Tại phường Bắc Gianh, tỉnh Quảng Trị, mô hình “Ngư dân số - Ra khơi an toàn” với trọng tâm xây dựng cơ sở dữ liệu tàu cá và cấp mã QR định danh cho từng phương tiện đang mang lại những tiện ích thiết thực. Không chỉ giúp rút ngắn thời gian kiểm tra, kiểm soát tàu cá, cách làm này còn tăng cường kết nối giữa chính quyền, lực lượng chức năng với ngư dân. Đồng thời, góp phần phòng, chống khai thác IUU (khai thác hải sản bất hợp pháp, không khai báo và không theo quy định) và hướng tới xây dựng nghề cá hiện đại, bền vững.
Số hóa từng con tàu, đưa công nghệ đến gần hơn với ngư dân
Từ chủ trương chuyển đổi số trong lĩnh vực thủy sản, những thay đổi đang bắt đầu từ chính những con tàu và người ngư dân trực tiếp vươn khơi bám biển. Thay vì phải tra cứu từng loại giấy tờ như trước, việc gắn mã QR định danh giúp mỗi con tàu có một “lý lịch số” riêng, thuận tiện cho việc kiểm tra, cập nhật thông tin. Đây cũng là bước tiếp cận công nghệ mới, giúp ngư dân chủ động hơn trong hoạt động khai thác và chấp hành các quy định trên biển.
Từ những con tàu được định danh bằng mã QR, mô hình “Ngư dân số - Ra khơi an toàn” đang mở ra hướng tiếp cận mới trong quản lý nghề cá ở cơ sở.
Tại phường Bắc Gianh, ngư dân Nguyễn Văn Tuất (44 tuổi), ở tổ dân phố Tân Mỹ, chủ tàu cá QB-98591-TS, công suất 709CV, chuyên khai thác xa bờ, là một trong những người đầu tiên tham gia mô hình. Trao đổi với chúng tôi, anh Tuất chia sẻ: "Việc gắn mã QR định danh giúp chúng tôi thuận tiện hơn rất nhiều trong quá trình làm thủ tục xuất, nhập bến. Khi quét mã, lực lượng chức năng và Bộ đội Biên phòng có thể nhanh chóng nắm được thông tin tàu cá, chủ tàu và kiểm tra các loại giấy tờ liên quan, biết giấy tờ nào còn thiếu, giấy tờ nào đã đầy đủ. Bên cạnh đó, chúng tôi được UBND phường hỗ trợ kinh phí lắp đặt, hướng dẫn và tuyên truyền nên rất phấn khởi. Tôi mong muốn các cơ quan chức năng tiếp tục tích hợp thêm thông tin cần thiết, đồng thời hướng dẫn để bà con ngư dân dễ tiếp cận, sử dụng thành thạo và cùng vận động các chủ tàu khác tham gia".
Có hơn 30 năm gắn bó với nghề đi biển, cùng ở tổ dân phố Tân Mỹ, ông Nguyễn Thái Sơn, chủ tàu cá QB-98472-TS, tàu có công suất 520CV, cũng đánh giá cao những tiện ích từ mô hình. Ông Sơn cho biết, các thông tin, giấy tờ liên quan đến tàu cá được tích hợp trong mã QR, giúp việc tra cứu nhanh chóng, thuận lợi. Khi tàu ra vào cảng, lực lượng chức năng chỉ cần quét mã là có thể nắm bắt thông tin cần thiết như: giấy phép khai thác; giấy chứng nhận an toàn kĩ thuật tàu cá; số điện thoại chủ tàu; kích thước tàu; quy định vùng khai thác… Nhờ vậy, thuận tiện cho người dân không phải mất thời gian tìm kiếm, xuất trình từng loại giấy tờ như trước.
Nâng cao hiệu quả quản lý nghề cá, hướng tới nhân rộng mô hình
Mô hình “Ngư dân số - Ra khơi an toàn” được UBND phường Bắc Gianh triển khai nhằm đưa công nghệ số đến từng tàu cá, từng ngư dân. Theo đó, mỗi phương tiện được cấp một mã QR định danh riêng, tích hợp thông tin về chủ tàu, thuyền trưởng, số đăng ký, công suất, nghề khai thác, giấy phép, thiết bị giám sát hành trình và số điện thoại liên hệ khi cần thiết. Các thông tin này được cập nhật vào cơ sở dữ liệu điện tử, phục vụ công tác quản lý tập trung.
