Không gian đậm bản sắc
Tại Lai Châu một số bản làng đậm bản sắc dân tộc đang trở thành điểm nhấn thu hút khách. Tại bản du lịch cộng đồng Sì Thâu Chải (xã Tả Lèng), du khách bị cuốn hút bởi khung cảnh rực rỡ sắc màu của những hàng rào ngũ sắc xen giữa các dãy rào đá mộc mạc – dấu ấn đặc trưng của vùng cao.
Nằm ở độ cao hơn 1.400m, nơi đây quanh năm mây phủ, không khí trong lành, tạo cảm giác thư thái ngay từ những bước chân đầu tiên. Sì Thâu Chải là một trong những điểm du lịch cộng đồng tiêu biểu của tỉnh, nơi đồng bào Mông vẫn gìn giữ nguyên vẹn nếp sống, phong tục truyền thống. Các sản phẩm du lịch như homestay, ẩm thực Mông, biểu diễn văn nghệ dân tộc, trải nghiệm nghề bản địa… được đánh giá là tạo sức hút lớn đối với khách yêu khám phá.
Cũng gây ấn tượng đặc biệt, bản Lao Chải 1 (xã Khun Há) sở hữu không gian xanh, trong lành, với những ngôi nhà gỗ và homestay thân thiện môi trường. Các ngôi nhà sàn được thiết kế tinh tế, sử dụng vật liệu địa phương như tre, nứa, đá, gỗ giúp giữ được nét mộc mạc truyền thống mà vẫn đảm bảo tiện nghi. Khuôn viên mỗi gia đình đều trồng nhiều loại hoa, cây bản địa – góp phần tạo cảnh quan sinh thái hài hòa. Không chỉ đẹp về kiến trúc, Lao Chải 1 còn ghi điểm nhờ ý thức làm du lịch xanh của cộng đồng dân cư, từ cách giữ vệ sinh môi trường đến việc trang trí bằng vật liệu tái chế, đồ thủ công bản địa. Đây được xem là mô hình mẫu về du lịch cộng đồng bền vững tại Lai Châu.
Trong khi đó, bản Sin Suối Hồ (điểm du lịch cộng đồng đạt chuẩn ASEAN) mang đến trải nghiệm sâu sắc về văn hóa Mông. Người dân làm du lịch chuyên nghiệp nhưng vẫn giữ được nét chân chất, hiếu khách. Du khách đến Sin Suối Hồ có thể tham quan làng nghề, chợ phiên vùng cao, thưởng thức ẩm thực truyền thống và chiêm ngưỡng những vườn lan đặc sắc. Sự hài hòa giữa phát triển du lịch và bảo tồn cảnh quan – văn hóa chính là điểm khiến bản làng này trở nên nổi bật trên bản đồ du lịch cộng đồng khu vực.
Theo ông Trần Quang Kháng, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lai Châu, nếu như trước đây các doanh nghiệp lữ hành Hà Nội chỉ xem Lai Châu như điểm dừng chân giữa Sa Pa và Điện Biên, thì nay hình ảnh du lịch Lai Châu đã khác. Địa phương đã định vị được thương hiệu bằng những sản phẩm đặc trưng như: Điểm du lịch mạo hiểm “Bay trên nóc nhà Đông Dương” gắn với văn hóa Dao ở Sì Thâu Chải; khu du lịch Cổng trời Ô Quy Hồ; quần thể hang động Pusamcap – “Tây Bắc đệ nhất động”; rừng đỗ quyên cổ thụ Putaleng rộng nhất Việt Nam; cùng chuỗi sản phẩm trekking, hiking đang thu hút khách trẻ và khách quốc tế.
Hiện toàn tỉnh có 2 khu du lịch, 21 điểm du lịch cấp tỉnh, 1 điểm đạt chuẩn ASEAN; 138 cơ sở lưu trú với hơn 1.500 phòng (trong đó có khách sạn 5 sao); 150 nhà hàng ẩm thực dân tộc và 16 đơn vị vận chuyển. Đây là nền tảng quan trọng để Lai Châu mở rộng thu hút các dòng khách mới.
