Những năm qua, việc ghi nhật ký khai thác thủy sản là quy định bắt buộc đối với tàu cá có chiều dài từ 12 m trở lên. Tuy nhiên, trong điều kiện lao động trên biển, ghi chép luôn là một việc khó khăn đối với chủ tàu và thuyền trưởng, nhiều khi giấy tờ bị ướt phải viết lại như viết hồi ký. Sau 3 tháng địa phương chính thức áp dụng hệ thống nhật ký khai thác thủy sản điện tử đối với tàu cá dài từ 12 m trở lên, hầu hết ngư dân tại Gia Lai đã quen với việc thực hiện nhật ký khai thác trên điện thoại thông minh.
Vừa cập Cảng cá Quy Nhơn sau chuyến biển, ngư dân Trần Quang Vịnh trú tại phường Hoài Nhơn Đông tất bật với việc thực hiện các thủ tục hành chính trước khi đưa hải sản lên bờ. Ông Vịnh cho biết, thời gian đầu việc thực hiện ghi nhật ký điện tử cũng gặp không ít khó khăn nhưng đến nay khi đã quen tay, việc cập nhật dữ liệu trở nên nhanh chóng và ổn định hơn rất nhiều.
"Trước đây ghi nhật ký khai thác thủy sản bằng giấy gặp không ít khó khăn vì nhiều lúc sóng to gió lớn. Từ khi sử dụng nhật ký điện tử rất nhàn, mỗi lần thả lưới chỉ cần bấm vào phần mềm, hệ thống sẽ tự động cập nhật thông tin về tọa độ, vị trí tàu, mình chỉ cần khai báo loại hải sản đánh bắt được và sản lượng. Khi cập cảng cũng không mất nhiều thời gian làm các thủ tục như trước", ông Vịnh cho biết thêm.
Tương tự, ông Nguyễn Văn Minh, thuyền trưởng tàu cá BĐ 97108 Ts (phường Hoài Nhơn Đông) cho biết đã triển khai nhật ký khai thác điện tử từ đầu năm 2026 với sự hỗ trợ của đơn vị kỹ thuật. Thời gian đầu còn gặp khó khăn do chưa quen thao tác và điều kiện kết nối ngoài khơi hạn chế, nhưng khi đã thành thạo, việc cập nhật dữ liệu trở nên nhanh chóng và ổn định hơn.
Theo đánh giá của Ban Quản lý các Cảng cá tỉnh Gia Lai, việc áp dụng chính thức nhật ký khai thác điện tử không chỉ giúp ngư dân thuận tiện hơn trong quá trình đánh bắt trên biển, mà còn giúp đơn vị quản lý dễ dàng hơn trong việc giám sát sản lượng, số lượng khai báo, vị trí, thời gian đánh bắt các loại hải sản.
Ông Nguyễn Anh Dũng, Phó Giám đốc Ban Quản lý các Cảng cá tỉnh Gia Lai cho biết, việc sử dụng nhật ký khai thác điện tử giúp cơ quan quản lý nắm bắt chính xác sản lượng khai thác của từng tàu và phục vụ cho công tác thu thập, tổng hợp số liệu kịp thời để báo cáo, thực hiện tốt công tác truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác, đáp ứng yêu cầu về khuyến nghị của EC về chống khai thác IUU.
Cùng với nhật ký khai thác điện tử, tại Gia Lai, thiết bị giám sát hành trình (VMS) đã trở thành yêu cầu bắt buộc đối với tàu cá có chiều dài từ 12 m trở lên. Theo Chi cục Thủy sản tỉnh Gia Lai, đến nay 100% tàu cá có chiều dài từ 12 m trở lên đang hoạt động khai thác hải sản đã được lắp đặt thiết bị đầy đủ, kể cả những phương tiện thường xuyên hoạt động, neo đậu và xuất nhập bến ngoài tỉnh.
Bên cạnh đó, ngành thủy sản đã hoàn tất việc chuẩn hóa dữ liệu tàu cá, đồng bộ với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, tạo nền tảng cho hệ thống quản lý hiện đại, đảm bảo tính chính xác và liên thông. Đáng chú ý, hệ thống cảnh báo tàu cá thông minh cũng được ngành thủy sản của tỉnh áp dụng, cho phép giám sát theo thời gian thực, tự động phát cảnh báo khi tàu mất kết nối hoặc vượt ranh giới khai thác, nhờ đó chủ tàu có thể kịp thời điều chỉnh, hạn chế vi phạm và nâng cao ý thức tuân thủ các quy định.
Theo ông Nguyễn Hữu Nghĩa, Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản, điểm nổi bật của hệ thống là cơ chế cảnh báo đa kênh, đa đối tượng. Thông tin cảnh báo được gửi đồng thời qua ứng dụng Zalo hoặc tin nhắn SMS và cuộc gọi tự động đến chủ tàu, thuyền trưởng, cán bộ Chi cục Thủy sản, UBND các xã, phường ven biển và các đơn vị liên quan để phối hợp theo dõi, quản lý và xử lý kịp thời. Bên cạnh đó, hệ thống cho phép thiết lập các kịch bản cảnh báo lặp lại theo chu kỳ thời gian định sẵn đối với những trường hợp tàu cá không khắc phục tình trạng mất kết nối hoặc tiếp tục vi phạm ranh giới khai thác. Cách làm này giúp tăng mức độ nhắc nhở, răn đe và hạn chế việc bỏ sót thông tin.
“Hệ thống cảnh báo tàu cá thông minh được xây dựng để tự động theo dõi trạng thái hoạt động của thiết bị giám sát hành trình tàu cá (VMS), phát hiện sớm nguy cơ mất kết nối hoặc vi phạm ranh giới khai thác; qua đó góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, minh bạch hóa dữ liệu, đồng thời hỗ trợ công tác chỉ đạo, điều hành của các cấp có thẩm quyền”, ông Nghĩa cho biết thêm.
Có thể thấy, việc đồng bộ hóa công nghệ số từ nhật ký khai thác điện tử, hệ thống giám sát hành trình đến các giải pháp cảnh báo thông minh không chỉ tháo gỡ điểm nghẽn trong khâu ghi chép, lưu trữ dữ liệu truyền thống mà còn tạo ra bước chuyển biến mang tính chiến lược trong công tác quản lý nghề cá tại Gia Lai. Đây cũng là công cụ đắc lực giúp địa phương củng cố năng lực giám sát, nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật của ngư dân, qua đó góp phần cùng cả nước tháo gỡ "thẻ vàng" của EC.
