Những nhiệm vụ có tính quyết định gồm tháo gỡ vướng mắc về đất đai, hạ tầng; thực thi quyền tự chủ gắn với trách nhiệm giải trình; phát triển đội ngũ chất lượng cao; đồng thời tăng cường liên kết đào tạo, nghiên cứu và chuyển giao công nghệ với doanh nghiệp, địa phương.
Bài 2: Khơi thông không gian phát triển và chuẩn hóa đội ngũ
Ông Trương Cảnh Tuyên, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Cần Thơ cho biết, thực tiễn phát triển đang đặt ra yêu cầu lựa chọn đúng giải pháp trọng tâm để thúc đẩy tăng trưởng, đẩy nhanh chuyển đổi số và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Thành phố sẵn sàng hỗ trợ, đồng hành cùng các trường; đồng thời mong muốn các cơ sở giáo dục đại học chủ động liên kết vùng, đẩy mạnh hợp tác quốc tế và cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ phát triển bền vững.
Thời gian tới, thành phố rà soát quy hoạch, ưu tiên xử lý các thủ tục về bồi thường, thu hồi và giao đất để mở rộng không gian đào tạo cho các trường. Nổi bật là dự án mở rộng, xây dựng cơ sở 2 Trường Đại học Kỹ thuật - Công nghệ Cần Thơ ở phường Long Tuyền; mở rộng hạ tầng nghiên cứu, cơ sở thực hành và hệ thống bệnh viện phục vụ đào tạo của Trường Đại học Y Dược Cần Thơ. Việc xem xét sử dụng trụ sở công dôi dư sau sắp xếp cần gắn với quy hoạch tổng thể và nhu cầu thực tế của từng cơ sở.
Ông Trương Cảnh Tuyên đề nghị, song song với việc thành phố nỗ lực tháo gỡ khó khăn về hạ tầng, các trường cần phát huy quyền tự chủ trong tổ chức, học thuật, nhân sự và tài chính theo quy định pháp luật; gắn quyền tự quyết với trách nhiệm giải trình, chất lượng đào tạo và hiệu quả sử dụng nguồn lực.
Để hiện thực hóa định hướng này, Đại học Cần Thơ - đơn vị đào tạo trọng yếu của toàn vùng Đồng bằng sông Cửu Long đã có 7 trường chuyên ngành thành viên. Theo Giáo sư Trần Ngọc Hải, Quyền Giám đốc Đại học Cần Thơ, mô hình này tạo điều kiện tăng tính chủ động trong hoạt động học thuật và hợp tác. Nhà trường đã và đang chuẩn hóa quy trình quản trị, phân cấp rõ trách nhiệm và phân bổ nguồn lực theo kết quả đầu ra.
Tương tự, Trường Đại học Nam Cần Thơ hiện có 4 trường thành viên. Tiến sĩ Nguyễn Văn Quang, Hiệu trưởng nhà trường cho biết, việc thành lập các trường Khoa học Sức khỏe, Luật - Kinh tế, Công nghệ số và Trí tuệ nhân tạo, Công nghệ - Kỹ thuật thể hiện quyết tâm đổi mới mô hình tổ chức, chuyên môn hóa lĩnh vực đào tạo, nâng cao năng lực quản trị theo hướng hiện đại, hội nhập; từng bước hình thành các đơn vị đào tạo mũi nhọn, có chiều sâu và bản sắc riêng. Mô hình này góp phần xây dựng hệ sinh thái đào tạo - nghiên cứu - chuyển giao công nghệ đồng bộ, tăng cường gắn kết với doanh nghiệp và xã hội, đáp ứng nhu cầu nguồn nhân lực chất lượng cao trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.
Ngoài ra, các đơn vị đào tạo bậc đại học đang nỗ lực phát triển đội ngũ, coi đây là điều kiện then chốt để nâng cao chất lượng đào tạo và nghiên cứu. Đại học Cần Thơ hiện có hơn 1.100 giảng viên, tỷ lệ giảng viên có trình độ tiến sĩ gần 60% và hơn 200 giáo sư, phó giáo sư. Tại Trường Đại học Kỹ thuật - Công nghệ Cần Thơ, giảng viên có trình độ tiến sĩ trở lên đạt gần 30%... Cùng với đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ hiện có, thành phố và các trường cần có cơ chế linh hoạt để thu hút chuyên gia, nhà khoa học trong và ngoài nước, nhất là ở những ngành công nghệ và lĩnh vực chuyên sâu còn thiếu nhân lực.
