Nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo – Chìa khóa giảm nghèo vùng cao

Tỷ lệ lao động qua đào tạo của tỉnh Lào Cai hiện đạt khoảng 71%, trong đó lao động qua đào tạo có bằng cấp, chứng chỉ là 27%. Để đạt mục tiêu đến năm 2030 tỷ lệ lao động qua đào tạo nghề đạt 75%, tỉnh đang đẩy mạnh triển khai đồng bộ nhiều giải pháp.

Tỉnh Lào Cai đặc biệt quan tâm đến công tác đào tạo nghề gắn với nhu cầu sản xuất, kinh doanh và giải quyết việc làm cho người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Đây cũng là một trong những định hướng trọng tâm của Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Trong đó, Tiểu dự án 3 thuộc Dự án 5 tập trung phát triển giáo dục nghề nghiệp và giải quyết việc làm cho người lao động, chú trọng đào tạo theo nhu cầu thực tế, gắn với thế mạnh kinh tế địa phương và tăng cường kết nối giữa cơ sở đào tạo với doanh nghiệp, thị trường lao động.

Gắn đào tạo nghề với việc làm bền vững cho lao động nông thôn

Là tỉnh miền núi có địa bàn rộng, nhiều khu vực vùng sâu, vùng xa, Lào Cai đứng trước yêu cầu vừa nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, vừa tạo sinh kế phù hợp với điều kiện sản xuất và đời sống của người dân. Trong bối cảnh đó, giáo dục nghề nghiệp không chỉ giúp người lao động tìm kiếm việc làm mà còn góp phần chuyển dịch cơ cấu lao động, nâng cao năng suất và khai thác hiệu quả tiềm năng kinh tế địa phương.

Tỉnh Lào Cai đang trong thời kỳ “cơ cấu dân số vàng” với nhóm tuổi từ 15–64 tuổi hiện chiếm 67,5%; nhóm từ 65 tuổi trở lên chiếm 7,8%. Tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt 70%, trong đó tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng cấp, chứng chỉ đạt 25,3%. Tuy nhiên, cơ cấu lao động trong ngành nông, lâm nghiệp và thủy sản vẫn là chủ yếu, chiếm 48,5%. Bởi vậy, công tác đào tạo nghề cho lao động nông thôn vẫn tập trung chủ yếu vào các ngành nghề trồng trọt, chăn nuôi thú y, chế biến nông sản. Đồng thời, bám sát nhu cầu thực tế, gắn với lợi thế từng vùng và giải quyết việc làm tại chỗ cho đồng bào dân tộc thiểu số.

picturelaocai.jpg
Lớp học thực hành nghề quế do giáo viên Trung tâm KTTH, Hướng nghiệp dạy nghề &GDTX Lào Cai hướng dẫn.

Thực tế tại vùng chuyên canh quế ở xã Bảo Nhai cho thấy, công tác đào tạo nghề cho lao động nông thôn đang gắn liền với lợi thế của địa phương, giúp khai thác triệt để giá trị của cây quế. Từ đó tạo thu nhập và việc làm ổn định cho bà con. Người dân không chỉ được hướng dẫn cách trồng, chăm sóc, khai thác mà còn cả chế biến cây quế, nâng cao giá trị hàng hóa. Lớp học được triển khai ngay tại các đồi quế, với phương pháp “cầm tay chỉ việc” giúp đồng bào dân tộc thiểu số dễ hiểu, dễ áp dụng.

Chị Mà Thị Huệ ở thôn Lùng Xa cho biết, gia đình chị có truyền thống trồng quế từ lâu nhưng trước đây chủ yếu chỉ trồng theo sở thích, trồng với mật độ quá dày, lại ít chăm sóc nên hiệu quả không cao. Sau khi tham gia lớp học chị đã học được nhiều kỹ thuật từ trồng, chăm sóc và khai thác làm sao để đạt được hiệu quả và giá trị cao nhất.

