Một binh sĩ Hezbollah chuẩn bị thiết bị bay không người lái FPV (góc nhìn thứ nhất) gắn đầu đạn PG-7 tại một địa điểm không được tiết lộ, theo hình ảnh do các kênh truyền thông của lực lượng này công bố. Ảnh: Mạng xã hội
Theo nguồn tin, khi trực thăng y tế của Israel gấp rút sơ tán binh sĩ bị thương sau một cuộc tấn công bằng thiết bị bay không người lái (UAV), một chiếc UAV khác bất ngờ lao thẳng về phía họ. Trong bối cảnh các biện pháp gây nhiễu điện tử không phát huy tác dụng, binh sĩ dưới mặt đất buộc phải chĩa súng lên trời, bắn vào mục tiêu đang lao tới trước khi nó phát nổ chỉ cách đó vài mét.
Khung cảnh hỗn loạn này cho thấy thực tế mới trong cuộc xung đột leo thang. Lực lượng Hezbollah đã đưa vào chiến trường một loại vũ khí mới - thiết bay không người lái tấn công góc nhìn thứ nhất (FPV), được điều khiển bằng cáp quang vật lý.
Mối đe dọa “không thể gây nhiễu”
Khác với các loại UAV truyền thống phụ thuộc vào sóng vô tuyến hoặc tín hiệu vệ tinh, những thiết bị cải tiến này được nối trực tiếp với trạm điều khiển bằng một sợi cáp quang. Sợi cáp có thể kéo dài từ 10 - 30 km, cho phép UAV tiếp cận các mục tiêu ở khoảng cách xa.
Do không sử dụng tín hiệu không dây, các UAV này gần như miễn nhiễm với các hệ thống gây nhiễu tác chiến điện tử (EW) tinh vi của Israel. Ngoài ra, thân UAV còn được chế tạo từ sợi thủy tinh siêu nhẹ, khiến chúng hầu như không phát ra tín hiệu nhiệt hay phản xạ radar.
Nhà phân tích quân sự Hassan Jouni nhận định điều này khiến các hệ thống cảnh báo sớm truyền thống gần như bị “mù”. Thậm chí, các UAV này còn vượt mặt hệ thống phòng vệ chủ động “Trophy” lắp trên xe tăng Merkava - vốn được thiết kế để phát hiện và đánh chặn các vật thể tấn công.
Nhờ các camera quang học độ phân giải cao truyền video không nén qua cáp, người điều khiển có thể điều hướng UAV tấn công chính xác vào những điểm yếu cụ thể, như tháp pháo hoặc bánh xích của xe tăng.
Video cuộc giao tranh giữa Hezbollah và IDF tại Mais al-Jabal: Hai UAV cáp quang mang đầu đạn RPG tấn công một xe tăng Merkava của Israel ngày 15/4; cả hai đòn đánh đều nhằm vào cùng một mục tiêu. Đòn tấn công thứ hai xảy ra khi chiếc xe tăng đang được kéo đi bằng xe ủi Caterpillar D9 sau khi bị vô hiệu hóa bởi đòn đánh đầu tiên. (Nguồn: Hezbollah, 27/4):
Biện pháp tạm thời và những thách thức
Sức sát thương của công nghệ này được thể hiện rõ trong vụ tấn công gần đây tại Taybeh. Khi đó, một chiếc UAV cáp quang mang thuốc nổ đã lao vào một đơn vị thiết giáp Israel, khiến một binh sĩ thiệt mạng và sáu người khác bị thương, theo Ynet.
Khi trực thăng cứu hộ xuất hiện, Hezbollah tiếp tục phóng thêm hai UAV, trong đó một chiếc phát nổ chỉ cách thiết bị vài mét.
Theo phóng viên quân sự Israel Doron Kadosh, việc không thể ngăn chặn các cuộc tấn công này đã gây ra sự thất vọng lớn trong giới chỉ huy tuyến đầu. Một chỉ huy Israel đang hoạt động tại Liban nói: “Gần như không có cách nào đối phó. Hướng dẫn cho binh sĩ chỉ là hãy cảnh giác và nếu phát hiện UAV thì bắn hạ”.
Trong bối cảnh thiếu giải pháp quân sự mang tính hệ thống, một số đơn vị chiến đấu Israel đã tự phát triển các biện pháp phòng thủ tạm thời - như treo lưới vật lý trên các vị trí quân sự, nhà ở và cửa sổ với hy vọng UAV sẽ mắc vào đó trước khi phát nổ.
“Phản ứng này chỉ mang tính tạm thời”, một sĩ quan Israel thừa nhận.
Các quan chức quân sự cấp cao Israel cũng cho biết họ bước vào cuộc chiến tại Liban mà chưa có đủ công cụ để đối phó mối đe dọa này, dù đã có thời gian chuẩn bị sau khi các chiến thuật tương tự xuất hiện trong xung đột Nga - Ukraine và từ các tay súng Palestine ở Gaza ngày 7/10/2023.
Thay đổi chiến thuật
Theo Ynet, chiến thuật này phản ánh diễn biến trên chiến trường, nơi cả hai bên đang gia tăng sử dụng UAV cáp quang trong môi trường bị gây nhiễu mạnh.
Được lắp ráp và cải tiến tại các xưởng ở miền Nam Liban, các UAV của Hezbollah được trang bị đầu đạn xuyên giáp, trở thành một giải pháp rẻ tiền nhưng chính xác thay thế cho tên lửa chống tăng truyền thống.
Tuy vậy, công nghệ này không phải không có hạn chế. Nhà phân tích quân sự Nidal Abu Zaid cho biết thân máy bằng sợi thủy tinh nhẹ khiến chúng dễ bị ảnh hưởng bởi thời tiết xấu như mưa lớn hoặc gió mạnh. Ngoài ra, sợi cáp quang mỏng có thể dễ dàng bị đứt nếu UAV va vào vật cản như cây cối hay bụi rậm.
Dù Israel vẫn duy trì ưu thế áp đảo trên không, các binh sĩ dưới mặt đất lại phải đối mặt với một nghịch lý khắc nghiệt. Quân đội hiện đại buộc phải dùng súng trường và lưới cửa sổ để chống lại những chiếc UAV giá rẻ bằng sợi thủy tinh, được điều khiển bằng dây cáp đơn giản - loại vũ khí mà radar gần như không thể phát hiện cho đến khi đã quá muộn.