Theo dự báo của Trung tâm Nghiên cứu Pew (Mỹ) công bố ngày 18/11, Hồi giáo được kỳ vọng sẽ vượt Kitô giáo để trở thành tôn giáo lớn nhất thế giới vào giữa thập niên tới, chủ yếu do tỷ lệ sinh của phụ nữ theo đạo Hồi cao hơn so với phụ nữ thuộc các tôn giáo khác.
Theo nghiên cứu của Pew, mặc dù Kitô giáo giữ vị trí tôn giáo có số tín đồ đông nhất thế giới trong nhiều thế kỷ, nhưng dân số Hồi giáo toàn cầu đang tăng nhanh hơn đáng kể. Dự báo đến năm 2035, số người theo đạo Hồi sẽ đạt khoảng 2,57 tỷ người, vượt con số 2,52 tỷ tín đồ Kitô giáo.
Nếu các xu hướng hiện nay tiếp tục, đến năm 2070, số tín đồ Hồi giáo trên thế giới sẽ đạt khoảng 3,6 tỷ người, so với 3 tỷ tín đồ Kitô giáo. Khi đó, Hồi giáo sẽ chiếm 37% dân số toàn cầu, tăng đáng kể so với mức 26% năm 2020. Trong khi đó, tỷ trọng người theo Kitô giáo dự kiến duy trì ở mức khoảng 29%, đứng thứ hai thế giới.
Nghiên cứu cho rằng sự thay đổi này chủ yếu bắt nguồn từ tỷ lệ sinh cao hơn tại các cộng đồng Hồi giáo. Trong giai đoạn 2020-2025, trung bình mỗi phụ nữ theo đạo Hồi sinh 3,1 con, so với 2,5 con ở phụ nữ theo Kitô giáo. Trong khi đó, tỷ lệ sinh trung bình của phụ nữ thuộc tất cả các nhóm tôn giáo khác cộng lại chỉ đạt 1,6 con, thấp hơn mức 2,1 con cần thiết để duy trì quy mô dân số qua các thế hệ.
Theo Pew, tăng trưởng dân số tự nhiên, tức số trẻ em sinh ra nhiều hơn số người qua đời, vẫn là yếu tố quan trọng nhất làm thay đổi cơ cấu tín đồ Hồi giáo và Kitô giáo trên thế giới. Tuy nhiên, xu hướng chuyển đổi tôn giáo cũng góp phần định hình bức tranh này.
Dựa trên các xu hướng trong quá khứ, Pew dự báo cả Hồi giáo và Kitô giáo đều sẽ mất đi một bộ phận tín đồ do chuyển sang tôn giáo khác hoặc không theo tôn giáo nào. Tuy nhiên, mức suy giảm của Hồi giáo được dự báo thấp hơn đáng kể.
Cụ thể, trong giai đoạn 2020-2070, Hồi giáo có thể mất khoảng 8 triệu tín đồ do chuyển đổi tôn giáo, trong khi con số này đối với Kitô giáo lên tới khoảng 105 triệu người.
Dân số thế giới được dự báo tăng 29% trong giai đoạn 2020-2070. Theo nghiên cứu, Hồi giáo và Kitô giáo là hai nhóm tôn giáo duy nhất được dự báo có tốc độ tăng trưởng bằng hoặc cao hơn mức tăng chung của dân số toàn cầu, lần lượt đạt 80% và 30%.
Đối với các tôn giáo khác, số lượng tín đồ Hindu giáo dự kiến tiếp tục tăng về quy mô tuyệt đối, nhưng tỷ trọng trong dân số thế giới sẽ giảm nhẹ, xuống còn 13,6% vào năm 2070. Cộng đồng Do Thái giáo cũng được dự báo có xu hướng tương tự, với tỷ trọng khoảng 0,17%. Trong khi đó, Phật giáo có thể suy giảm cả về số lượng tín đồ lẫn tỷ trọng dân số toàn cầu, xuống còn khoảng 2,5% vào năm 2070.
Các tôn giáo khác, bao gồm đạo Baha'i, Đạo giáo, Kỳ Na giáo, đạo Sikh và nhiều tín ngưỡng dân gian, được dự báo tăng nhẹ về số lượng tín đồ. Tuy nhiên, tổng tỷ trọng của các nhóm này trong dân số thế giới sẽ giảm xuống dưới 2% vào năm 2070.
Đáng chú ý, nhóm người không theo tôn giáo nào, bao gồm những người tự nhận là vô thần hoặc theo thuyết bất khả tri, được dự báo giảm mạnh về tỷ trọng trong dân số toàn cầu, từ 24% năm 2020 xuống còn 17% vào năm 2070.
Nghiên cứu cũng chỉ ra những thay đổi đáng kể về phân bố địa lý của các cộng đồng tôn giáo.
Đến năm 2070, Kitô giáo vẫn được dự báo là tôn giáo có số tín đồ đông nhất tại Mỹ, nhưng không còn chiếm đa số dân số nước này. Trong khi đó, Cộng hòa Dân chủ Congo được dự báo vượt Mỹ để trở thành quốc gia có số tín đồ Kitô giáo đông nhất thế giới.
Số người không theo tôn giáo nào dự kiến tăng tại phần lớn các quốc gia trong những thập niên tới. Tuy nhiên, xu hướng này sẽ bị lấn át bởi sự suy giảm dân số được dự báo tại Trung Quốc, quốc gia hiện có số người không theo tôn giáo đông nhất thế giới.
Những dự báo trên cho thấy cơ cấu tôn giáo toàn cầu đang trải qua quá trình chuyển dịch sâu sắc, trong đó tốc độ tăng dân số tự nhiên, tỷ lệ sinh và xu hướng chuyển đổi tín ngưỡng sẽ tiếp tục là những yếu tố quyết định vị thế của các tôn giáo lớn trong tương lai.