Sau 21 năm liên tục triển khai, báo cáo PCI năm nay giới thiệu phiên bản PCI 2.0. Báo cáo được công bố giữa một bước ngoặt mang tính lịch sử. Việt Nam đang bước vào kỷ nguyên vươn mình với khát vọng tăng trưởng GDP hai con số từ năm 2026, đi kèm ba cuộc cải cách đồng thời chưa từng có tiền lệ: hợp nhất đơn vị hành chính cấp tỉnh từ 63 xuống 34, chuyển đổi sang mô hình chính quyền địa phương hai cấp, và thể chế hóa Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị, lần đầu tiên khẳng định kinh tế tư nhân là “một động lực quan trọng nhất” của nền kinh tế. Cùng với đó, lần đầu tiên VCCI ra mắt Chỉ số Hiệu quả Kinh tế tư nhân (BPI), được xây dựng từ khảo sát thực chứng quy mô lớn với sự tham gia của 3.546 doanh nghiệp tư nhân trong nước, 586 doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) và 1.001 hộ kinh doanh trên toàn bộ 34 tỉnh, thành phố. Đây được đánh giá là một trong những cuộc điều tra toàn diện và có chiều sâu nhất về khu vực kinh tế tư nhân Việt Nam trong nhiều năm qua; trong đó, phiên bản PCI 2.0 được cấu trúc lại gồm 9 chỉ số thành phần với 98 chỉ tiêu. Các chỉ số gồm: Gia nhập thị trường; tiếp cận nguồn lực; tính minh bạch; chi phí tuân thủ thủ tục hành chính; chi phí không chính thức; cạnh tranh bình đẳng; chính sách hỗ trợ doanh nghiệp; thiết chế pháp lý và chính quyền kiến tạo.
Năm 2025, VCCI chủ động chuyển từ công bố bảng xếp hạng cụ thể sang công bố 6 nhóm chất lượng điều hành do điều kiện khác biệt giữa các tỉnh, thành phố sau hợp nhất và tương đồng với thông lệ quốc tế. Điểm PCI trung vị toàn quốc đạt 63,90 trên thang 100, phản ánh dòng chảy cải cách được duy trì liên tục.
Báo cáo vinh danh 5 địa phương xuất sắc nhất (xếp theo bảng chữ cái) gồm: Bắc Ninh, Đà Nẵng, Hải Phòng, Phú Thọ và Quảng Ninh. Điểm chung của nhóm dẫn đầu là cấu trúc điều hành cân bằng, với ít nhất 5 trên 9 chỉ số thành phần nằm trong Top 10 cả nước; trong đó, Bắc Ninh dẫn đầu hạng mục Chính quyền kiến tạo với 6,67 điểm và Chi phí tuân thủ thủ tục hành chính với 8,93 điểm. Đà Nẵng dẫn đầu toàn quốc về chỉ số gia nhập thị trường với 8,70 điểm. Hải Phòng ghi dấu ấn vượt trội với 7 trên 9 chỉ số thành phần nằm trong nhóm 10 địa phương cao nhất. Phú Thọ đứng thứ 2 toàn quốc về chỉ số Tiếp cận nguồn lực. Quảng Ninh tiếp tục duy trì vị trí cao về Cạnh tranh bình đẳng và Chính quyền kiến tạo
Phát biểu khai mạc, Chủ tịch VCCI PGS.TS Hồ Sỹ Hùng cho biết, đây có thể là “một trong những cuộc điều tra khu vực kinh tế tư nhân toàn diện nhất Việt Nam trong nhiều năm qua”. Tuy nhiên, sự bứt phá chỉ trở thành hiện thực nếu ba điểm nghẽn lớn nhất được khai thông trong 12 đến 18 tháng tới.
Năm nay, với sự tham gia của 3.546 doanh nghiệp tư nhân trong nước, 586 doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài và 1.001 hộ kinh doanh trên toàn bộ 34 tỉnh, thành phố, VCCI khẳng định khu vực kinh tế tư nhân Việt Nam đã vượt qua giai đoạn phòng thủ và đang sẵn sàng bứt phá. Năm 2025, số doanh nghiệp gia nhập thị trường đạt kỷ lục 297.500 doanh nghiệp, tăng 27,4% so với năm trước. 85,7% doanh nghiệp duy trì hoặc mở rộng quy mô. Niềm tin kinh doanh đang phục hồi mạnh mẽ.
Tuy nhiên, theo khảo sát của VCCI, 60,2% doanh nghiệp khó tìm khách hàng, mức cao nhất trong 5 năm qua. 75,5% doanh nghiệp không thể vay vốn nếu thiếu tài sản đảm bảo. chỉ khoảng 6-8% doanh nghiệp có thể dự đoán được thay đổi chính sách. Đặc biệt, khu vực hộ kinh doanh được ghi nhận đang chịu áp lực lớn với tỷ lệ 81,5% hộ kinh doanh ghi nhận doanh thu sụt giảm trong năm qua.
