Xe tải hạng nặng sử dụng năng lượng xanh được trưng bày tại tỉnh Sơn Tây, Trung Quốc, ngày 18/5/2025. Ảnh tư liệu: THX
Theo báo Bưu điện Hoa Nam buổi sáng (SCMP) ngày 6/4, doanh số xe tải điện hạng nặng tại Trung Quốc đang tăng mạnh, trở thành một yếu tố giảm áp lực đáng kể đối với cú sốc năng lượng toàn cầu do xung đột tại Iran gây ra.
Theo dữ liệu từ nền tảng cvworld.cn, doanh số xe tải điện hạng nặng tại Trung Quốc đạt 231.100 chiếc trong năm 2025, tăng 182% so với cùng kỳ. Riêng trong tháng 12/2025, xe năng lượng mới chiếm 54% tổng doanh số xe tải hạng nặng, lần đầu vượt xe chạy nhiên liệu truyền thống. Đà tăng này được thúc đẩy bởi sự kết hợp giữa tiến bộ công nghệ, chính sách hỗ trợ và áp lực chi phí nhiên liệu.
Tại khu vực Tân Cương, một trong những thị trường trọng điểm, doanh số xe tải điện đạt khoảng 16.700 chiếc trong năm 2025, tăng 80% so với năm trước. Các tỉnh giàu tài nguyên như Sơn Tây và Nội Mông cũng ghi nhận mức tiêu thụ lớn, chủ yếu phục vụ vận chuyển than và vật liệu công nghiệp.
Sự chuyển dịch này diễn ra trong bối cảnh xung đột giữa Mỹ - Israel và Iran làm gián đoạn nguồn cung dầu khí toàn cầu, đặc biệt tại Eo biển Hormuz. Trước chiến sự, khoảng 75% lượng dầu đi qua khu vực này hướng tới các nền kinh tế châu Á, trong đó Trung Quốc chiếm gần 40%.
Ông David Zhang, Tổng thư ký Hiệp hội Kỹ thuật Xe thông minh Quốc tế tại Thượng Hải, cho rằng quá trình điện hóa đội xe tải có thể giúp Trung Quốc giảm đáng kể phụ thuộc vào dầu nhập khẩu từ vùng Vịnh. Ông nhấn mạnh xe tải hạng nặng là nhóm tiêu thụ nhiên liệu lớn nhất trong ngành vận tải, do hoạt động gần như liên tục 24 giờ mỗi ngày.
Chi phí vận hành đang là yếu tố thúc đẩy chính. Theo khảo sát thực địa, chi phí vận hành xe tải điện chỉ khoảng 1,6 NDT/km, trong khi xe diesel tiêu tốn từ 3 đến 3,5 NDT/km chỉ riêng tiền nhiên liệu. Khi giá dầu tăng mạnh do chiến sự, chênh lệch này càng trở nên rõ rệt.
Công nghệ pin và sạc nhanh cũng đóng vai trò quan trọng. Các tập đoàn như CATL, BYD và Gotion High-Tech đã phát triển các dòng pin chuyên dụng cho xe tải, cho phép sạc đến 80% chỉ trong khoảng một giờ. Một số sản phẩm mới còn có khả năng hoạt động ở nhiệt độ âm 30 độ C, phù hợp với điều kiện khắc nghiệt tại miền Tây Trung Quốc.
Bên cạnh đó, các rào cản trước đây như quãng đường di chuyển hạn chế hay thời gian sạc dài đang dần được giải quyết nhờ mạng lưới trạm sạc chuyên dụng tại các khu logistics và bãi hàng. Thiết kế tích hợp pin với trục truyền động cũng giúp cải thiện độ an toàn khi vận chuyển tải trọng lớn.
Chính sách hỗ trợ của chính quyền địa phương tiếp tục là động lực quan trọng. Tại tỉnh Sơn Tây (Trung Quốc), người mua xe tải điện có thể nhận trợ cấp lên tới 140.000 NDT, kèm ưu đãi thuế và chi phí thuê pin. Một số khu vực còn áp dụng miễn phí đường bộ cho xe năng lượng mới.
Trong khi đó, việc Eo biển Hormuz bị phong tỏa buộc các tuyến vận chuyển dầu phải đi đường vòng, kéo dài thời gian giao hàng thêm 10 - 14 ngày và làm tăng chi phí. Theo ông Zhang, cứ mỗi 10% giá dầu tăng có thể kéo theo thị phần xe điện mở rộng thêm 1,5 - 2 điểm phần trăm.
Xu hướng này cũng đang thay đổi hành vi thị trường. Các doanh nghiệp vận tải từng từ chối xe điện nay bắt đầu thử nghiệm mua với số lượng nhỏ. Trên mạng xã hội Trung Quốc, nhiều tài xế cho biết các đội xe đang thay thế hàng chục, thậm chí hàng trăm xe diesel bằng xe điện, dù tốc độ khấu hao cao hơn.
Trong bối cảnh Trung Quốc thúc đẩy chiến lược “tuần hoàn kinh tế nội địa” và tăng chi tiêu hạ tầng, giới phân tích dự báo nhu cầu xe tải điện sẽ tiếp tục tăng mạnh trong năm 2026. Sự chuyển dịch này không chỉ mang ý nghĩa kinh tế mà còn góp phần củng cố an ninh năng lượng trong một môi trường địa chính trị ngày càng bất ổn.