Nâng cao hiệu quả
Ông Hoàng Anh Dũng, chủ tàu cá xã Kiên Lương cho biết, gia đình gắn bó hơn 40 năm với nghề khai thác và hiện có 2 tàu cá đánh bắt xa bờ có dài hơn 20 m. Khoảng 3 năm trở lại đây tình hình khai thác hải sản gặp nhiều khó khăn do giá xăng dầu tăng kéo theo các khoản chi phí như: nhiên liệu, nhu yếu phẩm tiền thuê bạn đi tàu đều tăng; trong khi đó sản lượng cá, tôm ở hầu hết các ngư trường khai thác truyền thống giảm nên giảm lợi nhuận cho chủ tàu. Trước khó khăn trên và được sự khuyến cáo của ngành chức năng, đầu năm 2026 gia đình mạnh dạn đầu tư và ứng dụng các thiết bị công nghệ nhằm cải thiện hiệu quả khai thác.
Trong đó đặc biệt là sử dụng máy dò ngang có thể tầm dò phát hiện trong phạm vi bán kính 2 km, giúp kiểm soát được vùng nước xung quanh tàu và phát hiện những đàn cá ở vị trí cách xa tàu; đồng thời, tích hợp nhiều chức năng hỗ trợ định vị, xác định độ sâu, chướng ngại vật dưới biển... bảo đảm an toàn khi khai thác đánh bắt; nhờ đó sản lượng khai thác tăng khoảng 1,5 lần so với trước đây.
Ông Dũng cũng cho hay, các tài công phục vụ 2 tàu cá cũng đã qua khóa học thuyền trưởng tàu cá hạng I giúp nắm rõ hơn các quy tắc an toàn hàng hải, kỹ năng chọn luồng lách, cách xử lý các tình huống nguy hiểm khi thời tiết xấu và phương pháp quản lý tàu hiệu quả; trang bị thành thạo kỹ năng sử dụng hải đồ, máy định vị, kỹ thuật bảo quản hải sản sau thu hoạch hiện đại giúp giảm hao hụt sau thu hoạch, nâng cao chất lượng sản phẩm và áp dụng các giải pháp tiết kiệm nhiên liệu trong quá trình ra khơi đánh bắt.
Ông Dũng cũng chia sẻ, đến nay cả 2 tàu cá của gia đình đều được đầu tư hoàn chỉnh các thiết bị, công nghệ, công nghệ số hiện đại như: ứng dụng công nghệ số thực hiện khai báo thủ tục xuất cảng, cập cảng thông qua ứng dụng eCDT; áp dụng quy trình bảo quản hải sản bằng đá lạnh kết hợp hầm bảo quản bọc cách nhiệt để hải sản được tươi ngon, thời gian bám biển kéo dài giúp tăng sản lượng và giúp tăng giá bán hải sản so với trước đây.
“Nhiều năm nay do lớn tuổi tôi không còn đi theo tàu mà giao toàn bộ cho các thuyền trưởng cùng anh em ngư phủ tham gia khai thác. Mọi hoạt động trên tàu đều được tôi theo dõi, từ thiết bị giám sát hành trình ghi chép nhật ký khai thác thông qua phần mềm nhật ký điện tử qua ứng dụng trên điện thoại. Có những khi gặp thời tiết bất lợi hay tàu cá gặp sự cố trên biển, thiết bị định vị phát tín hiệu hỗ trợ, lực lượng cứu nạn dễ dàng tìm đến chính xác vị trí tàu cá. Có thể nói các thiết bị công nghệ hiện đại giúp ích rất nhiều trong nghề khai thác và gia đình tôi luôn chấp hành nghiêm để góp phần chống khai thác IUU”, ông Dũng nói.
Ông Nguyễn Cao Cường, đặc khu Phú Quốc cho biết, tàu cá của gia đình chuyên đánh bắt các loại hải sản như: cá ngừ, cá mồi, cá trích, cá ba thú. Từ đầu năm 2026 đến nay sản lượng khai thác khoảng 30 tấn hải sản cho mỗi chuyến ra khơi dài 25 ngày (tăng khoảng 5 tấn so với cùng kỳ của những năm trước).
