Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố các vụ tấn công tàu thuyền tại eo biển Hormuz là hành động đáp trả việc Mỹ bị cáo buộc lần thứ ba vi phạm cam kết với Tehran. IRGC đồng thời khẳng định những hoạt động quân sự này tuân thủ hệ thống chỉ huy và được phối hợp với các quan chức cấp cao.
Tư lệnh Hải quân IRGC tuyên bố Iran đang kiểm soát eo biển Hormuz, đồng thời bác bỏ khẳng định của Mỹ về quyền kiểm soát tuyến hàng hải chiến lược này. Ông cho rằng tàu sân bay Mỹ trị giá 13 tỷ USD phải hoạt động cách xa Hormuz hàng trăm km vì lo ngại bị tấn công.
Iran cho biết nước này đã gửi tới Mỹ bản kế hoạch mở lại eo biển Hormuz trong vòng 7 ngày, giữa bối cảnh Qatar tiếp tục làm trung gian chuyển thông điệp giữa hai phía bên lề kỳ họp Đại hội đồng Liên hợp quốc tại New York.
Tổng thống Mỹ Donald Trump cảnh báo Washington sẽ đáp trả “mạnh gấp 100 lần” nếu Iran tiến hành tấn công, đồng thời khẳng định Mỹ hiện kiểm soát chặt chẽ eo biển Hormuz.
Theo trang invezz.com ngày 9/6, dù cuộc chiến kéo dài ba tháng giữa Iran với Mỹ và Israel đã hạn chế nghiêm trọng hoạt động giao thông qua eo biển Hormuz, nhưng thị trường dầu mỏ toàn cầu vẫn bình lặng hơn so với dự đoán của nhiều người.
Theo tờ The New York Times (NYT), lực lượng Mỹ trong những tuần gần đây đã hỗ trợ điều phối cho hàng chục tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz, dù hoạt động đi lại qua tuyến đường thủy này vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro trong bối cảnh các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt cuộc chiến với Iran đang đình trệ.
Theo hãng tin AFP, Italy cho biết, nước này đang điều hai tàu quét thủy lôi đến gần vùng Vịnh, nhưng sẽ chỉ triển khai trong khuôn khổ phái bộ quốc tế nếu đạt được thỏa thuận ngừng bắn lâu dài trong khu vực.
Cuộc đối đầu tại eo biển Hormuz bước sang giai đoạn căng thẳng khi Iran tận dụng lợi thế địa lý, còn Mỹ đối mặt áp lực duy trì phong tỏa tốn kém và đầy rủi ro.
Khoảng 1.600 tàu vẫn đang mắc kẹt trong eo biển Hormuz, trong khi các hãng vận tải biển đối mặt với một tình huống vừa tốn kém vừa rủi ro, phải tìm cơ hội để rời khỏi eo biển này trong suốt hơn hai tháng qua.
Quyết định của Tổng thống Trump tạm dừng “Dự án Tự do” tại eo biển Hormuz không chỉ là bước điều chỉnh quân sự, mà còn phát đi một tín hiệu tích cực trong bối cảnh Washington tìm kiếm một lối thoát cho cuộc chiến.
Iran đã miễn trừ phí quá cảnh qua eo biển Hormuz cho một số “quốc gia thân thiện”, trong đó có Nga, trang Al Jazeera ngày 24/4 dẫn nguồn hãng thông tấn nhà nước Nga RIA Novosti đưa tin.
Theo nhiều nguồn tin, các quan chức quân đội Mỹ đang xây dựng kế hoạch mới nhằm tấn công hệ thống phòng thủ của Iran tại eo biển Hormuz trong trường hợp lệnh ngừng bắn hiện nay với Iran đổ vỡ.
Vụ tấn công USS Cole năm 2000 đã buộc Hải quân Mỹ thay đổi cách bảo vệ tàu chiến. Hơn hai thập kỷ sau, những cải tiến đó đang được thử thách trước các mối đe dọa mới trên biển.
Chỉ trong 24 giờ, các tuyên bố trái ngược từ Mỹ và Iran đã khiến tình hình tại eo biển Hormuz đảo chiều nhanh chóng, từ kỳ vọng mở cửa trở lại đến nguy cơ bị phong tỏa tiếp và leo thang căng thẳng.
Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad-Baqer Qalibaf đã thẳng thừng bác bỏ những tuyên bố “sai sự thật” của Tổng thống Mỹ Donald Trump về eo biển Hormuz và các quy định do Tehran đặt ra liên quan đến việc di chuyển qua tuyến đường biển chiến lược này.
Việc kiểm soát eo biển Hormuz không chỉ gây sốc giá dầu mà còn tái định hình thị trường năng lượng, thúc đẩy cạnh tranh địa chính trị và thay đổi cán cân quyền lực toàn cầu.
Ngày 14/4, một tàu khu trục Mỹ đã chặn hai tàu chở dầu tìm cách rời Iran. Động thái này diễn ra một ngày sau khi lệnh phong tỏa của Tổng thống Mỹ Donald Trump có hiệu lực và yêu cầu các tàu này quay đầu.
Sáu tuần sau khi bắt đầu cuộc chiến với Iran, Tổng thống Mỹ Donald Trump đang giao cho Hải quân Mỹ những nhiệm vụ khó khăn nhất trong cuộc xung đột: Phong tỏa cảng Iran và quét sạch thủy lôi mà Iran rải tại eo biển chiến lược Hormuz.