Không dừng lại ở việc số hóa hồ sơ, địa phương còn thành lập nhóm Zalo cộng đồng ngư dân, hướng dẫn người dân sử dụng điện thoại thông minh để tra cứu thời tiết, cảnh báo thiên tai, thông tin ngư trường, định vị GPS và các dịch vụ công trực tuyến. Qua đó, tạo thêm kênh trao đổi thông tin giữa chính quyền, lực lượng chức năng với ngư dân, hỗ trợ xử lý kịp thời các tình huống phát sinh trong quá trình khai thác trên biển.
Phó Chủ tịch UBND phường Bắc Gianh, bà Trần Ngọc Hương cho biết, là địa phương có số lượng tàu thuyền lớn, trong đó nhiều phương tiện hoạt động xa bờ. Việc ứng dụng mã QR không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý mà còn hỗ trợ phối hợp giữa các địa phương trong kiểm tra, kiểm soát tàu cá. Khi tàu neo đậu tại địa bàn khác, lực lượng chức năng có thể quét mã để tra cứu thông tin phương tiện, chủ tàu và tình trạng giấy tờ, qua đó thuận lợi hơn trong công tác quản lý.
Đặc biệt, mã QR còn phát huy tác dụng trong phòng, chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn. Khi tàu gặp sự cố, trôi dạt hoặc cập vào địa bàn khác, thông tin định danh giúp lực lượng chức năng nhanh chóng xác định phương tiện, đầu mối liên hệ để phối hợp hỗ trợ. Thông qua nhóm Zalo cộng đồng, địa phương cũng có thể kịp thời tuyên truyền, cảnh báo thời tiết, nhắc nhở ngư dân chấp hành quy định khai thác thủy sản và tiếp nhận thông tin khi có tình huống khẩn cấp. Thời gian tới, phường sẽ tiếp tục hoàn thiện dữ liệu, mở rộng mô hình đối với tàu khai thác ven bờ, phương tiện dưới 6m và tàu chở khách hoạt động trên sông. Đồng thời, đề xuất hỗ trợ kinh phí để nâng cấp công nghệ, tăng khả năng ứng dụng trong quản lý tàu thuyền...
Được biết, phường Bắc Gianh có tổng số tàu cá là 346 tàu trên 6m, trong đó có 184 tàu có chiều dài từ 15-24m và 162 tàu có chiều dài từ 6-15m. Theo kế hoạch, trong thời gian tới, phường đặt mục tiêu 100% tàu cá được cập nhật cơ sở dữ liệu số, cấp mã QR định danh và hướng dẫn sử dụng; 90% ngư dân sử dụng điện thoại thông minh biết tra cứu thông tin thời tiết, cảnh báo thiên tai và dịch vụ công trực tuyến. Đến nay, việc gắn mã QR tàu cá đã và đang triển khai đã nhận được sự đồng tình, hưởng ứng của đông đảo bà con ngư dân.
Phường Bắc Gianh hiện có tổng số tàu cá là 346 tàu trên 6m, địa phương đang nỗ lực đặt mục tiêu 100% tàu cá được cập nhật cơ sở dữ liệu số, cấp mã QR định danh và hướng dẫn sử dụng; 90% ngư dân sử dụng điện thoại thông minh biết tra cứu thông tin thời tiết, cảnh báo thiên tai và dịch vụ công trực tuyến.
Thượng tá Nguyễn Văn Năm, Trạm trưởng Trạm Kiểm soát Biên phòng Gianh, Đồn Biên phòng cửa khẩu cảng Gianh, Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Trị cho biết: Việc chính quyền địa phương triển khai gắn mã QR định danh tàu cá là giải pháp thiết thực, hỗ trợ lực lượng chức năng quản lý đội tàu chặt chẽ và thuận tiện hơn trong quá trình kiểm tra, kiểm soát. Thời gian tới, đơn vị sẽ tiếp tục phối hợp với địa phương và các ngành chức năng có liên quan tổ chức tuyên truyền, vận động ngư dân chấp hành nghiêm các quy định về khai thác thủy sản cũng như tăng cường kiểm soát tàu cá xuất, nhập bến, kiên quyết không để tàu không đủ điều kiện ra khơi.
Từ những con tàu được định danh bằng mã QR, mô hình “Ngư dân số - Ra khơi an toàn” đang mở ra hướng tiếp cận mới trong quản lý nghề cá ở cơ sở. Khi công nghệ được đưa đến gần hơn với ngư dân, hoạt động quản lý không chỉ thuận tiện, minh bạch mà còn góp phần bảo vệ nguồn lợi thủy sản, bảo đảm an toàn cho những chuyến biển và phát triển kinh tế biển bền vững...