Theo ông Cường, vài năm gần đây sản lượng hải sản tại các ngư trường truyền thống giảm nên tàu cá của ông buộc phải tìm đến khai thác ở những khu vực khác nhằm đảm bảo hiệu quả đánh bắt. Trong hành trình vươn khơi bám biển ấy, ông Hiền và các ngư phủ theo dõi thông tin ngư trường, thời tiết và hành trình trên các thiết bị điện tử, điện thoại. Từ đó giúp đánh bắt đúng vùng, đúng tuyến, khai thác được sản lượng cá nhiều hơn.
“Hiện tại tàu cá của tôi đáp ứng đầy đủ các quy định về thủ tục, điều kiện ra khơi đánh bắt xa bờ và một số thiết bị công nghệ hỗ trợ khai thác cơ bản. Tuy nhiên, để đầu tư những thiết bị, công nghệ hiện đại hơn nhằm nâng cao hiệu quả khai thác như: hệ thống máy siêu dò, máy lái tự động tích hợp GPS và la bàn điện tử; bóng đèn LED; hệ thống lọc nước biển thành nước ngọt và thiết bị bảo quản lạnh ngay trên tàu nằm ngoài khả năng tài chính nên thời gian tới tôi mong Nhà nước quan tâm và có chính sách hỗ trợ vốn vay ưu đãi, trả chậm để ngư dân có thể đầu tư phục vụ phát triển bền vững nghề khai thác hải sản”, ông Cường chia sẻ.
Hiện đại hóa ngành khai thác
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh An Giang, trong 10 tháng của năm 2026, tổng sản lượng khai thác trên 337.200 tấn, đạt trên 78% so với kế hoạch 2026 và tăng gần 3% so với cùng kỳ 2025.
Theo Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh An Giang Lê Hữu Toàn, trong bối cảnh ngành thủy sản Việt Nam đang đẩy mạnh chuyển đổi tư duy từ nghề cá nhân dân sang nghề cá thương mại, hướng đến khai thác bền vững, có trách nhiệm và hiện đại hóa, việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong khai thác đánh bắt và nâng cao kiến thức cho lực lượng lao động biển là rất cần thiết; đây chính là đòn bẩy quan trọng hỗ trợ đắc lực giúp ngư dân phát triển bền vững nghề khai thác.
Thời gian tới, ngành tập trung các giải pháp đẩy nhanh tái cấu trúc phương thức khai thác, ứng dụng khoa học, công nghệ; tổ chức sản xuất theo chuỗi liên kết, chuyển đổi nghề phù hợp xu hướng bền vững; đầu tư hạ tầng kỹ thuật đến quản lý chuỗi giá trị giúp tối ưu hóa chi phí đánh bắt, nâng cao độ chính xác của ngư trường và đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe về chống khai thác bất hợp pháp (IUU).
Tiếp tục đầu tư và nâng cấp hạ tầng viễn thông và thiết bị thông minh trên tàu cá gồm: hệ thống giám sát hành trình, thiết bị dò tìm và định vị hiện đại như máy dò ngang, máy đo sâu hồi âm đa tia và radar hàng hải tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) để nhận diện chính xác đàn cá, kích thước và trữ lượng; triển khai các giải pháp trạm thu phát sóng vệ tinh đảm bảo thông tin liên lạc thông suốt giữa thuyền trưởng, chủ tàu và cơ quan quản lý bờ; số hóa công tác quản lý và truy xuất nguồn gốc trong ứng dụng dữ liệu lớn (Big Data) và AI trong dự báo ngư trường, bản đồ ngư trường số hóa, cảnh báo thiên tai thông minh.
Cùng với đó, đào tạo nguồn nhân lực và thay đổi tư duy ngư dân như tập huấn kỹ năng số, xây dựng mô hình tổ đội sản xuất số, trong đó khuyến khích các tổ đội trên biển sử dụng chung các nền tảng chia sẻ dữ liệu ngư trường, hỗ trợ cứu hộ cứu nạn và trao đổi thông tin thị trường.
