Điều tiết đội ngũ theo lộ trình, phù hợp thực tế từng địa phương và hoàn cảnh giáo viên được xác định là hướng đi nhằm sử dụng hiệu quả nguồn nhân lực, bảo đảm yêu cầu dạy học.
Nhiều vướng mắc từ điều tiết đội ngũ
Sau khi sáp nhập hai Trường Trung học cơ sở Đội Cung và Trường Trung học cơ sở Nguyễn Quốc Trị, Trường Trung học cơ sở Đô Lương 1 dôi dư 12 giáo viên, chủ yếu ở các môn Ngữ văn và Toán. Trong đợt điều tiết đội ngũ năm nay, trường có 6 giáo viên được biệt phái, gồm 5 giáo viên Toán và Ngữ văn, một giáo viên Lịch sử và Địa lý, trở thành trường trung học cơ sở có số lượng giáo viên biệt phái nhiều nhất tỉnh.
Trước đó, một số giáo viên của trường cũng đang thực hiện nhiệm vụ biệt phái tại các cơ sở giáo dục khác trong vùng. Vì vậy, dù số lượng giáo viên dôi dư khá lớn, việc lựa chọn người tiếp tục nhận nhiệm vụ vẫn là bài toán không đơn giản.
Thầy giáo Lê Đức Sâm, Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Đô Lương 1, cho biết thuận lợi là các giáo viên trong đợt này đều được bố trí đến những trường thuộc địa bàn Đô Lương cũ, tương đối thuận tiện cho việc đi lại. Tuy nhiên, giáo viên dôi dư chủ yếu tập trung ở một số môn học nên việc lựa chọn nhân sự đáp ứng nhu cầu của các trường tiếp nhận gặp khó khăn. Có người dù đã từng biệt phái vẫn phải tiếp tục nhận nhiệm vụ lần thứ hai, ảnh hưởng đến việc ổn định cuộc sống và công tác.
Tại địa bàn miền núi, khoảng cách địa lý, giao thông và điều kiện sinh hoạt tiếp tục tạo thêm áp lực cho giáo viên biệt phái.
Đầu tháng 10, cô giáo Lương Thị Tuấn cùng hai đồng nghiệp ở Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Mường Quàng, xã Mường Quàng, đến nhận nhiệm vụ tại Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Hữu Khuông, xã Hữu Khuông. Quãng đường từ nhà đến trường dài hơn 80 km, địa hình đồi núi hiểm trở khiến các cô mất hơn hai giờ di chuyển. Tại trường mới, các giáo viên được phân công làm giáo viên chủ nhiệm hoặc tổng phụ trách Đội, những vị trí đã khuyết nhiều tháng.
Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Mường Quàng được sáp nhập từ 4 trường ở hai cấp học. Năm học này, riêng bậc tiểu học, tỷ lệ giáo viên hiện có đạt 1,86 giáo viên/lớp, cao hơn tỷ lệ chung của tỉnh. Việc điều tiết đội ngũ được triển khai nhằm sử dụng hiệu quả nhân lực sau sắp xếp, đồng thời bổ sung giáo viên cho những trường còn thiếu.
Cô Phạm Thị Yên, Hiệu trưởng Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Mường Quàng, cho biết nhà trường thực hiện chủ trương biệt phái theo đúng các văn bản hướng dẫn. Quá trình lựa chọn được tiến hành thông qua rà soát danh sách, chấm điểm theo từng tiêu chí, đồng thời xem xét hoàn cảnh đặc thù như giáo viên nuôi con nhỏ, mắc bệnh hiểm nghèo.
Theo cô Yên, khi chủ trương biệt phái được triển khai, giáo viên đều có những băn khoăn vì phải thay đổi môi trường và công việc. Nhà trường tăng cường tuyên truyền, vận động để đội ngũ hiểu mục tiêu điều tiết giáo viên từ nơi thừa sang nơi thiếu.
Tại xã Tương Dương, thầy giáo Hà Huy Thắng, Hiệu trưởng Trường Phổ thông dân tộc bán trú Tiểu học và Trung học cơ sở Lưu Kiền, cho biết sau sáp nhập, giáo viên tiểu học dôi dư khá nhiều. Dù vậy, việc lựa chọn người đi biệt phái không dễ dàng bởi mỗi giáo viên có hoàn cảnh gia đình khác nhau. Một số người lo ngại việc chuyển xuống miền xuôi sẽ làm xáo trộn cuộc sống, đồng thời phải thích nghi với môi trường làm việc và đối tượng học sinh mới.
Điều tiết có lộ trình, phù hợp nhu cầu từng địa phương
Đầu tháng 10/2026, Sở Giáo dục và Đào tạo Nghệ An ban hành quyết định biệt phái 76 viên chức giữa các cơ sở giáo dục công lập, đồng thời giao nhiệm vụ dạy liên trường cho giáo viên. Thời gian thực hiện từ ngày 11/10/2026 đến hết ngày 31/5/2028.
Đây là năm thứ hai ngành Giáo dục Nghệ An triển khai biệt phái giáo viên trên phạm vi toàn tỉnh sau khi thực hiện chính quyền địa phương hai cấp. Trước đó, Sở Giáo dục và Đào tạo yêu cầu UBND các xã, phường rà soát số lượng, cơ cấu giáo viên theo từng môn học và vị trí việc làm để xây dựng phương án biệt phái, dạy liên trường hoặc thuyên chuyển phù hợp.
