Nhiều ý kiến đề nghị làm rõ trách nhiệm của các cơ quan quản lý, tránh chồng chéo pháp luật, đồng thời bảo đảm tính khả thi của các quy định khi triển khai.
Làm rõ phạm vi điều chỉnh, tránh chồng chéo pháp luật
Đại biểu Tô Ái Vang (Đoàn Cần Thơ) quan tâm đến quy định 1 về phạm vi điều chỉnh của dự thảo Bộ luật, trong đó đưa các công trình dầu khí và công trình năng lượng tái tạo trên biển vào diện chịu sự quản lý, kiểm tra của đăng kiểm hàng hải chuyên ngành.
Theo đại biểu, nếu giữ nguyên quy định này có thể tạo ra sự chồng chéo với Luật Dầu khí, Luật Điện lực và Luật Xây dựng, dẫn đến tình trạng một công trình phải chịu sự kiểm định của nhiều cơ quan, làm tăng chi phí và kéo dài thời gian thực hiện dự án.
"Tôi kiến nghị ban soạn thảo nghiên cứu tách bạch rõ hai nhóm đối tượng. Đối với công trình năng lượng tái tạo trên biển và các hạng mục công trình dầu khí cố định trên biển, việc kiểm tra chất lượng, an toàn kỹ thuật thực hiện theo pháp luật về điện lực, dầu khí và xây dựng. Đối với kho chứa nổi, giàn khoan di động và phương tiện nổi phục vụ hoạt động dầu khí, năng lượng trên biển, việc đăng kiểm thực hiện theo quy định của Bộ luật này và điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên", đại biểu nêu ý kiến.
Cũng liên quan đến tính thống nhất trong quản lý, đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà (Đoàn Quảng Ninh) cho rằng dự thảo cần làm rõ phạm vi vùng nước hàng hải, đường thủy nội địa và phạm vi hoạt động của tàu thuyền. Thực tế tại Quảng Ninh có hơn 2.000 đảo, trong đó hơn 40 đảo lớn có người dân sinh sống; các tuyến vận tải ra đảo Vân Đồn, Cô Tô là tuyến đi lại thiết yếu của người dân. Trong khi đó, vùng nước hàng hải và đường thủy nội địa có nhiều khu vực đan xen, giao cắt.
"Tôi đề nghị bổ sung tuyến ven bờ biển, tuyến ra đảo, nối các đảo vào quy định về phạm vi vùng nước; đồng thời bổ sung quy định quản lý đối với vùng nước ngoài vùng nước hàng hải và đường thủy nội địa để bảo đảm an toàn, phù hợp thực tiễn", đại biểu kiến nghị.
Quy định phù hợp thực tiễn hoạt động của phương tiện
Đối với lộ trình chuyển đổi tàu sông mang cấp VR-SB (tàu pha sông biển), đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà cho biết, theo thống kê của Sở Xây dựng Quảng Ninh, địa phương hiện có 272 tàu chịu tác động của dự thảo, gồm 139 tàu vận tải hàng hóa, 28 tàu cần cẩu, 4 tàu du lịch và 101 tàu khách. Nhiều phương tiện có giá trị đầu tư lớn, chủ yếu hoạt động trong vùng vịnh, nếu phải hoán cải theo quy chuẩn tàu biển sẽ phát sinh chi phí đáng kể.
"Tôi đề nghị không áp dụng yêu cầu chuyển đổi đối với tàu VR-SB hoạt động trong vịnh, tuyến nội tỉnh có cự ly gần đã được công bố; đồng thời xây dựng lộ trình chuyển đổi theo từng nhóm tàu, có chính sách hỗ trợ tín dụng, thuế, phí để doanh nghiệp có điều kiện thực hiện", đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà nhấn mạnh.
Đại biểu cũng đề nghị bổ sung quy định riêng đối với tàu du lịch, tàu lưu trú qua đêm, trong đó chú trọng các yêu cầu về phòng cháy, chữa cháy, thoát hiểm và hoạt động khi thời tiết xấu. Đối với quy định lắp thiết bị ghi hình trong khoang hành khách, cần giới hạn phạm vi tại khoang lái, khu vực công cộng và lối thoát hiểm, bảo đảm quyền riêng tư của du khách.
Về phân cấp quản lý, đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà đề nghị giao UBND cấp tỉnh quy định điều kiện hoạt động của tàu thuyền tại vùng nước di sản, danh thắng; xác định rõ cơ quan chủ trì quản lý theo từng phạm vi vùng nước. Đồng thời, cần có cơ chế để lại một phần phí, lệ phí cho cơ quan quản lý đường thủy nội địa địa phương nhằm đầu tư hạ tầng giám sát và chuyển đổi số.
Ở góc độ thu hút đầu tư và phát triển năng lực logistics quốc gia, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (Đoàn Hải Phòng) đề nghị dự thảo cần có cơ chế chia sẻ rủi ro thực chất giữa Nhà nước và doanh nghiệp, nhất là đối với các dự án cảng biển đã được cấp phép và đang trong quá trình khai thác.
Đại biểu cho biết, hiện có 77/98 dự án cảng biển được cấp phép trước năm 2020. Theo quy định tại dự thảo, khi hết thời hạn khai thác, cảng phải bàn giao cho Nhà nước và không được bồi hoàn vốn đã đầu tư nâng cấp. Quy định này có thể ảnh hưởng đến động lực đầu tư nâng cấp, hiện đại hóa cảng của doanh nghiệp trong những năm cuối thời hạn khai thác.
"Tôi đề nghị, đối với cảng hết thời hạn khai thác nhưng vẫn phù hợp quy hoạch, cần lựa chọn đơn vị khai thác tiếp theo thông qua cạnh tranh, nhà đầu tư hiện hữu được tham gia. Phần vốn nâng cấp đã được chấp thuận trong giai đoạn cuối cần được thanh toán theo giá trị còn lại, do đơn vị khai thác tiếp theo chi trả. Đối với dự án đã cấp phép, cần áp dụng pháp luật tại thời điểm cấp phép", đại biểu kiến nghị.
Đối với chi phí logistics, đại biểu đề nghị xem xét lại quy định miễn các loại phí, lệ phí khác do địa phương quy định đối với hàng hóa vận tải đường biển, đường thủy, bởi đây là nguồn lực để địa phương đầu tư hạ tầng kết nối cảng. Trường hợp thực hiện miễn, giảm cần giao HĐND cấp tỉnh quyết định theo mục tiêu cụ thể.
Đại biểu cũng kiến nghị bổ sung quy định về nạo vét luồng hàng hải, phân biệt nạo vét duy tu và nạo vét đầu tư mới; đơn giản hóa thủ tục theo cơ chế khai báo một lần qua Cơ chế một cửa quốc gia, kiểm tra chung một lần trên cơ sở quản lý rủi ro, qua đó giảm thời gian và chi phí cho doanh nghiệp.