Một giờ giảng của thầy giáo Nguyễn Mạnh Cường. Ảnh: NVCC
Chiến lược ôn tập trọng tâm, trọng điểm
Theo thầy giáo Nguyễn Mạnh Cường, điều đầu tiên, để ôn và thi tốt, chúng ta cần có thể trạng và tâm lý tốt. Những ngày sát thi không phải là thời điểm để thức quá khuya, học dồn dập hoặc đảo lộn nhịp sinh hoạt. Các em nên xây dựng thời gian biểu hợp lí: học tập có kế hoạch, nghỉ ngơi đúng giờ, ngủ đủ giấc và tránh để cơ thể rơi vào trạng thái mệt mỏi kéo dài. Các phụ huynh cũng cần có chế độ dinh dưỡng phù hợp và đồng hành cùng các con, tránh gây sức ép cho con.
Ở giai đoạn nước rút, các em không nên ôn tập một cách dàn trải, thiếu trọng tâm. Hãy căn cứ vào năng lực hiện tại, thông qua kết quả các bài kiểm tra, bài thi thử và nguyện vọng đã lựa chọn để xác định mục tiêu điểm số phù hợp: 7 điểm, 8 điểm, 9 điểm hoặc cao hơn. Với những bạn đặt mục tiêu đạt điểm khá, giỏi, điều quan trọng nhất là phải làm chắc các câu hỏi cơ bản và trung bình. Đây là phần giúp các em xây dựng “nền điểm” an toàn.
Các lỗi như quên điều kiện, thiếu bước đối chiếu, thiếu đơn vị, tính toán sai, trình bày quá tắt, kết luận chưa đầy đủ… đều có thể khiến các em mất điểm rất đáng tiếc. Vì vậy, khi luyện tập, các em cần rèn thói quen trình bày rõ ràng, đầy đủ, đúng quy trình và nên nhờ thầy cô chấm chữa để phát hiện lỗi sai và khắc phục.
Theo thầy giáo Nguyễn Mạnh Cường, với những bạn muốn nâng điểm từ 8 lên 9, từ 9 lên 10, cần dành thời gian ôn theo chuyên đề đối với các câu hỏi nâng cao, chẳng hạn như các ý cuối của bài phương trình, hệ phương trình, hàm số, hình học, bất đẳng thức hoặc bài toán thực tế có yếu tố vận dụng cao. Việc ôn theo chuyên đề sẽ giúp các em nắm được nhiều dạng bài, nhiều hướng suy luận và các kĩ thuật xử lí quen thuộc. Đặc biệt, các em cần biết “nhặt điểm” trong từng ý nhỏ. Không phải lúc nào chúng ta cũng giải trọn vẹn được một câu nâng cao, nhưng nếu biết bóc tách vấn đề, các em vẫn có thể lấy được một phần điểm. Ví dụ, có thể các em không giải trọn vẹn ý cuối bài III về phương trình bậc hai, nhưng việc tính delta, tìm điều kiện để phương trình có 2 nghiệm cũng cho các em 0,25 rồi!
Theo thầy giáo Nguyễn Mạnh Cường, chiến thuật làm bài cần được rèn ngay từ khi luyện đề, không nên đợi đến ngày thi mới bắt đầu thay đổi. Khi làm đề, các em cần hình thành thói quen đọc lướt toàn bộ đề để nắm cấu trúc, sau đó ưu tiên làm trước những câu chắc chắn, quen thuộc và thuộc thế mạnh của mình.
Các câu cơ bản cần được làm cẩn thận, chính xác, trình bày rõ ràng. Không nên vì nhìn thấy câu khó mà mất bình tĩnh, cũng không nên dành quá nhiều thời gian cho một câu nâng cao khi các câu dễ hơn vẫn chưa hoàn thành. Sau khi làm xong phần cơ bản, các em nên dành thời gian soát lại để đảm bảo nền điểm 7–8 được giữ chắc, rồi mới chuyển sang các câu khó hơn.
Với đề thi theo định hướng Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, các bài toán thực tế, bài toán gắn với mô hình, số liệu, bảng biểu hoặc tình huống đời sống có thể xuất hiện nhiều hơn. Khi gặp dạng bài này, các em cần đọc kĩ đề, gạch chân từ khóa, xác định đại lượng đã biết, đại lượng cần tìm, đơn vị đo và mối quan hệ giữa các dữ kiện. Từ đó, các em mới đặt ẩn, lập phương trình, hệ phương trình hoặc mô hình toán học phù hợp.
Theo thầy Nguyễn Mạnh Cường, bí quyết thi đỗ đơn giản là “Chắc cơ bản, tích cực giải quyết một số ý nâng cao”! Các em không cần hoảng sợ nếu gặp một câu khó. Hãy chia nhỏ yêu cầu, viết được bước nào chắc bước đó, trình bày được ý nào rõ ý đó. Trong nhiều trường hợp, sự bình tĩnh và cách trình bày hợp lí sẽ giúp các em lấy thêm được những phần điểm quý giá.
Những lỗi đáng tiếc cần tránh
Trong bài thi môn Toán, có những lỗi không xuất phát từ việc các em không biết làm, mà do chủ quan hoặc trình bày thiếu cẩn thận. Đây là những lỗi rất đáng tiếc và cần tránh tuyệt đối. Các em cần chú ý không bỏ qua điều kiện xác định của biểu thức, phương trình, hệ phương trình hoặc bài toán có căn thức, phân thức. Sau khi tìm được nghiệm, cần đối chiếu điều kiện và kết luận rõ ràng.
Với bài toán thực tế, cần ghi đơn vị phù hợp và trả lời đúng câu hỏi của đề bài. Khi làm bài hình học, cần vẽ hình rõ ràng, đúng giả thiết, kí hiệu đầy đủ. Các lập luận phải có căn cứ, không viết tắt quá mức hoặc suy luận nhảy bước.
Với các bài tính toán, cần kiểm tra lại phép biến đổi đại số, dấu âm, quy đồng, rút gọn, bình phương hai vế, chuyển vế, nhân phân phối... Một lỗi tính toán nhỏ có thể kéo theo sai cả bài, vì vậy hãy luôn dành thời gian kiểm tra lại những dòng biến đổi quan trọng. Ngoài ra, không nên trình bày quá tắt, không viết lời giải theo kiểu chỉ ghi kết quả. Bài thi môn Toán cần thể hiện được quá trình suy luận. Một đáp án đúng nhưng thiếu lập luận vẫn có thể không đạt điểm tối đa. Hành động hợp lý trong thời gian thi. Các em cần nắm rõ quy chế thi, được mang gì và không được mang gì, giờ giấc phải chính xác, tuân thủ tuyệt đối các hiệu lệnh bắt đầu, hết giờ…
Sau khi thi xong từng môn, thầy giáo Nguyễn Mạnh Cường cho rằng các em không nên vội vàng tra đáp án, so sánh bài làm hoặc đọc quá nhiều bình luận trên mạng xã hội. Việc này rất dễ làm dao động tâm lí, đặc biệt nếu các em phát hiện mình có một vài câu chưa chắc chắn. Hãy tạm gác môn đã thi lại, nghỉ ngơi và tập trung cho môn tiếp theo. Việc đối chiếu đáp án có thể thực hiện sau khi toàn bộ kì thi kết thúc.