Nghiên cứu do nhà khoa học Alessandra Carvalho Goulart thuộc Đại học São Paulo đã chỉ ra mối liên hệ rõ rệt giữa điều kiện môi trường bất lợi và tình trạng tắc nghẽn lưu thông máu đột ngột lên não.
Nhóm nghiên cứu đã phân tích dữ liệu từ dự án EMMA, cơ sở theo dõi đột quỵ tại Sao Paulo, dựa trên 769 trường hợp đột quỵ thiếu máu cục bộ cấp tính trong giai đoạn 2006–2018. Gần 2/3 số ca bệnh thuộc nhóm người từ 65 tuổi trở lên. Đột quỵ thiếu máu cục bộ xảy ra khi dòng máu cung cấp cho một phần não bộ bị tắc nghẽn, khác với dạng đột quỵ do xuất huyết não.
Theo tiêu chuẩn nghiên cứu tại địa phương, một đợt nắng nóng được xác định khi nhiệt độ tối đa đạt từ 33,1 độ C trở lên liên tiếp trong ít nhất 2 ngày. Đồng thời, nhóm tác giả theo dõi mức độ ô nhiễm bụi mịn PM10 - các hạt lơ lửng trong không khí có kích thước đến 10 micromet, đủ nhỏ để xâm nhập qua đường hô hấp.
Kết quả phân tích tổng hợp cho thấy nguy cơ đột quỵ tăng cao hơn đáng kể vào những thời điểm đợt nắng nóng và tình trạng ô nhiễm bụi mịn cùng xuất hiện, thay vì khi xét riêng rẽ từng yếu tố nhiệt độ hay chất lượng không khí.
Cơ chế sinh học đằng sau hiện tượng này được diễn giải như sau: nhiệt độ cao có thể gây quá tải hệ thống điều hòa thân nhiệt và dẫn đến mất nước, trong khi các hạt bụi hít vào phổi tác động trực tiếp đến tim và hệ mạch máu. Dù vậy, nhóm nghiên cứu lưu ý rằng đây mới chỉ là những giải thích giả định khả thi chứ chưa xác định chính xác cơ chế sinh lý bệnh trực tiếp phía sau hiện tượng này.
Các nhà khoa học cũng nhấn mạnh phát hiện này mang tính liên hệ môi trường trên diện rộng, không thể dùng để dự đoán chính xác nguy cơ đối với từng cá nhân riêng lẻ. Mức độ phơi nhiễm và tổn thương còn phụ thuộc vào bệnh nền, điều kiện nhà ở cũng như thời gian hoạt động ngoài trời. Ngoài ra, ngưỡng nhiệt độ 33,1 độ C áp dụng tại Sao Paulo không nhất thiết tương thích với khí hậu ở các địa phương khác, đòi hỏi cần thêm các nghiên cứu độc lập để kiểm chứng toàn diện.
