Theo phóng viên TTXVN tại New York, loài côn trùng cổ đại trên có tên khoa học là “Chosha praecursor” – bắt nguồn từ từ "ch'osh" có nghĩa là “côn trùng” trong ngôn ngữ của người bản địa Diné. Hóa thạch này được khai quật tại bang Texas và lưu trữ trong bộ sưu tập của Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên San Diego từ năm 1985 dưới nhãn phân loại nhầm là một loài giáp xác cổ đại.
Nghiên cứu khẳng định đây là một loài côn trùng từ thuở sơ khai, sở hữu số chân nhiều gấp 4 lần so với các loài hiện đại. Khám phá này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng khi giúp lấp đầy "khoảng trống 6 chân" (hexapod gap) kéo dài từ 385 đến 322 triệu năm trước. Đây là thời kỳ tiến hóa cực kỳ bí ẩn của Trái Đất, khi hầu như không có hóa thạch côn trùng trên cạn nào được tìm thấy.
Hành trình tìm ra loài côn trùng này bắt đầu khi anh Erik Tihelka – một nghiên cứu sinh tiến sĩ ngành cổ sinh vật học tại Đại học Cambridge (Anh) - tình cờ phát hiện hình vẽ minh họa mẫu vật trong một cuốn sách giáo khoa cũ của Nga mà anh mua trên eBay.
Nhận thấy hóa thạch dù được dán nhãn giáp xác nhưng lại mang nhiều đặc trưng của côn trùng như cơ thể chia làm 3 phần, có một cặp râu và 6 chiếc chân chính mọc ra từ phần ngực trung tâm, anh Tihelka đã thực hiện chuyến đi đầu tiên tới Mỹ để trực tiếp nghiên cứu mẫu vật. Tại đây, thông qua việc sử dụng kính hiển vi và các bộ lọc phân cực ánh sáng đặc biệt để làm nổi bật các chi tiết ẩn trong đá, anh đã xác nhận mẫu vật này thực sự là một loài côn trùng cổ đại đang trong giai đoạn chuyển dịch tiến hóa từ giáp xác sống dưới nước thành côn trùng sống trên cạn.
Cấu tạo cơ thể độc đáo của Chosha praecursor phản ánh rõ nét lối sống lưỡng cư trong giai đoạn chuyển giao lịch sử này. Trong khi 3 cặp chân ở giữa cơ thể dường như thích nghi tốt với việc di chuyển trên mặt đất thì một số chiếc chân ở phần bụng dưới lại có dạng dẹt giúp chúng dễ dàng bơi lội dưới nước.
Sau khi nhận diện Chosha praecursor, nhóm nghiên cứu cũng đã tiến hành rà soát lại nhiều mẫu vật khác trong các bộ sưu tập bảo tàng và xác định thêm hóa thạch Leverhulmia 405 triệu năm tuổi từ Scotland cùng hai hóa thạch 306 triệu năm tuổi từ vùng Mazon Creek thuộc bang Illinois cũng là côn trùng cổ đại có nhiều chân phụ ở bụng, dù có loài đã thích nghi hoàn toàn với môi trường khô ráo.
Nhận định về công trình này, nhà cổ sinh vật học Richard J. Knecht tại Bảo tàng Động vật học So sánh thuộc Đại học Harvard (Mỹ) khẳng định do hiểu biết của nhân loại về sự tiến hóa ban đầu của côn trùng còn rất hạn chế nên mỗi manh mối mới dù nhỏ đều vô cùng quý giá. Ông Knecht nhấn mạnh phát hiện này đã chứng minh vai trò vô giá của các bộ sưu tập bảo tàng, nơi lưu trữ các mẫu vật lịch sử qua nhiều thập kỷ để các thế hệ nhà khoa học tương lai có thể quay lại nghiên cứu và tạo nên những đột phá lớn nhờ công nghệ và góc nhìn mới.
