Tuy nhiên, cùng với những kết quả tích cực, thực tế triển khai ở các bộ, ngành, địa phương cũng đặt ra những vướng mắc cần tiếp tục tháo gỡ để bộ máy vận hành thực sự thông suốt.
Tại phiên khai mạc Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, trình bày Báo cáo về tình hình thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2026 và dự kiến kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2027, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã cho biết, việc sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy và vận hành chính quyền địa phương hai cấp đã đi đúng hướng, tạo ra những chuyển biến mang tính căn bản. Bộ máy gọn nhẹ hơn đã giúp cải cách thủ tục hành chính đạt kết quả vượt bậc, cắt giảm tới 53% thời gian và 55% chi phí tuân thủ cho người dân, doanh nghiệp. Đây là mức cắt giảm lớn nhất từ trước đến nay.
Nhờ bộ máy linh hoạt và sự chỉ đạo quyết liệt, kinh tế - xã hội 9 tháng đầu năm 2026 đạt kết quả toàn diện, GDP quý III đạt 9,95% và 9 tháng tăng 9,01%, thuộc nhóm cao của khu vực và thế giới.
Tại Hội nghị toàn quốc quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh yêu cầu đổi mới tư duy, phương thức lãnh đạo và công tác cán bộ, nâng cao năng lực tổ chức thực hiện. Chủ trương đúng phải trở thành năng lực phát triển thực chất, được kiểm chứng qua hiệu quả hoạt động của bộ máy của hệ thống chính trị, tạo sức cạnh tranh của nền kinh tế và đời sống nhân dân. Các kết quả phải được tích lũy qua từng giai đoạn, tăng khả năng tự chủ và sức mạnh của đất nước, tạo nền tảng phát triển lâu dài cho quốc gia.
Từ các định hướng chiến lược của Trung ương, thực tiễn tại các địa phương đã minh chứng tính đúng đắn và hiệu quả của việc sắp xếp tổ chức bộ máy, vận hành chính quyền địa phương hai cấp. Lấy Hưng Yên làm một ví dụ điển hình. Sau khi hợp nhất địa giới hành chính với Thái Bình, tỉnh có diện tích 2.638 km² đất liền, 487 km² không gian biển cùng hơn 3,5 triệu dân, tổ chức lại thành 104 đơn vị hành chính cấp xã. Không còn cấp trung gian rườm rà, Hưng Yên tập trung nguồn lực định hình 3 vùng quy hoạch phát triển, bao gồm khu vực phía Bắc, khu vực Trung tâm và khu vực phía Nam tỉnh, cũng như hoàn thiện phương án phát triển các ngành, lĩnh vực. Việc vận hành chính quyền địa phương hai cấp giúp tỉnh rút ngắn thời gian xử lý thủ tục, chủ động đồng hành cùng nhà đầu tư và đẩy nhanh các dự án hạ tầng kết nối liên vùng.
Tại Quảng Trị, bài học về công tác cán bộ trong mô hình mới lại mang một sắc thái đột phá khác. Tỉnh đã hoàn thành bố trí toàn bộ 78 bí thư cấp ủy và chủ tịch UBND cấp xã không phải người địa phương. Việc này góp phần nâng cao tính khách quan, minh bạch trong lãnh đạo, chỉ đạo ở cơ sở, đáp ứng yêu cầu vận hành chính quyền địa phương hai cấp, tạo động lực mới cho phát triển địa phương. Cán bộ được điều động sẽ nhanh chóng nắm địa bàn, giải quyết dứt điểm các vướng mắc tồn đọng về đất đai, giải phóng mặt bằng và cải cách hành chính, đưa chính quyền thực sự phục vụ người dân.
Người dân được cán bộ, công chức hỗ trợ giải quyết hồ sơ tại Điểm phục vụ Hành chính công phường Hai Bà Trưng (Hà Nội). Ảnh minh họa: Vũ Quang/TTXVN
Tuy vậy, thẳng thắn nhìn nhận, việc vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp vẫn gặp không ít khó khăn. Như tại Hà Nội, thành phố đã tái cấu trúc 1.557 trong tổng số 1.721 thủ tục hành chính, đạt 90,5%; tích hợp 1.991 thủ tục lên các hệ thống dùng chung, trong đó có 1.608 thủ tục trực tuyến toàn trình. Đây là bước tiến đáng ghi nhận trong việc giảm phụ thuộc vào giấy tờ và tăng khả năng xử lý công việc trên môi trường số. Song, tỷ lệ giải ngân kinh phí khoa học, công nghệ mới đạt 35,7%, trong khi chỉ 3/13 cơ sở dữ liệu được khai thác hiệu quả. Thành phố đã yêu cầu làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm của từng cơ quan và thời hạn khắc phục.
Ở một số địa phương khác cũng cho thấy, khối lượng công việc dồn xuống cấp xã rất lớn trong khi biên chế, trang thiết bị và năng lực cán bộ chuyên môn chưa đáp ứng kịp. Tình trạng một bộ phận cán bộ đùn đẩy, né tránh, sợ trách nhiệm vẫn xuất hiện khi phân cấp, phân quyền chưa đi đôi với các điều kiện bảo đảm thực thi. Mặt bằng lãi suất huy động và cho vay còn cao, trong khi đó việc tiếp cận đất đai, tín dụng của doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn còn gặp khó khăn.
Do đó, vấn đề đặt ra hiện nay là phải tiếp tục hoàn thiện thể chế và nâng cao chất lượng đội ngũ. Phân cấp, phân quyền phải rõ ràng, "rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ tiến độ, rõ kết quả". Cấp tỉnh phải tăng cường hỗ trợ chuyên môn, kiểm tra và tháo gỡ vướng mắc cho cơ sở. Đồng thời, phải kiên quyết thay thế những cán bộ làm việc cầm chừng, không đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ.
Mới đây, trong cuộc gặp mặt doanh nghiệp tiêu biểu, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã chỉ rõ: "Đảng, Nhà nước trân trọng sự cống hiến, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, tạo điều kiện để doanh nhân phát huy tài năng, làm giàu chính đáng", đồng thời nhấn mạnh yêu cầu chính quyền các cấp phải thực hiện nhất quán những định hướng, đối thoại thường xuyên, giải quyết kiến nghị kịp thời, đúng pháp luật; bảo đảm phục vụ doanh nghiệp thông suốt trong phân cấp, phân quyền và vận hành chính quyền địa phương 2 cấp.
Về phía điều hành Chính phủ, Thủ tướng Lê Minh Hưng cũng khẳng định quyết tâm: "Tập trung hoàn thiện thể chế, pháp luật, cắt giảm triệt để thủ tục hành chính, vận hành hiệu quả chính quyền địa phương 2 cấp, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức và thay thế ngay cán bộ đùn đẩy, né tránh, sợ trách nhiệm. Đẩy mạnh cơ cấu lại nền kinh tế, đổi mới mô hình phát triển, phát triển mạnh doanh nghiệp tư nhân, thu hút đầu tư nước ngoài có chọn lọc gắn với chuyển giao công nghệ”.
Những kết quả bước đầu sau hơn một năm sắp xếp bộ máy đã khẳng định chủ trương đúng đắn của Đảng. Với sự chỉ đạo sát sao của Trung ương và sự chủ động từ địa phương, những vướng mắc phát sinh sẽ tiếp tục được tháo gỡ. Mô hình chính quyền địa phương hai cấp chắc chắn sẽ ngày càng hoàn thiện, tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, làm nền tảng vững chắc đưa đất nước bứt phá phát triển trong kỷ nguyên mới.
