Lực lượng Hezbollah phóng thiết bị bay không người lái (UAV) cảm tử vào các vị trí của Israel ngày 24/3. Ảnh: Hezbollah
Dù sở hữu các công nghệ tiên tiến về phòng không và trí tuệ nhân tạo, Israel đang gặp khó khăn rõ rệt trong việc đối phó với một dạng chiến tranh chi phí thấp nhưng hiệu quả cao.
Một loạt vụ tấn công bằng UAV mang chất nổ đã gây thương vong cho binh sĩ Israel dọc biên giới phía Bắc và trong lãnh thổ Liban. Nghiêm trọng nhất, một binh sĩ thuộc Lữ đoàn Golani, trung sĩ 19 tuổi Liem Ben Hamo, đã thiệt mạng, cùng nhiều người khác bị thương trong các cuộc tấn công riêng rẽ. Chỉ trong một ngày, ít nhất 12 binh sĩ khác bị thương khi một UAV đánh trúng phương tiện vận chuyển đạn pháo gần khu vực Shomera.
Các vụ tấn công này cho thấy Hezbollah đang nhanh chóng thích nghi và đổi mới chiến thuật. Không còn phụ thuộc chủ yếu vào rocket hay tên lửa, lực lượng này chuyển sang sử dụng UAV cỡ nhỏ, bay thấp, tốc độ cao và có khả năng điều khiển chính xác theo góc nhìn thứ nhất (FPV)- chiến thuật từng được sử dụng rộng rãi trong xung đột Nga - Ukraine.
Điều đáng chú ý là một số UAV được cho là sử dụng cáp quang để điều khiển, khiến chúng miễn nhiễm với các biện pháp gây nhiễu điện tử vốn là một trong những trụ cột trong hệ thống phòng thủ của Israel. Điều này đặt ra thách thức lớn, bởi các hệ thống phòng không truyền thống như Vòm Sắt không được thiết kế để đối phó với mục tiêu nhỏ, bay thấp và linh hoạt như vậy.
Thực tế chiến trường cho thấy, dù nhiều UAV đã bị đánh chặn, vẫn có không ít thiết bị lọt qua và gây thương vong. Trong ít nhất sáu sự cố khác, quân đội Israel đã phải phóng tên lửa đánh chặn vào các mục tiêu bị nghi là UAV, nhưng kết quả không phải lúc nào cũng rõ ràng.
Sự gia tăng các cuộc tấn công bằng UAV cũng phản ánh một thay đổi sâu sắc trong cục diện xung đột tại khu vực. Sau khi đạt được thỏa thuận ngừng bắn do Mỹ làm trung gian, khu vực “vùng đệm” do Israel thiết lập ở miền Nam Liban đang dần trở thành một chiến trường cường độ thấp nhưng liên tục. Đối với Israel, đây là một bài toán khó.
Chiến lược vùng đệm, dựa trên việc phá hủy hạ tầng và di dời dân cư để ngăn lực lượng đối phương tiếp cận biên giới, có thể đã vô tình tạo ra một môi trường thuận lợi cho Hezbollah. Khi khu vực này gần như không còn dân thường, bất kỳ mục tiêu nào xuất hiện đều có thể bị coi là hợp lệ, giúp Hezbollah dễ dàng lựa chọn và tấn công.
Hơn nữa, lực lượng này còn có thể tận dụng chính những người dân Shiite phải rời bỏ khu vực biên giới làm nguồn tuyển mộ. Trong khi đó, quân đội Liban và Lực lượng gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc (UNIFIL) đều không đủ khả năng hoặc không sẵn sàng loại bỏ hoàn toàn sự hiện diện của Hezbollah tại miền Nam Liban.
Lịch sử cũng cho thấy những nguy cơ tiềm ẩn. Trước năm 2006, các cuộc đụng độ cường độ thấp giữa Israel và Hezbollah từng diễn ra định kỳ, cho đến khi một vụ tấn công bắt cóc binh sĩ Israel leo thang thành chiến tranh toàn diện. Hiện nay, việc các cuộc tấn công bằng UAV diễn ra thường xuyên đặt ra câu hỏi liệu kịch bản tương tự có lặp lại.
Trong khi đó, phản ứng của Israel chủ yếu vẫn là không kích và tấn công trả đũa vào các mục tiêu bị cho là của Hezbollah. Tuy nhiên, cách tiếp cận này chưa giải quyết được gốc rễ vấn đề: sự xuất hiện của một hình thức tác chiến mới mà các hệ thống hiện tại chưa thích nghi kịp.
Cuộc đối đầu giữa Israel và Hezbollah vì thế đang bước vào một giai đoạn mới nơi công nghệ rẻ tiền nhưng sáng tạo có thể thách thức những hệ thống phòng thủ đắt đỏ và tinh vi. Câu hỏi đặt ra không chỉ là Israel sẽ mất bao lâu để thích nghi, mà còn là liệu các cuộc tấn công bằng UAV có trở thành “trạng thái bình thường” trong xung đột khu vực hay không.