Đẩy mạnh liên kết đa bên, đột phá về công nghệ
Để thu hẹp khoảng cách giữa đào tạo và sử dụng lao động, mô hình hợp tác Nhà nước - nhà trường - doanh nghiệp cần chuyển từ cam kết trên văn bản sang các chương trình phối hợp có mục tiêu, sản phẩm và trách nhiệm cụ thể. Chính quyền giữ vai trò kiến tạo, cung cấp thông tin dự báo và kết nối nhu cầu nhân lực. Nhà trường chủ động đổi mới chương trình, tổ chức đào tạo và nghiên cứu. Doanh nghiệp tham gia đặt hàng, đồng thiết kế chuẩn đầu ra, tiếp nhận thực tập và phối hợp đánh giá năng lực người học.
Theo đó, doanh nghiệp và địa phương cần trở thành chủ thể đồng kiến tạo trong toàn bộ chu trình đào tạo, từ dự báo nhu cầu, xác định chuẩn năng lực đến thiết kế chương trình, cung cấp môi trường thực hành và đánh giá kết quả. Cách tiếp cận này giúp chuyển trọng tâm từ đào tạo theo khả năng sẵn có của nhà trường sang phát triển năng lực mà thị trường lao động cần.
UBND thành phố Cần Thơ đã ký kết bản ghi nhớ hợp tác với 6 cơ sở giáo dục đại học trên địa bàn, tập trung vào đào tạo, phát triển nguồn nhân lực; khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; văn hóa, nghệ thuật và du lịch; kết nối, hội nhập quốc tế; phát triển cộng đồng. Vấn đề đặt ra là cụ thể hóa các nội dung hợp tác thành nhiệm vụ, tiến độ và kết quả có thể đánh giá, đồng thời mở rộng kết nối với doanh nghiệp và các địa phương trong vùng.
Ở cấp cơ sở, Giáo sư Nguyễn Chí Ngôn, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Nam Cần Thơ cho biết, một trong những khâu đột phá của trường là nâng cao chất lượng đào tạo gắn với nhu cầu thực tiễn, đẩy mạnh chuyển đổi số, phát triển đội ngũ và tăng cường nghiên cứu khoa học. Trường chú trọng tạo điều kiện để sinh viên thực hành, thực tập đúng chuyên ngành; trong đó có các chương trình phối hợp với doanh nghiệp để sinh viên trải nghiệm môi trường làm việc và nâng cao cơ hội việc làm sau tốt nghiệp. Ông đề xuất chính quyền phát huy vai trò cầu nối, chủ động kết nối doanh nghiệp đầu tư, đặc biệt là các doanh nghiệp nước ngoài với các trường để phối hợp đào tạo theo đơn đặt hàng và nghiên cứu, phát triển sản phẩm.
Cùng với liên kết đào tạo, các trường cần đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ và chuyển đổi số theo hướng giải quyết những vấn đề thực tiễn của vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Những lĩnh vực có tiềm năng gồm nông nghiệp công nghệ cao, thủy sản, công nghệ sinh học, thích ứng biến đổi khí hậu, y tế, trí tuệ nhân tạo và vi mạch bán dẫn. Giáo sư Trần Ngọc Hải, Quyền Giám đốc Đại học Cần Thơ cho biết, hằng năm trường triển khai khoảng 500 - 600 đề tài nghiên cứu trong nước, 30 - 40 dự án quốc tế và chuyển giao hơn 20 quy trình công nghệ mới vào thực tiễn sản xuất. Đây là nền tảng để tăng cường kết nối giữa nghiên cứu, đào tạo và nhu cầu phát triển của địa phương.
Đổi mới tư duy quản trị, giải quyết các vướng mắc về đất đai, phát triển đội ngũ và gắn đào tạo với nhu cầu thị trường là những nhiệm vụ có quan hệ chặt chẽ, cần được triển khai đồng bộ. Khi các cam kết hợp tác được chuyển thành chương trình hành động có nguồn lực, thời hạn và kết quả cụ thể, giáo dục đại học Cần Thơ sẽ có thêm điều kiện phát huy vai trò trung tâm đào tạo nhân lực chất lượng cao, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo, đóng góp cho sự phát triển bền vững của thành phố và toàn vùng Đồng bằng sông Cửu Long.