Toàn xã Bảo Nhai hiện có hơn 4.300 ha quế, trong đó khoảng 1.300 ha được sản xuất theo hướng hữu cơ. Tuy nhiên, diện tích quế đang cho thu hoạch mới chiếm khoảng 40%. Khó khăn lớn nhất hiện nay là tập quán sản xuất truyền thống vẫn còn phổ biến, việc ứng dụng khoa học kỹ thuật chưa đồng đều nên năng suất, chất lượng và hiệu quả kinh tế chưa cao. “Thông qua các lớp đào tạo, bồi dưỡng, chúng tôi mong muốn từng bước nâng cao trình độ sản xuất cho người dân, giúp bà con nắm vững và thực hiện đúng quy trình kỹ thuật, tổ chức sản xuất bài bản hơn, từng bước đáp ứng các tiêu chuẩn sản xuất, nâng cao giá trị cây quế.” – Ông Trần Văn Cường – Phó Chủ tịch UBND xã Bảo Nhai, tỉnh Lào Cai chia sẻ.

Để giải quyết việc làm, tạo sinh kế bền vững cho đồng bào dân tộc thiểu số, giúp bà con không chỉ phụ thuộc vào cây lúa, cây ngô, Trung tâm Giáo dục Nghề nghiệp, Giáo dục thường xuyên Bắc Hà cũng đã phối hợp với xã Si Ma Cai triển khai các lớp dạy chăn nuôi thú y, trồng nấm, trồng rau an toàn và kỹ thuật xây dựng cho bà con. Đặc biệt, theo chia sẻ của thầy Trần Văn Lành – giáo viên Trung tâm Giáo dục Nghề nghiệp, Giáo dục thường xuyên Bắc Hà nghề trồng nấm rất phù hợp với khí hậu vùng cao, lại giúp tận dụng được các phụ phẩm nông nghiệp, kỹ thuật chăm sóc cũng không quá khó. Vì vậy bà con có thể dễ dàng học, áp dụng tại gia đình để sản xuất nấm cung cấp cho thị trường. Đây là loại sản phẩm có giá trị kinh tế cao, giúp bà con có thể tăng thu nhập.

Theo thống kê của tỉnh Lào Cai, trong năm 2025, toàn tỉnh đã tuyển mới và đào tạo cho trên 29.500 người, đạt 100% kế hoạch. Trong đó, trình độ sơ cấp và đào tạo dưới 3 tháng là 19.640 người. Trong 9 tháng đầu năm 2026 địa phương này cũng đã tuyển sinh đào tạo cho 25.677 người, trong đó trình độ sơ cấp, dưới 3 tháng là 17.362 người.

Trong giai đoạn 2026 - 2030, tỉnh Lào Cai đặt mục tiêu đào tạo nghề cho 142.000 người, gắn với nhu cầu thị trường lao động, giúp người lao động làm chủ công nghệ và tham gia phát triển kinh tế số tại địa phương.

Nâng cao kỹ năng nghề, mở rộng cơ hội việc làm

Theo thống kê tỷ lệ lao động qua đào tạo trên địa bàn tỉnh Lào Cai đạt khoảng 70%, trong đó tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng cấp, chứng chỉ đạt 25,3%. Đáng chú ý, thị trường lao động đang có sự chuyển dịch mạnh mẽ theo hướng tăng nhu cầu lao động trong các ngành công nghiệp, xây dựng, dịch vụ, du lịch, thương mại cửa khẩu và logistics. Vì vậy tỉnh đã và đang chủ động triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm nâng cao kỹ năng nghề, mở rộng cơ hội việc làm cho người lao động, trong đó có đồng bào dân tộc thiểu số.

picture2laocai.jpg
Sinh viên Trường Cao đẳng Lào Cai thực tập tại khách sạn Lady Hill Sa Pa, Lào Cai.

Để con đường đến trường, đến với nghề nghiệp của người trẻ, đặc biệt thanh niên vùng đồng bào dân tộc thiểu số rộng mở hơn, nhiều chính sách hỗ trợ học sinh vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, đã và đang được tỉnh Lào Cai triển khai. Đối với học sinh dân tộc thiểu số vùng đặc biệt khó khăn, thuộc hộ nghèo và cận nghèo, là đối tượng chính sách, khi theo học tại các Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp, Giáo dục thường xuyên sẽ được miễn, giảm học phí cả học văn hóa và học nghề. Đồng thời được hỗ trợ chi phí ăn, ở, phương tiện đi lại. Những chính sách ấy đã góp phần giảm bớt gánh nặng kinh tế cho gia đình và tạo điều kiện cho các em tiếp tục học tập, mở rộng cơ hội việc làm và thu nhập ổn định. Sau 3 năm học các em vừa có bằng văn hóa, vừa có bằng trung cấp nghề.

