Quang cảnh cảng hàng hóa Vizhinjam ở Thiruvananthapuram, Ấn Độ. Ảnh: ANI/TTXVN
Theo hãng tin Reuters, các nguồn tin chính phủ Ấn Độ cho biết New Delhi ban đầu kỳ vọng sẽ ký một thỏa thuận tạm thời với Washington vào tháng 3, trước khi tiến tới một hiệp định toàn diện trong giai đoạn sau. Kế hoạch này được xây dựng sau khi Tổng thống Trump đồng ý giảm mức thuế cao đối với hàng hóa nhập khẩu từ Ấn Độ vào đầu tháng 2. Đổi lại, Ấn Độ cam kết thực hiện một số bước đi như hạn chế nhập khẩu dầu từ Nga, giảm thuế đối với hàng hóa Mỹ và tăng mua hàng hóa Mỹ với tổng giá trị lên tới 500 tỷ USD.
Tuy nhiên, tiến trình này hiện có thể bị kéo dài thêm vài tháng. Các nguồn tin cho biết dù phía Mỹ vẫn kỳ vọng Ấn Độ thực hiện các cam kết đã đưa ra, những yếu tố mới đang khiến quá trình đàm phán trở nên phức tạp hơn.
Điều tra mới làm gia tăng sức ép
Theo tờ The Times of India, Bộ Thương mại Ấn Độ phủ nhận thông tin cho rằng hai bên đã tạm dừng tiếp xúc. Người phát ngôn bộ này khẳng định Ấn Độ và Mỹ vẫn tiếp tục làm việc nhằm đạt được một thỏa thuận thương mại cùng có lợi, nhưng không cung cấp thêm chi tiết về thời điểm ký kết chính thức.
Trong khi đó, một quan chức Nhà Trắng cho biết Washington vẫn đang phối hợp với New Delhi để hoàn tất thỏa thuận.
Các nguồn tin từ chính phủ Ấn Độ cho biết các cuộc đàm phán đã chững lại sau khi Tòa án Tối cao Mỹ vào cuối tháng 2 bác bỏ chính sách thuế quan của Tổng thống Trump. Kể từ đó, hai bên gần như chưa có cuộc trao đổi đáng kể nào, đặc biệt khi Washington đang tập trung vào cuộc xung đột với Iran.
Cũng theo các nguồn tin này, Ấn Độ thực tế chưa từng dừng hoàn toàn việc mua dầu từ Nga mà chỉ giảm tốc độ nhập khẩu. Hiện các quan chức Mỹ đang thúc giục New Delhi tăng mua dầu nhằm góp phần giảm bớt tình trạng thiếu hụt năng lượng toàn cầu do xung đột gây ra.
Một yếu tố khác làm tiến trình đàm phán thêm phức tạp là cuộc điều tra mới của Mỹ nhằm vào cái gọi là “tình trạng dư thừa năng lực và sản lượng mang tính cấu trúc trong các ngành sản xuất” tại 16 đối tác thương mại, trong đó có Ấn Độ.
Một quan chức Ấn Độ cho biết New Delhi không vội ký kết bất kỳ thỏa thuận nào trong bối cảnh hiện nay. Theo ông, cuộc điều tra mới có thể được sử dụng như một công cụ gây sức ép để buộc các quốc gia nhanh chóng chấp nhận các thỏa thuận sau khi phán quyết của tòa án làm suy yếu chính sách thuế trước đó của Mỹ.
Mỹ kỳ vọng Ấn Độ thực hiện cam kết
Ấn Độ hiện lựa chọn cách tiếp cận chờ đợi và quan sát trong khi chính sách thuế của Mỹ tiếp tục thay đổi. Trước đó, Tổng thống Trump đã dỡ bỏ mức thuế trừng phạt 25% đối với Ấn Độ sau khi cho rằng New Delhi đồng ý hạn chế nhập khẩu dầu thô từ Nga, dù phía Ấn Độ chỉ tuyên bố sẽ đa dạng hóa nguồn cung năng lượng. Trước khi được giảm, tổng mức thuế áp lên hàng hóa Ấn Độ từng lên tới 50%, thuộc nhóm cao nhất thế giới.
Cuộc điều tra mới của Washington được tiến hành theo Điều 301 của Đạo luật Thương mại Mỹ năm 1974. Ấn Độ dự định sẽ trình bày quan điểm của mình với Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ nếu được phép, hoặc chờ kết luận trước khi cân nhắc các bước đi tiếp theo, bao gồm khả năng đưa vụ việc ra Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO).
Đại sứ Mỹ tại New Delhi, Sergio Gor, cho biết chính quyền Tổng thống Trump vẫn còn nhiều công cụ khác để áp thuế, bao gồm cả cơ chế theo Điều 301. Ông nhấn mạnh Washington kỳ vọng các quốc gia đã đạt thỏa thuận với Mỹ sẽ thực hiện đầy đủ các cam kết đã đưa ra, đồng thời cho rằng thỏa thuận với Ấn Độ có thể mang lại lợi ích cho cả hai bên.
Sau phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ, Tổng thống Trump cũng áp mức thuế 10% đối với hàng nhập khẩu từ tất cả các quốc gia cho đến ngày 24/7.
Theo khuôn khổ thỏa thuận tạm thời được hai bên đề cập trong tuyên bố chung giữa Washington và New Delhi trước đó, hàng xuất khẩu của Ấn Độ sang Mỹ dự kiến phải chịu mức thuế khoảng 18%. Tuy nhiên, New Delhi hiện đang tìm kiếm sự rõ ràng từ phía Washington về việc liệu mức thuế này có được áp dụng trở lại hay sẽ được điều chỉnh theo hướng khác.
Một số chuyên gia cho rằng việc Ấn Độ tạm chậm lại trong đàm phán là bước đi hợp lý. Priyanka Kishore, chuyên gia tại công ty tư vấn Asia Decoded có trụ sở ở Singapore, nhận định rằng trong bối cảnh mức thuế hiện tại chỉ ở mức 10% và các cuộc điều tra vẫn đang diễn ra, việc chờ đợi kết quả có thể giúp Ấn Độ đưa ra quyết định có lợi hơn thay vì vội vàng ký kết một thỏa thuận mới.