#thương mại toàn cầu

Xung đột và cạnh tranh kiểm soát các tuyến hàng hải đang làm suy yếu những nguyên tắc bảo đảm tự do hàng hải, đe dọa dòng chảy thương mại toàn cầu.

Tổng thặng dư thương mại của ASEAN-5, gồm Indonesia, Singapore, Malaysia, Thái Lan và Việt Nam, đạt 156,6 tỷ USD trong năm 2025, tiếp tục xu hướng tăng trong 11 năm liên tiếp. Đây là kết quả nghiên cứu được ngân hàng UOB (United Overseas Bank) - tập đoàn tài chính đa quốc gia lớn có trụ sở chính tại Singapore, công bố ngày 19/8.

Các nước châu Phi duy trì thái độ kín tiếng trên trường quốc tế trong cuộc khủng hoảng tại eo biển Hormuz. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa họ không âm thầm tham gia giải quyết vấn đề này.

Nửa đầu năm 2026 đánh dấu một bước ngoặt lớn đối với thương mại toàn cầu. Những nguyên tắc từng chi phối các dòng chảy hàng hóa quốc tế trong nhiều thập niên đang chịu sức ép mạnh mẽ khi các quốc gia ngày càng coi thương mại, năng lượng và chuỗi cung ứng như những công cụ cạnh tranh chiến lược.

Cuộc xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran không chỉ tác động đến Trung Đông mà còn thúc đẩy châu Phi điều chỉnh chiến lược năng lượng, thương mại và vị thế địa chính trị.

Sau khi nền kinh tế ghi nhận mức tăng trưởng vượt kỳ vọng trong nửa đầu năm, Ngân hàng UOB (Singapore) đã nâng mạnh dự báo GDP Việt Nam năm 2026 lên 8,5%, cao hơn đáng kể thay vì mức 7% trước đó. Sự điều chỉnh này được hỗ trợ bởi đà tăng trưởng tích cực của lĩnh vực sản xuất, đầu tư và dòng vốn FDI, dù nền kinh tế vẫn đối mặt với nhiều rủi ro từ căng thẳng địa chính trị và những bất định của thương mại toàn cầu.

Bất chấp những cú sốc kinh tế và thương mại toàn cầu, tiến trình toàn cầu hóa không hề chấm dứt mà chỉ đang bước vào giai đoạn "chuyển mình".

Sau thỏa thuận khung giữa Mỹ và Iran về việc mở lại eo biển Hormuz, nhiệm vụ cấp bách hiện nay là rà phá thủy lôi trên tuyến hàng hải chiến lược này. Tuy vậy, việc phát hiện và vô hiệu hóa thủy lôi dưới biển vẫn là quá trình phức tạp, tốn thời gian và nhiều rủi ro, khiến hoạt động vận tải qua Hormuz khó sớm trở lại bình thường.

Theo phóng viên TTXVN tại châu Phi, các chuyên gia an ninh hàng hải cảnh báo tình trạng cướp biển ngoài khơi Somalia đang có xu hướng trỗi dậy trở lại trong bối cảnh bất ổn chính trị trong nước, cắt giảm viện trợ quốc tế và chiến sự tại Trung Đông khiến cán cân an ninh khu vực bị xáo trộn. Nhiều tàu hàng bị tấn công, cướp hoặc bắt giữ trái phép trong thời gian gần đây đã làm dấy lên lo ngại về nguy cơ nạn cướp biển quay lại như thời kỳ cao điểm những năm 2008 - 2011.

Một diễn đàn chuyên môn về thanh toán quốc tế tổ chức tại Hà Nội vừa qua đã làm rõ những vấn đề đáng lưu ý liên quan đến việc thực thi nghĩa vụ trong thư tín dụng (L/C) công cụ được xem là “xương sống” của thương mại toàn cầu.

Trong bối cảnh Iran đang kiểm soát hiệu quả hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf ngày 4/4 đã đưa ra cảnh báo mang tính ẩn ý nhằm vào một điểm nghẽn hàng hải quan trọng khác ở Trung Đông - eo biển Bab el-Mandeb.

Trong bối cảnh Mỹ phát đi tín hiệu có thể triển khai chiến dịch trên bộ, truyền thông Iran đồng loạt đưa tin Tehran sẵn sàng mở thêm “mặt trận mới” nhằm gia tăng sức ép lên một tuyến thương mại chiến lược khác của thế giới.

Ngành xuất khẩu gạo tăng trưởng mạnh của Ấn Độ đang rơi vào tình trạng rối loạn do cuộc xung đột tại Trung Đông, khi hàng trăm nghìn tấn hàng bị mắc kẹt, kéo theo lo ngại về hiệu ứng dây chuyền lên giá cả và an ninh lương thực ngày càng gia tăng.

Trong bối cảnh thương mại quốc tế đang chuyển dịch mạnh mẽ theo hướng phát triển bền vững, các tiêu chuẩn môi trường, phát thải và trách nhiệm chuỗi cung ứng ngày càng trở thành điều kiện quan trọng để tiếp cận thị trường.

Tổng giám đốc Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) Ngozi Okonjo-Iweala cảnh báo hệ thống thương mại toàn cầu đang trải qua cuộc khủng hoảng sâu sắc nhất trong khoảng 80 năm qua, trong bối cảnh các biện pháp thuế quan đơn phương của Mỹ làm gia tăng căng thẳng thương mại quốc tế.

Ấn Độ dự kiến sẽ trì hoãn việc ký kết một thỏa thuận thương mại với Mỹ trong vài tháng tới, khi các cuộc điều tra mới của chính quyền Tổng thống Donald Trump về năng lực sản xuất công nghiệp của các đối tác thương mại làm gia tăng căng thẳng sau những tiến triển ban đầu giữa hai bên.

Ngày 20/2, Tòa án Tối cao Mỹ ra phán quyết nêu rõ Tổng thống Donald Trump đã vượt thẩm quyền khi áp đặt một loạt mức thuế quan làm đảo lộn thương mại toàn cầu. Phán quyết này đã vô hiệu hóa một công cụ then chốt mà ông Trump sử dụng để thực thi chương trình nghị sự kinh tế của mình.

Năm 2026 thương mại toàn cầu đứng trước một ngã rẽ mang tính cấu trúc. Những dòng chảy hàng hóa từng được xem là biểu tượng của toàn cầu hóa nay vận hành trong một môi trường nhiều bất định hơn, khi địa chính trị phân mảnh, chuỗi cung ứng bị tái định hình và chính sách thương mại ngày càng mang màu sắc chiến lược.

Tại Hội nghị lần thứ 30 các Bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (COP30) mới đây, nhóm Công tác về hỗ trợ công nghiệp Xanh cho thị trường mới nổi và nền kinh tế đang phát triển - một liên minh gồm các chính phủ, ngân hàng phát triển, tổ chức quốc tế và các đối tác từ thiện - đã công bố gói các hành động cụ thể và các biện pháp hợp tác để đẩy nhanh quá trình chuyển đổi công nghiệp xanh trên khắp các thị trường mới nổi và nền kinh tế đang phát triển (EMDE).

Công nghệ đang dệt nên một kỷ nguyên siêu kết nối, cho phép các chuỗi cung ứng toàn cầu hoạt động với mức độ hiệu quả và linh hoạt chưa từng có. Tuy nhiên, sức mạnh của công nghệ cũng đang thúc đẩy các quốc gia dựng lên những bức tường số, tạo ra một thế giới bị phân mảnh bởi chủ nghĩa bảo hộ.