệu quả hơn để kiềm chế vấn đề lao động cưỡng bức so với thuế quan, đặc biệt là trong thị trường Bắc Mỹ hội nhập sâu rộng. Phó Chủ tịch Phòng Thương mại Canada, Matthew Holmes, cho biết: "Chúng tôi kêu gọi USTR đánh giá Canada riêng biệt theo Mục 301... tạm dừng xem xét mức thuế 10% được đề xuất trong khi các cải cách thực thi của Canada được thực hiện và đánh giá, đồng thời ưu tiên hợp tác thực thi song phương có mục tiêu hơn là những biện pháp cấp quốc gia rộng rãi".
Các cuộc điều tra theo Mục 301 không gây bất ngờ. Rõ ràng là Mỹ sẽ tìm kiếm những con đường mới để áp đặt thuế sau khi Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ công cụ thuế quan ưa thích của ông Trump, công cụ mà ông đã sử dụng cho thuế quan "Ngày Giải phóng" và thuế liên quan đến fentanyl đối với Canada, Mexico và Trung Quốc hồi đầu năm nay. Đáp lại phán quyết của tòa án tối cao, ông Trump đã áp dụng thuế quan 10% trên toàn thế giới bằng cách sử dụng Điều 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974. Các mức thuế này luôn được coi là tạm thời vì chúng sẽ hết hiệu lực sau 150 ngày - vào cuối tháng 7 - trừ khi Quốc hội bỏ phiếu gia hạn.
Hiệp định thương mại Canada - Mỹ - Mexico (USMCA), đã bảo vệ Canada khỏi nhiều loại thuế quan của ông Trump. Tuy nhiên, quốc gia này vẫn đang phải chịu các loại thuế riêng biệt đối với các ngành công nghiệp như thép, nhôm, ô tô và đồ gỗ nội thất. Nhiều văn bản đệ trình của Canada lên USTR lập luận rằng các miễn trừ theo USMCA nên được giữ nguyên bất kể kết quả của cuộc điều tra thương mại như thế nào.
Ông Keith Currie, Chủ tịch Liên đoàn Nông nghiệp Canada, cho biết, "mối lo ngại nghiêm trọng" rằng thuế quan có thể mở rộng sang các mặt hàng tuân thủ hiệp định thương mại lục địa, điều này sẽ dẫn đến "những hậu quả nghiêm trọng và không lường trước được". Theo ông Currie, thương mại nông nghiệp Canada - Mỹ có tính liên kết cao và phụ thuộc vào việc vận chuyển xuyên biên giới có thể dự đoán được và kịp thời hơn. Ngay cả mức thuế quan khiêm tốn cũng có thể làm gián đoạn chuỗi cung ứng, tăng chi phí đầu vào và giảm khả năng cạnh tranh, đặc biệt là khi nhiều sản phẩm nông nghiệp phải vượt biên nhiều lần trong quá trình chế biến. Những tác động này sẽ gây thêm áp lực lên nông dân và các doanh nghiệp thực phẩm nông nghiệp ở cả hai bên biên giới.
Hội đồng Thương mại Quốc tế Quốc gia, một hiệp hội các doanh nghiệp Mỹ, cũng kêu gọi mở rộng các miễn trừ theo USMCA đối với bất kỳ mức thuế quan nào trong tương lai. Theo Hội đồng này, thuế quan diện rộng là một “biện pháp thô thiển”, mang tính trừng phạt và khó có thể là một công cụ hiệu quả để xóa bỏ lao động cưỡng bức. Hơn nữa, thuế quan toàn diện trừng phạt tất cả hàng hóa từ một quốc gia - bao gồm cả những hàng hóa từ các công ty đã đầu tư mạnh để loại bỏ lao động cưỡng bức khỏi chuỗi cung ứng của họ.