Toàn tỉnh Lào Cai hiện có 25 cơ sở giáo dục nghề nghiệp, trong đó có 03 trường cao đẳng, 03 trường trung cấp, 04 Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp tư thục, 14 Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên và 1 Trung tâm Kỹ thuật tổng hợp - Hướng nghiệp dạy nghề và GDTX. Ngoài tăng cường mở rộng các ngành nghề đào tạo, bao phủ nhiều lĩnh vực, đáp ứng mọi nhu cầu nhân lực phục vụ phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, các cơ sở giáo dục nghề nghiệp còn đẩy mạnh việc liên kết, kết nối đào tạo với các doanh nghiệp. Đây là hướng đi quan trọng nhằm khắc phục tình trạng đào tạo chưa sát nhu cầu sử dụng, đồng thời tăng cơ hội việc làm sau tốt nghiệp.

Theo ông Nguyễn Quang Tĩnh, Phó Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Lào Cai, tỷ lệ sinh viên có việc làm sau tốt nghiệp 6 tháng của nhà trường luôn đạt trên 80%. Trong đó, có những ngành nghề lên tới 90-100%. Doanh nghiệp đồng hành cùng nhà trường trong tất cả các khâu đào tạo từ khảo sát nhu cầu, xây dựng chương trình, giáo trình đào tạo cho đến tham gia đào tạo và đánh giá người học. Hiện trường Cao đẳng Lào Cai đang hợp tác với trên 180 doanh nghiệp trong và ngoài tỉnh, thuộc nhiều lĩnh vực.

Mô hình hợp tác 3 nhà “Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp” cũng đang phát huy hiệu quả tại nhiều cơ sở giáo dục nghề nghiệp trên địa bàn tỉnh. Trong đó có mô hình hợp tác toàn diện giữa Trường Cao đẳng nghề Yên Bái với Công ty TNHH LG Electronics Việt Nam Hải Phòng. Năm học 2026-2027, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Lào Cai, Trường Cao đẳng nghề Yên Bái, Công ty LG Electronics đã ký Biên bản hợp tác 3 nhà “Nhà nước- Nhà trường - Doanh nghiệp”. Trường Cao đẳng nghề Yên Bái đã khai giảng 01 lớp Cao đẳng nghề Điện công nghiệp theo đơn đặt hàng của Công ty LG Electronics với 30 người nhằm nâng cao tay nghề cho công nhân đang làm việc tại công ty. Công ty đã cam kết tặng học bổng trị giá 15 triệu đồng cho sinh viên, hỗ trợ trang thiết bị cho phòng học trực tuyến, đặc biệt là cam kết tiếp nhận sinh viên năm cuối đến thực tập và tuyển dụng 100% sinh viên các nghề Điện công nghiệp, Điện tử công nghiệp có nhu cầu sau khi tốt nghiệp.

Giai đoạn 2026-2030, Lào Cai đặt mục tiêu đào tạo khoảng 142.000 người, bình quân 28.400 người mỗi năm. Đến năm 2030, tỉnh phấn đấu nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo lên 75%, trong đó lao động có bằng cấp, chứng chỉ đạt 36%; trên 85% người học có việc làm hoặc tự tạo việc làm sau đào tạo.

Nâng cao tỷ lệ lao động qua đào tạo vì thế không chỉ là nhiệm vụ của ngành giáo dục hay cơ quan quản lý lao động. Đây là quá trình đòi hỏi sự phối hợp giữa chính quyền, cơ sở đào tạo, doanh nghiệp và chính người lao động. Khi nghề được lựa chọn từ nhu cầu thực tế, kỹ năng được hình thành qua thực hành và chính sách đến đúng người thụ hưởng, đào tạo nghề sẽ trở thành động lực thiết thực để đồng bào DTTS&MN nâng cao thu nhập, giảm nghèo bền vững và chủ động tham gia vào quá trình phát triển kinh tế của Lào Cai.

PV

Dành cho bạn

Hà Nội phân luồng giao thông trên 3 phố để thi công cáp ngầm

Hà Nội phân luồng giao thông trên 3 phố để thi công cáp ngầm

Ngày 17/11, Sở Xây dựng Hà Nội cho biết sẽ thực hiện điều chỉnh tổ chức giao thông trên các phố Lương Yên, Trần Khát Chân, Kim Ngưu phục vụ thi công tuyến cáp ngầm 110kV đoạn từ HN3 đến vị trí cột 19A, Dự án Cải tạo đường dây 110kV Mai Động - Trần Hưng Đạo.