Y tế cơ sở làm nền tảng
Việt Nam là một trong những quốc gia có tốc độ già hóa dân số nhanh trên thế giới. Điều này đặt ra những thách thức đối với hệ thống an sinh xã hội, nhất là công tác chăm sóc sức khỏe người cao tuổi. Tại Hà Nội, số liệu từ Cơ sở dữ liệu Quốc gia về dân cư cho thấy, hiện có gần 1,4 triệu người cao tuổi, chiếm hơn 16% tổng dân số; dự báo con số này sẽ chạm mốc 1,71 triệu người vào năm 2030.
Từ thực tế này, cùng với sự khan hiếm của các mô hình chăm sóc sức khỏe chất lượng cao, Hà Nội đã đẩy mạnh chính sách phát triển dịch vụ chăm sóc người cao tuổi. Đặc biệt, theo tinh thần Nghị quyết 72/NQ-TW, sự ra đời của các cơ sở chăm sóc sức khỏe người cao tuổi ban ngày với việc lấy y tế cơ sở làm nền tảng giúp người cao tuổi tại các địa phương có chỗ dựa yên tâm cả về thể chất và tinh thần, đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe người cao tuổi khi già hóa dân số đang diễn biến nhanh.
Tại Cơ sở chăm sóc người cao tuổi ban ngày phường Long Biên, sau khoảng 1 tháng vận hành thí điểm, tại đây đã thực hiện 280 lượt theo dõi sức khỏe, cập nhật 280 hồ sơ sức khỏe điện tử, tổ chức 18 buổi luyện tập dưỡng sinh, yoga, phục hồi chức năng và phục vụ 135 suất ăn bảo đảm dinh dưỡng bán trú. Bên cạnh các dịch vụ chăm sóc sức khỏe, cơ sở còn xây dựng thực đơn bán trú phù hợp, kiểm soát dinh dưỡng giúp người cao tuổi đảm bảo sức khỏe.
Theo trạm y tế phường Đống Đa, trong năm đầu vận hành, cơ sở dự kiến tiếp nhận từ 40 - 50 người cao tuổi tham gia thường xuyên; sau đó sẽ tiếp tục đánh giá, hoàn thiện và mở rộng mô hình.
Đặc biệt, tại các điểm triển khai mô hình đang từng bước kết nối hồ sơ sức khỏe điện tử với trạm y tế và các cơ sở khám, chữa bệnh để phát hiện sớm các vấn đề về sức khỏe, kịp thời chuyển tuyến khi cần thiết.
Nhiều chính sách ưu tiên
Bà Lê Thị Thanh, Giám đốc Trạm Y tế xã Quốc Oai, Hà Nội cho biết: Điểm đặc biệt của mô hình cơ sở chăm sóc sức khỏe người cao tuổi ban ngày là tận dụng cơ sở vật chất và nguồn nhân lực sẵn có của y tế cơ sở, không phát sinh thêm tổ chức bộ máy nhưng vẫn cung cấp được dịch vụ chăm sóc toàn diện cho người cao tuổi. Mô hình này có thể giúp các gia đình yên tâm, bảo đảm người cao tuổi được chăm sóc thường xuyên, mà không phải tách khỏi môi trường sống quen thuộc.
Theo Trạm Y tế phường Long Biên, tính toán cho thấy, mô hình chăm sóc sức khỏe người cao tuổi ban ngày có chi phí khoảng 5,5 triệu đồng/người/tháng (thấp hơn đáng kể so với mức từ 12-18 triệu đồng/tháng tại nhiều cơ sở tư nhân). Mức kinh phí này bao gồm chi phí ăn uống, sinh hoạt, giường nghỉ, cơ sở vật chất và hoạt động chăm sóc thường xuyên. Bình quân chi phí vận hành khoảng 250.000 đồng/người/ngày trong các ngày làm việc từ thứ Hai đến thứ Sáu.
Bên cạnh việc phát triển các mô hình từ y tế cơ sở, Hà Nội cũng có chính sách đẩy mạnh các dịch vụ chăm sóc người cao tuổi, trong đó có kết hợp cả công – tư và xã hội hóa.
Hà Nội cũng có chính sách ưu tiên bố trí quỹ đất, đầu tư đồng bộ về cơ sở vật chất, trang thiết bị công nghệ hiện đại và chuyển đổi số. Đặc biệt, ngân sách thành phố hỗ trợ 100% kinh phí đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực đối với các ngành nghề đặc thù như điều dưỡng lão khoa, phục hồi chức năng và chăm sóc người cao tuổi trong cộng đồng…
Đối với khối ngoài công lập, Hà Nội cũng đưa ra nhiều chính sách ưu đãi như: Miễn tiền thuê đất, thuê mặt nước trong 10 năm đầu tiên; giảm 50% cho toàn bộ thời gian còn lại của dự án; các chủ đầu tư được tạo điều kiện vay vốn và được hỗ trợ tối đa 50% kinh phí ứng dụng công nghệ số như trí tuệ nhân tạo (AI)…
Theo các chuyên gia, già hóa dân số là xu thế tất yếu, đòi hỏi Việt Nam phải chủ động thích ứng bằng những chính sách đồng bộ, lâu dài và bền vững. Việc xây dựng các mô hình chăm sóc người cao tuổi phù hợp với điều kiện thực tiễn của Việt Nam có ý nghĩa quan trọng trong bảo đảm an sinh xã hội, nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân và phát huy vai trò của người cao tuổi trong sự nghiệp phát triển đất nước.
Việc đưa vào hoạt động mô hình chăm sóc sức khỏe ban ngày cho người cao tuổi được xem là bước đi cụ thể trong triển khai chủ trương tăng cường y tế dự phòng, phát huy vai trò của y tế cơ sở và thích ứng với xu hướng già hóa dân số. Đây cũng là một trong những giải pháp nhằm hiện thực hóa định hướng chuyển từ "chữa bệnh" sang "chăm sóc sức khỏe và phòng bệnh" ngành y tế Hà Nội đang đẩy mạnh thực hiện theo tinh thần Nghị quyết 72.
