Dù đã tăng cường xử phạt cũng như đẩy mạnh công tác tuyên truyền, song chỉ trong 8 tháng đầu năm 2012, trên địa bàn thành phố Hà Nội vẫn xảy ra 439 vụ tai nạn giao thông (TNGT), làm 366 người chết, 210 người bị thương. Các địa phương để xảy ra TNGT nghiêm trọng nhiều nhất là Thường Tín, Từ Liêm, Đông Anh, Sóc Sơn, Chương Mỹ, Thanh Trì và Hoàng Mai.
Bài 1: Giao thông, nhìn từ cửa ngõ Thủ đô Tắc từ ngoài vào trong Cảnh ùn tắc đường Nguyễn Văn Cừ vào giờ cao điểm. Tại các ngã tư đèn đỏ của con đường dẫn vào thành phố là muôn kiểu vi phạm luật giao thông: Xe máy chắn trước đầu ô tô, lấn qua vạch dừng xe ở đèn đỏ, thậm chí chỉ một nửa bánh xe máy không biết là để nhanh được bao nhiêu. Hiện tượng vượt đèn đỏ, đi ngược chiều diễn ra phổ biến. Nhưng điều đáng nói là hầu hết các trường hợp vi phạm khi bị lực lượng CSGT xử lý khi được hỏi đều nhận thức được mình vi phạm, nhưng vì lý do này, lý do khác họ vẫn cố tình vi phạm. Rút cuộc là họ đều muốn đi nhanh hơn người khác, dù chỉ là tích tắc. Tắc từ trong ra ngoài Bài 2: Học sinh, sinh viên cũng phạm luật
Nguyên nhân là ngoài sự thiếu đồng bộ trong đầu tư phát triển hạ tầng, phát triển vận tải hành khách công cộng thì chủ yếu là do ý thức chấp hành luật pháp yếu kém của người tham gia giao thông.
Để phản ánh vấn đề này toàn diện hơn, Báo Tin tức giới thiệu loạt bài “Lập lại kỷ cương giao thông Hà Nội”.
Chứng kiến giao thông Hà Nội tại những cửa ngõ dẫn vào nội đô những giờ tan tầm là cảnh người tham gia giao thông hỗn độn. Nhiều đoạn ùn tắc xe cộ không thể nhúc nhích. Vì muốn thoát khỏi tình trạng tắc nghẽn, một số người điều khiển phương tiện chen lấn sang làn đường ngược chiều, khiến giao thông càng ùn tắc nghiêm trọng.
Ngay từ đầu đường Nguyễn Văn Cừ, quận Long Biên (Hà Nội) nơi cửa ngõ dẫn vào nội đô, từ ô tô, xe máy, xe đạp, thậm chí cả người đi bộ, ai cũng muốn vượt lên để được lưu thông nhanh hơn. Xe máy, xe đạp leo lên cả hè đường ngang nhiên, miễn là đi được. Nhiều người chạy xe sang cả đường ngược chiều như thể đường là dành riêng cho mình. Nhìn những cảnh như vậy, những người dân sống bên đường chỉ biết lắc đầu ngao ngán trước những làn xe rầm rầm trên vỉa hè.
Quan sát tại một ngã tư, đèn đỏ, mọi người dừng lại, nhưng khi có người vượt đèn đỏ, thì một loạt người nối tiếp theo sau. Hay như, mặc dù đèn giao thông vẫn đỏ nhưng chỉ cần những người phía sau bấm còi, người đỗ phía trước rồ ga và thế là cả đoàn người xuất phát như một thói quen. Như vậy rõ ràng đây là do ý thức của nhiều người. Một nguy cơ to lớn theo quy tắc: Ai vượt trước đầu xe người khác thì người kia phải tránh hoặc nhường đã kéo theo nhiều hiểm họa. Chứng kiến các tuyến đường dẫn vào thủ đô Hà Nội thường xuyên xảy ra ùn tắc vì sự mâu thuẫn tranh giành đường của nhau. Một cái nhìn, một lời nói, một cử chỉ không thiện cảm lại dẫn đến va chạm, ẩu đả và thế là đường lại tắc và kích thích sự hiếu kì của người tham gia giao thông trên đường, vì thế lại càng tắc hơn.
Người đi xe máy là thế, người đi bộ cũng không hơn. Hình ảnh phổ biến mà chúng ta thường gặp trên đường là người đi bộ tùy tiện qua đường, dù cách đó chỉ vài mét là nơi có vạch sơn dành cho người đi bộ. Nhưng như thế dường như là quá xa và họ sẵn sàng trèo qua dải phân cách cứng giữa đường, vượt đèn đỏ, đi cắt mặt qua đầu xe cơ giới…
Chứng kiến giao thông Hà Nội có thể nói sự nhường nhịn khi tham gia giao thông gần như không có. Khi tắc đường là tranh nhau chen lên phía trước, mạnh ai nấy đi. Ai tỏ ra có ý thức nhường nhịn có khi lại phải nghe những lời khó chịu như: "Đi đi, đứng làm gì thế!", "Đi đi thằng kia", "Chen lên đi", "Cắt mặt nó luôn đi"... đó là những cụm từ thường thấy khi tham gia giao thông ở Hà Nội.
Một số ý kiến cho rằng, muốn nâng cao ý thức khi tham gia giao thông cần phải đẩy mạnh giáo dục từ trong nhà trường. Hiện nay, trong các trường học ở Hà Nội đã lồng ghép các môn học giáo dục Luật An toàn giao thông (ATGT) đường bộ cho các em. Tuy nhiên chính các phụ huynh đón con, khi con ra là nhảy ngay lên xe máy không đội mũ bảo hiểm. Trên lớp học, thầy giáo vừa nói với học sinh khi đèn đỏ phải dừng nhưng rất nhiều phụ huynh lại vượt đèn đỏ. Khi các con em hỏi đèn đỏ tại sao lại đi thì phụ huynh trả lời: Có công an đâu mà dừng... Như vậy thì liệu có xây dựng được văn hóa giao thông (VHGT) cho thế hệ trẻ không? Bây giờ người ta nói, muốn có VHGT thì phải giáo dục từ trường học trở đi nhưng trong trường học các cháu còn nhỏ có đi xe máy đâu, còn bố mẹ thì đi xe theo kiểu mạnh ai nấy chạy.
Việc xây dựng VHGT cho trẻ hiện cũng không được các bậc phụ huynh quan tâm. Chẳng hạn việc đội mũ bảo hiểm cho các cháu đến trường cũng không được cha mẹ các em chú trọng. Rất nhiều phụ huynh hiện vẫn còn quan niệm khi đội mũ bảo hiểm cho con em mình thì sợ ảnh hưởng đến đốt sống cổ. Nhiều bố mẹ vì nhà gần trường không có CSGT đứng ở đường, và dù ở nhà có mũ nhưng nghĩ không cần thiết nên không đội mũ cho các cháu.
Hiện tượng ùn tắc giao thông tại các đoạn đường trước cổng nhiều trường giờ tan học trên địa bàn thủ đô hiện rất phổ biến. Các bậc phụ huynh cần phải có những hành động làm gương, ngay từ việc đón đưa con tới trường học. Đó cũng là hướng dẫn con trẻ góp phần giữ gìn nét đẹp VHGT của thủ đô.
Viết Tôn-Anh Tùng-Lê Sơn
