Từ thực tiễn giám sát và lắng nghe ý kiến cử tri, đại biểu Quốc hội Cil Bri, đoàn ĐBQH Lâm Đồng đã có cuộc trao đổi với phóng viên báo Tin tức và Dân tộc về đề xuất chiến lược, cùng những gửi gắm tâm huyết tới thế hệ trẻ.
Từ thực tiễn giám sát và lắng nghe ý kiến cử tri tại các kỳ họp Quốc hội cũng như qua việc triển khai các chương trình mục tiêu quốc gia, bà đã có những đề xuất, kiến nghị gì về cơ chế, chính sách nhằm nâng cao chất lượng giáo dục pháp luật vùng DTTS?
Theo tôi, muốn nâng cao chất lượng giáo dục pháp luật cho học sinh, sinh viên DTTS thì không thể chỉ trông chờ vào sự nhiệt tình của giáo viên, hay các đợt tuyên truyền theo phong trào. Điều quan trọng là phải có cơ chế phù hợp, nguồn lực ổn định, đội ngũ đủ năng lực và sự phối hợp đồng bộ giữa các cơ quan có liên quan.
Từ góc độ đại biểu Quốc hội, tôi cho rằng cần tập trung giải quyết 4 nhóm vấn đề trọng tâm:
Thứ nhất là hoàn thiện chính sách và bảo đảm nguồn lực rà soát chính sách. Đề xuất các cơ quan có thẩm quyền rà soát, đánh giá việc thực hiện các chính sách về giáo dục, phổ biến, giáo dục pháp luật và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS. Từ đó, xác định rõ nội dung còn thiếu, những khó khăn cần tháo gỡ và trách nhiệm của từng cơ quan.
Đối với các chương trình mục tiêu quốc gia và các chương trình liên quan, cần quan tâm bố trí nguồn lực phù hợp cho hoạt động giáo dục pháp luật trong trường học vùng khó khăn dựa trên quy định pháp luật, khả năng cân đối ngân sách và nhu cầu thực tế. Nguồn lực phải hướng vào các việc cụ thể: Xây dựng tài liệu, tổ chức hoạt động trải nghiệm, bồi dưỡng đội ngũ, phát triển sản phẩm truyền thông và hỗ trợ các trường còn hạn chế về điều kiện tiếp cận thông tin.
Thứ hai, cần tránh đầu tư dàn trải.Tránh tình trạng tổ chức nhiều hoạt động nhưng thiếu đánh giá kết quả. Những mô hình hiệu quả, phù hợp với đặc thù địa phương cần được tổng kết, đánh giá để nhân rộng.
Thứ ba, cần nâng cao năng lực đội ngũ làm công tác phổ biến, giáo dục pháp luật. Giáo viên là người tiếp xúc trực tiếp, thường xuyên với học sinh nhưng không phải ai cũng đủ điều kiện chuyên môn để xử lý các tình huống pháp lý phức tạp. Do đó, cần tăng cường tập huấn kiến thức pháp luật, kỹ năng tư vấn, nhận diện nguy cơ xâm hại trẻ em, phòng ngừa bạo lực học đường và tổ chức các hoạt động giáo dục theo hướng tương tác.
Tại Lâm Đồng, trong năm 2026, Sở Dân tộc và Tôn giáo đã tổ chức hội nghị tập huấn chuyên đề về hạn chế tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống cho 325 học viên đến từ các xã trong tỉnh. Nội dung tập trung vào pháp luật về hôn nhân và gia đình, tác hại của tảo hôn, chế tài xử lý và phòng, chống bạo lực gia đình. Đây là hình thức bồi dưỡng chuyên đề cần tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện và gắn kết chặt chẽ hơn với nhà trường.
Đối với cán bộ làm công tác pháp luật và công tác dân tộc tại địa bàn, cần chú trọng bồi dưỡng kỹ năng truyền thông cộng đồng, kiến thức văn hóa và ngôn ngữ địa phương; đồng thời phát huy mạng lưới báo cáo viên, tuyên truyền viên, người có uy tín để hỗ trợ nhà trường, gia đình.
Cuối cùng, cần chuẩn hóa tài liệu và đa dạng hóa phương thức truyền thông. Nội dung chuẩn hóa, dễ hiểu: Đề nghị các cơ quan quản lý nhà nước nghiên cứu chuẩn hóa bộ tài liệu giáo dục pháp luật cho học sinh vùng DTTS, bảo đảm chính xác, phù hợp lứa tuổi và gắn với thực tế địa phương. Tài liệu cần có tình huống thực hành, hình ảnh minh họa, video ngắn và hướng dẫn xử lý tình huống thường gặp.
Thực tiễn tại Lâm Đồng cho thấy vai trò quan trọng của ngôn ngữ truyền thông. Theo thông tin được báo Lâm Đồng công bố, giai đoạn 2024–2025, ngành Dân tộc tỉnh đã tổ chức 8 hội nghị tuyên truyền, phổ biến pháp luật (thu hút gần 800 lượt đại biểu) và phát hành hơn 199.000 tờ gấp song ngữ bằng tiếng Việt và một số ngôn ngữ dân tộc. Đây là kinh nghiệm rất đáng tham khảo. Ở những địa bàn có nhu cầu, cần nghiên cứu biên soạn tài liệu song ngữ hoặc sản phẩm truyền thông bằng tiếng dân tộc có sự tham gia của người am hiểu văn hóa bản địa.