Tuy nhiên, quá trình triển khai tại các địa phương cho thấy việc lựa chọn giáo viên không chỉ phụ thuộc vào số lượng hiện có mà còn liên quan đến đặc điểm địa bàn, điều kiện sinh hoạt và tâm lý của người lao động.
Ông Trần Văn Hiền, Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã Tương Dương, cho rằng việc bố trí, điều tiết giáo viên cần hài hòa giữa yêu cầu cân đối đội ngũ và điều kiện thực tế của từng trường, từng giáo viên. Phương án triển khai phải vừa đáp ứng nhu cầu dạy học, vừa tạo sự đồng thuận, bảo đảm hoạt động giáo dục ổn định.
Lý giải những khó khăn trên, ông Nguyễn Văn Khoa, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Nghệ An, cho biết tình trạng thừa, thiếu giáo viên cục bộ đang đặt ra nhiều thách thức sau khi mạng lưới trường, lớp được tổ chức lại và chính quyền địa phương hai cấp đi vào hoạt động. Nguyên nhân xuất phát từ những bất cập trong lịch sử phân bổ giáo viên giữa các địa phương, nhà trường. Việc giao chỉ tiêu, bố trí đội ngũ trước đây chưa đồng đều, dẫn đến có nơi thừa giáo viên nhưng nơi khác lại thiếu, trong khi toàn tỉnh vẫn thiếu hơn 6.000 giáo viên.
Bên cạnh đó, việc sắp xếp trường, lớp, xóa điểm trường lẻ và thành lập trường phổ thông nội trú liên cấp tiếp tục làm thay đổi quy mô học sinh, số lớp và nhu cầu nhân lực. Các địa bàn miền núi trước đây như Kỳ Sơn, Tương Dương, Quế Phong dôi dư giáo viên ở một số cấp học, trong khi Nghi Lộc, Diễn Châu, Yên Thành, Quỳnh Lưu, Hoàng Mai vẫn có nhiều trường thiếu giáo viên, nhất là những môn chưa bảo đảm cơ cấu theo quy định.
Đáng chú ý, tình trạng mất cân đối không chỉ diễn ra giữa các địa phương mà còn xuất hiện ngay trong từng cấp học, từng môn học. Một trường có thể dôi dư giáo viên môn này nhưng lại thiếu giáo viên môn khác. Do đó, việc điều chuyển phải căn cứ vào chuyên môn, vị trí việc làm và chỉ tiêu biên chế của đơn vị tiếp nhận, thay vì chỉ so sánh tổng số giáo viên.
Lãnh đạo Sở Giáo dục và Đào tạo cũng chia sẻ, tâm lý muốn ổn định cuộc sống, gắn bó lâu dài với nơi công tác là một trong những yếu tố ảnh hưởng đến quá trình điều tiết. Vì vậy, biệt phái, dạy liên trường và thuyên chuyển không thể thực hiện cơ học, chỉ dựa trên số lượng giáo viên thừa, thiếu.
Trước thực tế đó, ngành Giáo dục Nghệ An xác định cần từng bước khắc phục tình trạng mất cân đối, sử dụng hiệu quả nguồn nhân lực hiện có, không để nơi thừa giáo viên trong khi nơi khác thiếu mà không được điều tiết. Các phương án phải căn cứ nhu cầu thực tế, cơ cấu môn học, chỉ tiêu biên chế và quy định hiện hành; đồng thời bảo đảm công khai, minh bạch, làm tốt công tác tư tưởng để tạo sự đồng thuận.
Ngành khuyến khích giáo viên tại các đơn vị dôi dư đăng ký nguyện vọng thuyên chuyển đến trường còn thiếu, ưu tiên vị trí phù hợp chuyên môn. Tuy nhiên, nguyện vọng cá nhân chỉ được xem xét khi đơn vị tiếp nhận có nhu cầu và chỉ tiêu phù hợp, tránh chuyển giáo viên nhưng không giải quyết được đúng vị trí đang thiếu.
Về lâu dài, Sở Giáo dục và Đào tạo Nghệ An định hướng rà soát, cân đối đội ngũ theo từng giai đoạn, dự kiến thực hiện hai đợt mỗi năm, vào quý I và trước thềm năm học mới. Theo ông Nguyễn Văn Khoa, việc điều tiết cần có lộ trình, tiêu chí cụ thể, vừa đáp ứng yêu cầu chuyên môn, vừa tính đến điều kiện công tác và hoàn cảnh giáo viên.
Mục tiêu là từng bước giải quyết tình trạng thừa, thiếu giáo viên cục bộ, hạn chế lãng phí nguồn nhân lực và bảo đảm các nhà trường có đủ giáo viên theo cơ cấu môn học, đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng giáo dục. Để thực hiện hiệu quả, cần sự phối hợp chặt chẽ giữa ngành Giáo dục, chính quyền địa phương và nhà trường, bảo đảm phương án điều tiết phù hợp thực tế, tạo điều kiện để giáo viên yên tâm công tác và hoàn thành nhiệm vụ.