Khép ‘khoảng trống’ pháp lý cho giao dịch hàng hóa phái sinh

Thảo luận tại nghị trường Quốc hội về dự án Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh, nhiều đại biểu chỉ ra những kẽ hở lớn liên quan đến hiệu lực thanh toán bù trừ trước pháp luật phá sản và cơ chế bảo vệ nhà đầu tư cá nhân.

phaisinh3.png
Quang cảnh phiên họp sáng 20/11. Ảnh: Doãn Tấn/TTXVN

Các ý kiến nhấn mạnh không thể giao quyền tự định đoạt hạn mức đòn bẩy hay phân loại nhà đầu tư cho doanh nghiệp vận hành thị trường mà phải được luật hóa chặt chẽ.

Theo đại biểu Phan Duy Anh, đoàn ĐBQH TP Đà Nẵng, dự thảo cần bổ sung quy định tại Điều 16 và Điều 47 nhằm yêu cầu Trung tâm thanh toán bù trừ phải được tổ chức, vận hành theo chuẩn mực quốc tế về hạ tầng thị trường tài chính, đồng thời Bộ Công Thương cần định kỳ đánh giá, công bố để áp dụng thống nhất cả trong và ngoài Trung tâm tài chính quốc tế.

Về tính pháp lý của hoạt động bù trừ khi xảy ra phá sản, nguyên tắc cốt lõi của bù trừ trung tâm là khi một thành viên mất khả năng thanh toán, các giao dịch đã đưa vào hệ thống vẫn giữ nguyên hiệu lực, không bị hủy bỏ và toàn bộ nghĩa vụ tài chính sẽ được cấn trừ thành một khoản chênh lệch cuối cùng.

Tuy nhiên, Luật Phục hồi, phá sản số 142 hiện hành lại có quy định cho phép tạm dừng xử lý tài sản bảo đảm và tuyên bố vô hiệu đối với các giao dịch bù trừ phát sinh trong vòng 6 tháng trước khi mở thủ tục phá sản.

Hiện nay, pháp luật mới chỉ miễn trừ quy định này cho hợp đồng phái sinh lãi suất của các tổ chức tín dụng (theo Nghị định số 318), chứ chưa áp dụng cho thị trường hàng hóa phái sinh. Theo ý kiến của đại biểu, nếu Điều 55 của dự thảo luật mới không sửa đổi đồng bộ với Luật Phục hồi, phá sản thì sẽ tạo ra sự chồng chéo giữa hai đạo luật ngang cấp, dẫn đến cách hiểu thiếu thống nhất và gây tâm lý e ngại cho các định chế tài chính quốc tế khi tham gia thị trường.

Bên cạnh đó, quy định tại khoản 4 Điều 4 dự thảo về việc chỉ áp dụng đạo luật này trong Trung tâm tài chính quốc tế khi có "cơ chế ưu đãi hoặc thuận lợi hơn" cũng được đánh giá là chưa chuẩn xác về mặt bản chất. Các điều khoản liên quan đến hành vi bị cấm, hiệu lực bù trừ, tách bạch tài sản khách hàng hay quyền can thiệp khẩn cấp thực chất là những quy chuẩn bắt buộc nhằm bảo vệ an toàn cho toàn hệ thống, chứ không phải là chính sách ưu đãi thông thường.

Do đó, dự thảo cần liệt kê cụ thể các điều kiện bắt buộc phải áp dụng trong Trung tâm tài chính quốc tế, đồng thời bổ sung cơ chế phối hợp quản lý chặt chẽ giữa Bộ Công Thương và các cơ quan chức năng liên quan tại Điều 8 để đảm bảo tính khả thi khi thực thi.

Đại biểu Nguyễn Minh Tâm, Đoàn ĐBQH Quảng Trị đồng tình với sự cần thiết ban hành luật nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng và khắc phục khoảng trống pháp lý hiện hành, nhưng lưu ý hàng hóa phái sinh là lĩnh vực có nhiều thuật ngữ mới nên cần được giải thích rõ ràng, dễ hiểu để bảo đảm tính khả thi khi triển khai.

Đại biểu biểu Nguyễn Minh Tâm đề nghị cơ quan soạn thảo rà soát kỹ cơ chế tổ chức hoạt động của Sở giao dịch hàng hóa và Trung tâm thanh toán bù trừ để giao Chính phủ quy định chi tiết, bảo đảm sự linh hoạt trong điều hành. Đặc biệt, đối với giao dịch thỏa thuận trực tiếp trên thị trường phi tập trung (OTC) quy định tại Điều 36 và Điều 42, dự thảo hiện cho phép thanh toán bù trừ qua trung tâm trên cơ sở tự nguyện, nhưng lại thiếu cơ chế giám sát nếu giao dịch không đi qua trung tâm. Đại biểu kiến nghị bổ sung quy định bắt buộc các tổ chức trung gian trong trường hợp không qua trung tâm phải thiết lập cơ chế quản lý ký quỹ, theo dõi vị thế, kiểm soát rủi ro đối tác và chịu sự giám sát của cơ quan nhà nước, nhằm bảo đảm yêu cầu bảo vệ nhà đầu tư tối thiểu được áp dụng thống nhất.

Lê Vân/Báo Tin tức và Dân tộc

Dành cho bạn

Tây Ninh thực hiện công tác cán bộ, quy trình kiện toàn nhân sự

Tây Ninh thực hiện công tác cán bộ, quy trình kiện toàn nhân sự

Ngày 20/11, Tỉnh ủy Tây Ninh tổ chức các hội nghị triển khai công tác tổ chức, cán bộ, thực hiện quy trình kiện toàn nhân sự Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh nhiệm kỳ 2025 - 2030, đáp ứng yêu cầu lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ chính trị trong giai đoạn mới.

Tháo gỡ chồng chéo trong quản lý hàng hải, đường thủy nội địa

Tháo gỡ chồng chéo trong quản lý hàng hải, đường thủy nội địa

Sáng 20/11, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI, thảo luận về dự án Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam (sửa đổi), các đại biểu Quốc hội tập trung góp ý về phạm vi điều chỉnh, quản lý phương tiện, phân cấp thẩm quyền cho địa phương và cơ chế phát triển cảng biển, logistics.