Cũng cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, khai thác các nền tảng thông tin pháp luật chính thống để học sinh chủ động tra cứu. Tuy nhiên, công nghệ phải phù hợp với điều kiện thực tế, không thể phụ thuộc hoàn toàn vào hình thức trực tuyến tại các địa bàn còn hạn chế về hạ tầng viễn thông.
Hiệu quả tuyên truyền pháp luật không chỉ dừng ở thống kê số buổi tuyên truyền, hay số người tham dự, mà phải đo lường mức độ hiểu biết pháp luật, kỹ năng tự bảo vệ, khả năng nhận diện hành vi vi phạm và sự chuyển biến trong ý thức chấp hành của học sinh.
Với trách nhiệm là đại biểu Quốc hội, bà sẽ thực hiện các nhiệm vụ cụ thể thế nào trong công tác giám sát?
Với trách nhiệm của một Đại biểu, tôi sẽ quan tâm giám sát việc thực hiện chính sách; lắng nghe ý kiến từ cử tri, giáo viên, học sinh và chính quyền cơ sở để phản ánh kịp thời đến Quốc hội, Chính phủ.
Vai trò của ĐBQH là xây dựng pháp luật, kiến nghị chính sách, thực hiện giám sát, chất vấn và phản ánh trung thực ý kiến cử tri, chứ không thay thế trách nhiệm tổ chức thực hiện của cơ quan hành pháp.
Tôi mong rằng các cơ quan có thẩm quyền sẽ dành sự quan tâm tương xứng cho công tác giáo dục pháp luật đối với học sinh, sinh viên DTTS. Đầu tư cho hiểu biết pháp luật của thế hệ trẻ chính là đầu tư cho chất lượng nguồn nhân lực, sự phát triển bền vững của vùng đồng bào và tương lai đất nước.
Vậy bà có gửi gắm thông điệp gì tới các bạn học sinh, sinh viên người dân tộc thiểu số trên con đường học tập và rèn luyện ý thức chấp hành pháp luật?
Tôi muốn nhắn gửi đến các em học sinh, sinh viên dân tộc thiểu số rằng: Các em có quyền tự hào về dân tộc mình, về truyền thống văn hóa của quê hương; đồng thời hãy tự tin học tập, rèn luyện, trang bị tri thức và bản lĩnh để làm chủ tương lai của chính mình.
Tôi hiểu nhiều em đang học tập trong điều kiện còn khó khăn, phải đi xa gia đình, nỗ lực vượt qua rào cản ngôn ngữ và hoàn cảnh kinh tế. Nhưng tôi tin với ý chí, nghị lực cùng sự quan tâm của gia đình, nhà trường và xã hội, các em hoàn toàn có thể vươn lên trở thành những công dân có tri thức, trách nhiệm và khát vọng cống hiến.
Các em hãy nhớ, học tập không chỉ để có công việc tốt hơn cho bản thân, mà còn để giúp đỡ gia đình, đóng góp cho cộng đồng. Hãy chủ động tìm hiểu và nghiêm túc chấp hành pháp luật, biết bảo vệ bản thân và tôn trọng quyền lợi của người khác. Khi gặp khó khăn, bị đe dọa, dụ dỗ hay xâm hại, đừng im lặng - hãy tìm đến cha mẹ, thầy cô, người có uy tín hoặc cơ quan chức năng để được hỗ trợ. Hãy trân trọng giá trị văn hóa tốt đẹp của dân tộc, giữ gìn tiếng nói, truyền thống đoàn kết; đồng thời mạnh dạn tiếp thu tri thức mới, ứng dụng công nghệ, rèn luyện kỹ năng sống.
Mỗi học sinh là một tuyên truyền viên: Mong mỗi em sẽ trở thành một tuyên truyền viên tích cực trong gia đình và cộng đồng: vận động người thân không tảo hôn, không xâm hại rừng, không tin theo thông tin sai lệch và không để bị lừa đảo hay vi phạm pháp luật.
Thực tế tại Trường THCS Tân Thượng đã cho thấy, thông qua các hoạt động giáo dục pháp luật, học sinh hoàn toàn có thể trở thành những người tích cực chia sẻ kiến thức về hôn nhân và gia đình với người thân, cộng đồng. Tôi mong ngày càng có nhiều học sinh DTTS tại Lâm Đồng làm được những việc thiết thực như vậy: hiểu đúng, làm đúng và lan tỏa những điều tốt đẹp từ chính gia đình, lớp học, buôn làng của mình.
Quê hương không chỉ cần những người trẻ có ước mơ, mà còn cần những người trẻ có tri thức, bản lĩnh, trách nhiệm và biết biến ước mơ thành hành động.
Hãy bắt đầu từ những việc nhỏ nhất: chăm chỉ học tập, trung thực, tôn trọng người khác, chấp hành pháp luật và có trách nhiệm với cộng đồng. Những việc làm ấy khi duy trì hằng ngày sẽ tạo nên thay đổi lớn. Tôi tin rằng tương lai của Lâm Đồng có dấu ấn quan trọng của thế hệ trẻ hôm nay.
Xin trân trọng cảm ơn bà!
