Tàu thăm dò Voyager 1 của Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ (NASA), vật thể nhân tạo ở xa Trái Đất nhất, vừa đạt cột mốc cách hành tinh của chúng ta một ngày ánh sáng. Thành tựu này đánh dấu bước tiến đặc biệt trong hành trình khám phá không gian kéo dài gần nửa thế kỷ của con tàu được phóng lên từ năm 1977.
Theo NASA, Voyager 1 đạt cột mốc trên hôm 18/11, khi khoảng cách với Trái Đất lên tới gần 26 tỷ km. Một ngày ánh sáng là quãng đường ánh sáng truyền đi trong 24 giờ. Điều đó đồng nghĩa các tín hiệu gửi từ Trái Đất cần một ngày mới tới được Voyager 1, trong khi các nhà khoa học phải chờ thêm một ngày để nhận phản hồi từ con tàu.
Tiffany Kataria, nhà khoa học của NASA, nhận định đây là minh chứng rõ nét cho sự rộng lớn của vũ trụ. Bà cho biết, dù con người luôn mơ về việc du hành tới những hệ sao khác, Voyager 1 đã mất gần 50 năm mới tiến tới vùng rìa của hệ Mặt Trời, chứ chưa nói đến việc đi được một ngày ánh sáng.
Theo bà Kataria, nhiều hệ hành tinh ngoài hệ Mặt Trời cách chúng ta ít nhất vài năm ánh sáng. NASA ước tính Voyager 1 cần khoảng 18.000 năm nữa mới có thể di chuyển hết quãng đường tương đương một năm ánh sáng.
Được phóng vào năm 1977, Voyager 1 cùng tàu song sinh Voyager 2 là hai tàu vũ trụ duy nhất của con người từng đi vào không gian liên sao, khu vực nằm bên ngoài nhật quyển - vùng không gian chịu ảnh hưởng chủ yếu từ gió Mặt Trời và từ trường của ngôi sao này.
Trong khi Voyager 1 đã đạt cột mốc một ngày ánh sáng, Voyager 2 dự kiến phải đến năm 2035 mới đi được khoảng cách tương đương.
Theo Al Jazeera, sau gần nửa thế kỷ hoạt động, một số thiết bị trên Voyager 1, trong đó có hệ thống camera, đã được NASA tắt từ xa nhằm tiết kiệm năng lượng. Tuy nhiên, con tàu vẫn duy trì hoạt động của một số thiết bị khoa học, tiếp tục thu thập dữ liệu về những hiện tượng không thể quan sát trực tiếp bằng mắt thường, như từ trường trong không gian liên sao.
Những dữ liệu này giúp giới nghiên cứu tìm hiểu thành phần khí, bụi và các vật chất khác tồn tại giữa những ngôi sao. Đây là nguồn thông tin có giá trị để khám phá môi trường vật lý bên ngoài hệ Mặt Trời.
Đáng chú ý, cả Voyager 1 và Voyager 2 đều mang theo Đĩa Vàng (Golden Record), những chiếc đĩa đồng mạ vàng đường kính 30 cm, được thiết kế như một thông điệp gửi tới các nền văn minh ngoài Trái Đất. Các đĩa ghi lại những hình ảnh, âm thanh và thông tin đại diện cho sự sống, văn hóa và thế giới loài người, với hy vọng một ngày nào đó có thể được tìm thấy bởi những sinh vật thông minh ngoài vũ trụ.
Trước khi tiến vào không gian liên sao, hai tàu Voyager đã thực hiện các chuyến thám hiểm quan trọng tới những hành tinh khổng lồ trong hệ Mặt Trời, gồm Sao Mộc, Sao Thổ, Sao Thiên Vương và Sao Hải Vương.
Trong đó, những hình ảnh do Voyager 1 gửi về từ Sao Mộc lần đầu giúp các nhà khoa học phát hiện sự tồn tại của các vành đai quanh hành tinh này. Dữ liệu từ con tàu cũng góp phần làm sáng tỏ những xoáy khí quyển cực mạnh và các hiện tượng thời tiết phức tạp trên Sao Mộc.
Gần 50 năm sau ngày phóng, Voyager 1 vẫn tiếp tục hành trình đơn độc trong không gian sâu. Cột mốc một ngày ánh sáng không chỉ cho thấy độ bền bỉ của một trong những sứ mệnh khoa học lâu đời nhất của NASA, mà còn nhắc nhở con người về khoảng cách khổng lồ giữa hệ Mặt Trời và những thế giới xa xôi trong vũ trụ.