Việc đề cập tới những con số này không phải để bi quan. Đây chính là dữ liệu quý báu để các cơ quan hoạch định chính sách ở Trung ương và địa phương nhận diện đúng ưu tiên, triển khai đúng giải pháp và đo lường được kết quả thực chất của cải cách, Chủ tịch VCCI nhấn mạnh. Cải cách thể chế đã đi đúng hướng, nhưng khoảng cách giữa thiết kế chính sách ở Trung ương và năng lực thực thi tại cơ sở vẫn còn rất lớn. Việc chuyển từ tư duy quản lý sang tư duy đồng hành, từ giảm gánh nặng thủ tục sang kiến tạo năng lực cạnh tranh sẽ là cơ sở để nền kinh tế thực hiện mục tiêu 2 triệu doanh nghiệp vào năm 2030.
Báo cáo Báo cáo Kinh tế tư nhân Việt Nam của VCCI được công bố sau đúng 1 năm Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân, Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới được ban hành. Đây cũng là thời điểm các nghị quyết của Quốc hội, của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 68-NQ/TW có hiệu lực.
Một năm sau khi Nghị quyết 68 được ban hành, những cơ sở dữ liệu thực chứng đầu tiên cho thấy, con đường đã chọn là đúng đắn và để nhận diện rõ hơn những việc cần làm tiếp theo. Năm thứ hai triển khai Nghị quyết phải là năm của hành động quyết liệt, của chuyển hóa chính sách thành kết quả thực tế tại từng địa phương, từng doanh nghiệp, Chủ tịch VCCI Hồ Sỹ Hùng nhận định.
Phân tích dữ liệu PCT 2025, ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng thư ký, Trưởng Ban pháp chế VCCI nhận định, với 2 “đầu tàu” kinh tế là Thủ đô Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh có kết quả khá khác biệt. Hà Nội đạt điểm tương đối cao ở khả năng tiếp cận nguồn lực với 6,69 điểm và chính sách hỗ trợ doanh nghiệp là 6 điểm, nhưng điểm cạnh tranh bình đẳng còn thấp, chỉ đạt 4,77 điểm. TP. Hồ Chí Minh có mặt bằng điểm số khá đồng đều hơn, đặc biệt nổi bật ở chỉ số cạnh tranh bình đẳng là 5,84 điểm và tiếp cận nguồn lực là 6,28 điểm.
Lần đầu tiên ra mắt, Chỉ số Hiệu quả Kinh tế tư nhân (BPI) gồm 23 chỉ tiêu trên hai chiều cạnh: sự phát triển của khu vực tư nhân và năng lực đổi mới sáng tạo. Nếu PCI đo lường đầu vào thể chế thì BPI đo lường đầu ra thị trường. Kết quả thí điểm BPI 2025 ghi nhận ba địa phương dẫn đầu: TP. Hồ Chí Minh với 5,67 điểm, TP. Hà Nội 5,41 điểm và Quảng Ninh 5,33 điểm. Trung vị toàn quốc đạt 4,20 điểm.
Đây là lần đầu tiên trong lịch sử, VCCI công bố một báo cáo toàn diện, không chỉ đánh giá chất lượng điều hành cấp tỉnh như truyền thống của PCI, mà còn lần đầu tiên khái quát bức tranh tổng thể về khu vực kinh tế tư nhân, từ hơn 1 triệu doanh nghiệp và hơn 6,1 triệu hộ kinh doanh đang tạo việc làm cho 26 triệu lao động (chiếm 50,2% tổng số việc làm trên cả nước), cho đến năng lực đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số của cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam. Với chỉ số Hiệu quả Kinh tế Tư nhân (BPI) đã bổ sung cho PCI một góc nhìn mới. Đó là không chỉ đo chất lượng “đầu vào thể chế”, mà còn đo “đầu ra thị trường”, tức là khả năng doanh nghiệp thực sự sống sót, sinh lời và vươn lên trong chuỗi giá trị.
Ở khu vực hộ kinh doanh - vốn được xem là “tấm đệm” sinh kế của hàng triệu gia đình, áp lực cũng ngày càng lớn khi 81,5% hộ ghi nhận doanh thu sụt giảm trong năm qua.
Bức tranh doanh nghiệp năm 2025 cho thấy nhiều tín hiệu phục hồi, nhưng cũng đặt ra không ít thách thức đáng lưu ý. Theo số liệu khảo sát, có tới 60,2% doanh nghiệp gặp khó khăn trong tìm kiếm khách hàng - mức cao nhất trong vòng 5 năm qua. Khả năng tiếp cận vốn vẫn là “điểm nghẽn” lớn khi 75,5% doanh nghiệp cho biết không thể vay vốn nếu thiếu tài sản bảo đảm, cao hơn nhiều so với mức 33,4% tại Malaysia. Đáng chú ý, môi trường chính sách vẫn thiếu tính dự báo khi chỉ khoảng 6-8% doanh nghiệp có thể dự đoán được các thay đổi chính sách. Trong khi đó, năng lực đổi mới sáng tạo còn hạn chế, với chỉ 8,8% doanh nghiệp có hoạt động đổi mới sản phẩm, thấp hơn đáng kể so với Malaysia là 21,7%, Thái Lan 18,9% và mức trung bình khu vực 28,5%...