Trao đổi với phóng viên báo Tin tức và Dân tộc, Luật sư Quàng Trung Dũng - Giám đốc Công ty Luật TNHH Dandwin (Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội) cho biết, cơ quan điều tra đã xác định bước đầu Nguyễn Văn Mạnh và Ma Văn Tân lừa đảo hàng trăm người bệnh, người nhà bệnh nhân với số tiền khoảng 1 tỷ đồng. Theo luật sư, với số tiền chiếm đoạt các đối tượng có thể phải đối diện với khung hình phạt rất nghiêm khắc.
Luật sư Quàng Trung Dũng - Giám đốc Công ty luật TNHH Dandwin.
Luật sư đánh giá thế nào về việc Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Bắc Ninh khởi tố Nguyễn Văn Mạnh và Ma Văn Tân sau những hoạt động khám, chữa bệnh, bán thuốc được báo Tin tức và Dân tộc phản ánh, thưa ông?
Theo tôi, việc cơ quan điều tra khởi tố vụ án, khởi tố bị can là bước tố tụng cần thiết khi qua xác minh ban đầu đã có căn cứ cho rằng hành vi của các đối tượng có dấu hiệu của tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”.
Điểm đáng chú ý trong vụ việc này là hoạt động khám, chữa bệnh không chỉ diễn ra khi người thực hiện không có bằng cấp, chứng chỉ và giấy phép hành nghề, mà theo thông tin từ cơ quan điều tra, Nguyễn Văn Mạnh còn sử dụng các phương pháp do mình tự nghĩ ra, không có cơ sở khoa học chứng minh hiệu quả. Sau khi khám miễn phí, người bệnh được định hướng điều trị trong thời gian dài và sử dụng thuốc do cơ sở bán.
Việc cơ quan điều tra xác định hàng trăm người bị hại với tổng số tiền khoảng 1 tỷ đồng cho thấy tính chất, quy mô và mức độ nghiêm trọng của vụ việc. Đây cũng là những căn cứ quan trọng để xem xét trách nhiệm hình sự của các đối tượng theo quy định của pháp luật.
Thưa ông, với số tiền khoảng 1 tỷ đồng và những tình tiết bước đầu được cơ quan điều tra xác định, Nguyễn Văn Mạnh và Ma Văn Tân có thể đối diện với mức án nào?
Nếu quá trình điều tra chứng minh các đối tượng đã dùng thủ đoạn gian dối để người bệnh, người nhà bệnh nhân tin tưởng, giao tiền nhằm chiếm đoạt thì có thể bị xử lý về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” theo Điều 174 Bộ luật Hình sự.
Đối với tội danh này, giá trị tài sản chiếm đoạt là một trong những căn cứ quan trọng để xác định khung hình phạt. Trường hợp số tiền chiếm đoạt được xác định từ 500 triệu đồng trở lên, người phạm tội có thể bị áp dụng khung hình phạt từ 12 năm đến 20 năm tù hoặc tù chung thân.
Trong vụ việc tại Bắc Ninh, cơ quan điều tra mới xác định bước đầu số tiền bị lừa đảo chiếm đoạt khoảng 1 tỷ đồng. Vì vậy, chưa thể nói các bị can chắc chắn phải chịu mức án cao nhất. Việc áp dụng khung hình phạt nào và mức án cụ thể ra sao còn phụ thuộc vào kết quả điều tra, số tiền chiếm đoạt được chứng minh, vai trò của từng người cũng như các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự.
Bên cạnh đó, cần làm rõ vai trò của Ma Văn Tân. Theo thông tin từ cơ quan điều tra, Tân không chỉ tham gia quay các video để quảng bá hoạt động khám, chữa bệnh và bán thuốc mà còn trực tiếp hỗ trợ Mạnh trong quá trình khám, chữa bệnh và tư vấn bán thuốc.
Nếu chứng minh được Tân biết rõ thủ đoạn gian dối, có sự bàn bạc, thống nhất ý chí và cùng tham gia thực hiện hành vi chiếm đoạt thì người này có thể bị xem xét với vai trò đồng phạm. Khi lượng hình, Tòa án sẽ căn cứ vào tính chất, mức độ tham gia và vai trò cụ thể của từng bị cáo để quyết định hình phạt.
Ngoài trách nhiệm hình sự về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản, tùy kết quả điều tra, giám định và các chứng cứ thu thập được, cơ quan tố tụng cũng có thể xem xét trách nhiệm pháp lý khác nếu phát hiện hành vi vi phạm liên quan đến hoạt động khám, chữa bệnh, sản xuất, kinh doanh hoặc lưu hành thuốc.
Về dân sự, nếu hành vi gây thiệt hại được chứng minh, người phạm tội còn có thể phải hoàn trả tài sản đã chiếm đoạt và bồi thường các thiệt hại hợp pháp cho người bị hại theo quy định.
Từ vụ việc này, luật sư có khuyến cáo gì đối với người dân trước những cá nhân tự xưng là “thần y”, quảng cáo chữa được nhiều bệnh và bán thuốc không rõ nguồn gốc?
Vụ việc một lần nữa cho thấy người dân cần đặc biệt thận trọng trước những lời quảng cáo có tính chất tuyệt đối như “chữa bách bệnh”, “chữa khỏi hoàn toàn” hoặc đưa ra phương pháp điều trị chưa được kiểm chứng.
Theo thông tin được báo Tin tức và Dân tộc phản ánh và kết quả xác minh ban đầu của cơ quan công an, tại cơ sở của Nguyễn Văn Mạnh, người bệnh được khám miễn phí nhưng sau đó được định hướng điều trị trong thời gian dài và sử dụng thuốc do cơ sở bán. Cơ quan điều tra cũng thu giữ các loại thuốc do Mạnh tự chế từ thảo dược, trong khi những sản phẩm này không được đăng ký, không có giấy phép lưu hành.
Người dân trước khi khám, điều trị hoặc mua thuốc cần kiểm tra tư cách hành nghề của người khám, điều kiện hoạt động của cơ sở và nguồn gốc, tình trạng pháp lý của thuốc. Không nên chỉ dựa vào các video trên mạng xã hội, lời quảng cáo hoặc những câu chuyện được chia sẻ về “người đã chữa khỏi bệnh”.
Đối với các bệnh lý phức tạp, đặc biệt là bệnh mạn tính hoặc những trường hợp liên quan đến trẻ em, người bệnh càng cần tìm đến cơ sở y tế được cấp phép và bác sĩ có chuyên môn để được thăm khám, chẩn đoán và điều trị.
Nếu phát hiện dấu hiệu bất thường như quảng cáo chữa được nhiều bệnh, sử dụng phương pháp không có căn cứ khoa học, bán thuốc không rõ nguồn gốc hoặc yêu cầu người bệnh trả những khoản tiền bất thường, người dân cần lưu giữ các tài liệu liên quan và thông báo cho cơ quan chức năng để được kiểm tra, xử lý.
Điều quan trọng nhất là “khám miễn phí” không đồng nghĩa với việc phương pháp điều trị hay sản phẩm được sử dụng là hợp pháp, an toàn. Người dân cần tỉnh táo trước những lời cam kết chữa bệnh không có căn cứ, bởi việc lựa chọn sai phương pháp không chỉ có nguy cơ mất tiền mà còn có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe.
Xin trân trọng cảm ơn ông!