Một trong những yếu tố then chốt được kỳ vọng tạo đột phá là hạ tầng giao thông. Tuyến cao tốc Lai Châu – Lào Cai – Hà Nội khi hoàn thành sẽ rút ngắn thời gian di chuyển xuống còn khoảng 2 giờ. Tháng 12/2025, dự án hầm đường bộ xuyên Hoàng Liên cũng được khởi công, giúp rút thời gian vượt đèo từ 30 phút xuống 8 phút – mở ra “cửa ngõ mới” cho du khách tới Lai Châu.
Hướng tới du lịch chuyên nghiệp, chuẩn quốc tế
Ông Dương Xuân Tráng, Giám đốc Mai Việt Travel, đơn vị chuyên dòng khách Pháp cho biết: Thực tế các điểm du lịch cộng đồng tại Lai Châu, đơn vị đã đưa khách đến từ vài năm nay. Tuy nhiên so với các điểm du lịch cộng đồng khác, dù Lai Châu có cảnh quan đẹp nhưng khoảng cách xa khiến khách mất thời gian di chuyển. Các điểm tham quan chưa đủ phong phú và sự liên kết vùng còn hạn chế. Hướng dẫn viên địa phương chưa chuyên nghiệp, thiếu kỹ năng thuyết minh. Ông Tráng đề nghị tỉnh bổ sung khu lưu trú cao cấp, xây dựng không gian bảo tàng văn hóa dân tộc và sắp xếp giờ biểu diễn nghệ thuật phù hợp với lịch trình đoàn tour.
Đại diện Phoenix Voyages – đơn vị chuyên đón khách inbound – bà Đặng Thị Thọ đánh giá Lai Châu đang khai thác tốt lợi thế văn hóa bản địa và thu hút ngày càng nhiều khách quốc tế. Tuy vậy, bà cho rằng các bản vẫn cần bổ sung số hotline y tế, túi sơ cứu tại homestay và cải thiện vệ sinh ở một số cơ sở.
Về phía thị trường châu Âu, bà Thu Hương (Lux Travel DMC) cho rằng: Lai Châu rất phù hợp với khách Tây thích trekking, thiên nhiên và văn hóa. Tuy nhiên, tại Sì Thâu Chải vẫn còn nhiều cột sắt, mái pro ảnh hưởng mỹ quan; trong khi Lao Chải vẫn giữ bản sắc tốt hơn nhờ phủ vật liệu tự nhiên lên kết cấu hiện đại. Mỗi bản nên có bản sắc riêng, homestay cần không gian mở và đảm bảo riêng tư.
Có thể thấy Lai Châu đang đứng trước cơ hội lớn để bứt phá nhưng cũng phải đối mặt với yêu cầu nâng cao chất lượng dịch vụ và hoàn thiện hạ tầng. Sản phẩm du lịch cộng đồng của tỉnh đã và đang tạo dấu ấn riêng, song cần được chuẩn hóa theo tiêu chí quốc tế, đặc biệt là tiêu chuẩn an toàn, vệ sinh và khả năng phục vụ khách lưu trú dài ngày.
Để thu hút khách quốc tế, Lai Châu cần đẩy mạnh truyền thông, liên kết vùng với Sa Pa – Điện Biên – Lai Châu thành chuỗi tour hoàn chỉnh; đồng thời đào tạo đội ngũ hướng dẫn viên địa phương có kiến thức văn hóa – ngoại ngữ tốt hơn.
Với lợi thế thiên nhiên nguyên sơ, bản sắc văn hóa độc đáo và sự vào cuộc của chính quyền cùng cộng đồng, Lai Châu đang có cơ hội vàng để trở thành điểm đến nổi bật của Tây Bắc trên thị trường khách quốc tế. Con đường phía trước còn nhiều việc phải làm, song những chuyển động mạnh mẽ từ hạ tầng, sản phẩm đến cách làm du lịch cho thấy tỉnh đang quyết tâm ghi dấu ấn mới trong hành trình phát triển du lịch bền vững.
Bài viết theo đặt hàng của Vụ Pháp chế, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch
