Đột phá thực thi, giảm chi phí cho doanh nghiệp
PGS.TS. Hồ Sỹ Hùng, Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), cho rằng, Nhà nước có thể mở rộng không gian phát triển bằng thể chế tốt hơn nhưng doanh nghiệp phải chuyển những điều kiện đó thành đầu tư, sản xuất, sản phẩm, việc làm và giá trị mới. Ngược lại, dù có vốn, ý tưởng và khát vọng, doanh nghiệp vẫn khó triển khai dự án nếu môi trường kinh doanh thiếu ổn định, thủ tục kéo dài và nguồn lực bị ách tắc.
Theo ông Hồ Sỹ Hùng, tốc độ đổi mới chính sách trong 2 năm qua rất lớn, với nhiều nghị quyết, luật và cơ chế mới được ban hành. Tuy nhiên, khoảng cách giữa chủ trương và thực thi vẫn là vấn đề cần giải quyết. “Nếu giai đoạn trước chúng ta nói nhiều về đột phá thể chế, thì giai đoạn tới phải nói mạnh hơn về đột phá thực thi”, Chủ tịch VCCI nhấn mạnh.
Từ thực tiễn sản xuất kinh doanh, ông Nguyễn Vân, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp ngành Công nghiệp hỗ trợ Thành phố Hà Nội (HANSIBA) cho biết, cộng đồng doanh nghiệp đang có những điều kiện thuận lợi từ sự ổn định kinh tế vĩ mô, đầu tư hạ tầng và phục hồi của thị trường tiêu dùng, dịch vụ.
Các chương trình phát triển giao thông, logistics, chuyển đổi số và thu hút đầu tư của Hà Nội cũng tạo thêm cơ hội kinh doanh. Tuy nhiên, khó khăn lớn nhất theo ông Nguyễn Vân hiện vẫn là thị trường và dòng tiền. Một bộ phận doanh nghiệp, nhất là trong lĩnh vực sản xuất, xây dựng và công nghiệp hỗ trợ, tiếp tục chịu áp lực về đầu ra.
Trong khi đó, yêu cầu về chất lượng, giá thành và tiến độ giao hàng ngày càng khắt khe, buộc doanh nghiệp phải đầu tư thiết bị, cải thiện quy trình sản xuất và nâng cao năng lực quản trị.
Theo ông Nguyễn Vân, dù mặt bằng lãi suất đã thuận lợi hơn trước, khả năng tiếp cận tín dụng vẫn là trở ngại đối với nhiều doanh nghiệp. Không ít đơn vị có dự án, có thị trường, nhưng thiếu tài sản bảo đảm hoặc chưa đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn tín dụng nên khó tiếp cận nguồn vốn trung và dài hạn. Bên cạnh đó, chi phí mặt bằng, logistics, nguyên vật liệu và nhân công tiếp tục gây áp lực lên hiệu quả kinh doanh.
Ông Nguyễn Vân đề nghị Hà Nội tăng cường kết nối doanh nghiệp trong nước với các tập đoàn lớn và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI), tạo điều kiện để doanh nghiệp nội địa từng bước trở thành nhà cung ứng. Để chính sách hỗ trợ phát huy hiệu quả, Nhà nước cần giúp doanh nghiệp tiếp cận thông tin thuận lợi hơn; đồng thời rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục.
“Cần xây dựng một đầu mối hoặc nền tảng thống nhất để doanh nghiệp tìm hiểu chính sách, điều kiện áp dụng và hồ sơ cần thiết; duy trì đối thoại định kỳ giữa Thành phố Hà Nội với cộng đồng doanh nghiệp, trong đó các kiến nghị lớn phải có cơ quan chịu trách nhiệm, thời hạn xử lý và phản hồi cụ thể”, đại diện HANSIBA đề xuất.
Làm sạch mã số thuế
Cải cách thủ tục hành chính tiếp tục là một trong những yêu cầu quan trọng nhằm giảm chi phí cho doanh nghiệp. Ông Nguyễn Xuân Thọ, Phó Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và Kinh tế tập thể (Bộ Tài chính) cho biết, tính đến ngày 14/8, Bộ Tài chính đã cắt giảm, đơn giản hóa 837/962 thủ tục hành chính thuộc phạm vi rà soát, đạt 87%; tổng thời gian giải quyết được cắt giảm đạt 54,88%.
Đáng chú ý, 146/202 nhóm kiến nghị của doanh nghiệp đã được các bộ, cơ quan trả lời, giải quyết dứt điểm, chiếm khoảng 72%. Tuy nhiên, hiệu quả cải cách không chỉ nằm ở số thủ tục được cắt giảm hay số kiến nghị được xử lý trên hồ sơ mà còn phải thể hiện ở việc doanh nghiệp thực sự tiết kiệm thời gian, chi phí và sớm triển khai được các kế hoạch đầu tư.
Yêu cầu này thể hiện rõ trong Chiến dịch “Làm sạch mã số thuế - Tháo gỡ điểm nghẽn trong kinh doanh”. Theo ông Nguyễn Đức Huy, Phó Trưởng Ban Nghiệp vụ Thuế (Cục Thuế), Chiến dịch đang rà soát khoảng 617.000 mã số thuế tích lũy qua nhiều năm. Tính đến ngày 30/9, cơ quan Thuế đã chấm dứt hiệu lực mã số thuế cho gần 125.000 doanh nghiệp, chi nhánh và tổ chức; xác nhận hoàn thành nghĩa vụ thuế cho hơn 52.000 trường hợp; đồng thời khôi phục mã số thuế cho hơn 4.000 doanh nghiệp, tổ chức để tiếp tục hoạt động.
Tuy nhiên nhiều ý kiến cho rằng, chi phí hoàn tất thủ tục vẫn là rào cản đối với một bộ phận doanh nghiệp đã ngừng hoạt động từ lâu.
TS Mạc Quốc Anh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Hà Nội (Hanoisme) cho rằng, nhiều doanh nghiệp đã ngừng hoạt động trên thực tế nhưng chưa hoàn tất thủ tục giải thể do thiếu thông tin, tâm lý ngại thủ tục và chi phí rời bỏ thị trường chưa tương xứng với quy mô.
Một số chủ doanh nghiệp chia sẻ, khi đã đóng văn phòng, không còn doanh thu, hóa đơn hay giao dịch thì đồng nghĩa với việc ngừng hoạt động. “Tuy nhiên, nếu chưa hoàn thành thủ tục pháp lý, doanh nghiệp vẫn tồn tại trên hệ thống, mã số thuế chưa được chấm dứt và các nghĩa vụ liên quan vẫn còn”, ông Mạc Quốc Anh chia sẻ.
Từ thực tế này, ông Mạc Quốc Anh nhấn mạnh, cần phân định rõ nghĩa vụ thuế thực tế với những sai sót về thủ tục hành chính. Doanh nghiệp phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế nhưng với những trường hợp đã ngừng hoạt động, không phát sinh doanh thu hoặc không có hành vi gian lận, ngành Thuế cần có cơ chế xử lý hợp lý hơn.
Điều này không chỉ tạo thuận lợi cho doanh nghiệp chấm dứt hoạt động đúng quy định cũng là cách giảm chi phí xã hội, giải phóng nguồn lực và mở đường cho các hoạt động kinh doanh mới.
Ông Mạc Quốc Anh đề xuất, cần xây dựng quy trình số hóa, một cửa để doanh nghiệp chấm dứt hoạt động và đóng mã số thuế. Doanh nghiệp cần được thông tin rõ những nghĩa vụ chưa hoàn thành, hồ sơ phải bổ sung và thời điểm kết thúc thủ tục. Trạng thái hồ sơ cùng các bước thực hiện cần được thể hiện trên hệ thống điện tử để doanh nghiệp chủ động theo dõi.
