Theo hãng tin Reuters, một quan chức Mỹ giấu tên cho biết hai tàu này rời cảng Chabahar trên vịnh Oman và nhận được liên lạc qua vô tuyến từ tàu khu trục Mỹ. Hiện chưa rõ liệu tàu khu trục này có đưa ra thêm cảnh báo nào hay không.
Theo quan chức Mỹ nói trên, hai tàu chở dầu này nằm trong số sáu tàu thương mại đã tuân thủ mệnh lệnh quay đầu để quay trở lại một cảng của Iran trên vịnh Oman.
Diễn biến trên cung cấp thêm chi tiết về giai đoạn đầu của lệnh phong tỏa do ông Trump ban hành, nhằm gây sức ép buộc Iran mở cửa eo biển Hormuz, điểm nghẽn vận chuyển khoảng 20% lượng dầu của thế giới.
Ông Trump cho rằng khi eo biển Hormuz bị phong tỏa, Iran sẽ buộc phải chấp nhận các điều kiện của Mỹ để chấm dứt cuộc chiến hiện nay. Ông Trump cho biết đây cũng là một điều kiện trong thỏa thuận ngừng bắn với Iran đạt được cách đây một tuần, dự kiến hết hạn vào tuần tới.
Các chuyên gia tỏ ra thận trọng. Ông Noam Raydan tại Viện Washington về Chính sách Cận Đông cho biết dữ liệu theo dõi cho thấy có một tàu chở dầu đã quay đầu sau khi lệnh phong tỏa bắt đầu, nhưng lưu ý rằng nhiều tàu vận chuyển dầu Iran thường tắt tín hiệu. Ông Raydan nói: “Chúng ta vẫn chưa biết mức độ hiệu quả. Mới đang ở ngày thứ hai”.
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ cho biết chưa có tàu nào vượt qua phong tỏa kể từ khi lệnh này có hiệu lực vào 10 giờ sáng ngày 13/4 theo giờ Mỹ.
Theo quân đội Mỹ, chiến dịch phong tỏa là một nhiệm vụ quy mô lớn với sự tham gia của trên 10.000 binh sĩ, hơn một chục tàu chiến và hàng chục máy bay.
Quân đội Mỹ nhấn mạnh sẽ hỗ trợ các tàu đi qua eo biển Hormuz, miễn là các tàu này không đi đến hoặc rời khỏi Iran.
Tổng thống Trump công bố lệnh phong tỏa sau khi các cuộc đàm phán cuối tuần nhằm chấm dứt chiến sự đổ vỡ. Nếu chiến lược phong tỏa của ông Trump thành công, ông sẽ loại bỏ đòn bẩy lớn nhất của Iran trong đàm phán với Mỹ và khôi phục lưu thông qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng phong tỏa là một hành động chiến tranh đòi hỏi cam kết lâu dài với số lượng lớn tàu chiến. Điều này cũng có thể kích hoạt các đòn trả đũa mới từ Iran và gây áp lực lớn lên lệnh ngừng bắn vốn đã mong manh.
Tắc nghẽn eo biển Hormuz đã khiến giá dầu toàn cầu tăng khoảng 50%. Khoảng 5.000 người đã thiệt mạng trong các cuộc giao tranh.
Hàng nghìn cuộc không kích của quân đội Mỹ đã làm suy yếu nghiêm trọng năng lực quân sự của Iran. Tuy nhiên, các nhà phân tích cho rằng Iran vẫn là một vấn đề khó giải quyết đối với Mỹ khi họ có các lãnh đạo cứng rắn hơn và kho dự trữ uranium làm giàu ở mức độ cao vẫn chưa rõ nơi được chôn giấu.
Chuyên gia Raydan cho rằng cần dự báo khả năng Iran trả đũa nếu lệnh phong tỏa thành công và kéo dài, đồng thời lưu ý các cảnh báo của Iran về việc tấn công các quốc gia vùng Vịnh có hiện diện của lực lượng Mỹ.
Về phần mình, ngay sau khi lệnh phong tỏa theo tuyên bố của Mỹ có hiệu lực, Bộ Tư lệnh Trung ương Khatam al-Anbiya của Iran cảnh báo nếu an ninh của các cảng ở vùng biển phía Nam nước này bị đe dọa, không một cảng nào ở vịnh Ba Tư hay biển Oman sẽ được an toàn. Khẳng định quyền hợp pháp của Iran đối với vùng lãnh hải của mình, quân đội Iran tuyên bố các tàu khác sẽ tiếp tục được phép đi qua tuyến đường thủy này theo quy định của lực lượng vũ trang nước này.
Theo phóng viên TTXVN tại Washington, giới chuyên gia ước tính việc Mỹ phong tỏa eo biển Hormuz sẽ khiến Iran thiệt hại khoảng 435 triệu USD/ngày, trong đó 276 triệu USD từ hoạt động xuất khẩu, chủ yếu là các mặt hàng dầu thô và hóa dầu.
Nhà phân tích thuộc nhóm nghiên cứu Quỹ bảo vệ dân chủ (FDD) Miad Maleki đã đưa ra ước tính nói trên dựa trên giả định Iran xuất khẩu 1,5 triệu thùng dầu/ngày với mức giá thời chiến khoảng 87 USD/thùng và hơn 90% lượng dầu này được vận chuyển qua đảo Kharg, nằm trong vịnh Ba Tư. Tuy nhiên, các nhà phân tích cho rằng mức thiệt hại chính xác của Iran phụ thuộc vào một số yếu tố chưa định rõ, như mức độ kiểm soát thực tế của lệnh phong tỏa do Mỹ áp đặt, cũng như khả năng Iran có thể chuyển hướng xuất khẩu dầu qua cảng Jask nằm ngoài eo biển Hormuz.
