Chỉ thị nêu: Những năm qua, công tác thi, kiểm tra, đánh giá trong giáo dục và đào tạo đã được đổi mới, kết quả có nhiều bước tiến và chuyển biến tích cực, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo, cơ bản bảo đảm công bằng trong kiểm tra, đánh giá và thi.
Tuy nhiên, ở một số nơi, việc dạy học, kiểm tra, đánh giá và công tác tổ chức thi chưa phản ánh đúng thực chất chất lượng dạy và học; hành vi gian lận, vi phạm quy chế thi, thậm chí vi phạm nghiêm trọng trong công tác thi, vi phạm sự liêm chính trong học tập, nghiên cứu khoa học vẫn còn xảy ra.
Những hạn chế, sai phạm này làm sai lệch kết quả đánh giá, ảnh hưởng đến chất lượng nguồn nhân lực, công bằng trong giáo dục, uy tín của ngành và niềm tin của xã hội.
Nguyên nhân chủ yếu là do một số giáo viên, cán bộ quản lý, người đứng đầu cơ sở giáo dục, đào tạo, cơ quan, tổ chức, các cá nhân liên quan chưa nhận thức đầy đủ vai trò, trách nhiệm, ý thức tuân thủ pháp luật chưa nghiêm, bệnh thành tích chưa được khắc phục triệt để; cơ chế quản lý đánh giá, thi đua, khen thưởng còn một số bất cập; cơ chế phòng ngừa, kiểm soát, giám sát còn có mặt chưa đồng bộ, chặt chẽ; việc phát hiện, xử lý vi phạm có nơi chưa kịp thời, chưa nghiêm minh.
Thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, chỉ đạo của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ về đổi mới công tác thi, kiểm tra, đánh giá bảo đảm gọn nhẹ, hiệu quả, thiết thực, công bằng, minh bạch, khách quan; để xây dựng môi trường giáo dục trung thực, liêm chính, thực chất; bảo đảm kết quả học tập, kiểm tra, đánh giá và thi phản ánh đúng năng lực người học, thực hiện nhất quán phương châm "học thật, thi thật, đánh giá thật", Thủ tướng Chính phủ yêu cầu Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo, các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan liên quan, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố và người đứng đầu các cơ sở giáo dục, đào tạo tập trung chỉ đạo, tổ chức thực hiện đồng bộ, quyết liệt, hiệu quả các nhiệm vụ, giải pháp.
Hoàn thiện các quy định, quy chế thi; kiên quyết xử lý nghiêm các hành vi gian lận
Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan liên quan, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố, người đứng đầu cơ sở giáo dục, cơ sở đào tạo, các đơn vị liên quan theo chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền đề cao trách nhiệm, bảo đảm trung thực, khách quan, công bằng, liêm chính, thực chất trong học tập, kiểm tra, đánh giá và thi; lấy phòng ngừa là chính, chủ động nhận diện nguy cơ, rủi ro và có biện pháp kiểm soát phù hợp, không để xảy ra gian lận, vi phạm trong kiểm tra, đánh giá, thi cử.
Đồng thời, chuyển mạnh từ tập trung phát hiện, xử lý vi phạm sang chủ động quản trị rủi ro, phòng ngừa từ sớm, từ xa, đồng thời phát hiện và xử lý nghiêm các vi phạm. Công tác phòng, chống gian lận phải được thực hiện thường xuyên, đồng bộ, chặt chẽ, phù hợp với từng cấp học, trình độ đào tạo và hình thức thi, kiểm tra đánh giá. Rà soát tổng thể, hoàn thiện các quy định, quy chế thi, hướng dẫn, quy trình tổ chức thi, kiểm tra, đánh giá, tăng cường ứng dụng công nghệ và các biện pháp kỹ thuật để phòng ngừa, phát hiện và xử lý vi phạm; đồng thời coi ý thức tuân thủ quy chế, pháp luật, trách nhiệm và liêm chính của mỗi tổ chức, cá nhân là yếu tố nền tảng, quan trọng nhất.
Bên cạnh đó, Chỉ thị yêu cầu phân định rõ trách nhiệm theo chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền và mức độ tham gia của từng tổ chức, cá nhân; thiết lập cơ chế kiểm soát chéo, lưu vết hoạt động và kiểm tra độc lập đối với các khâu có nguy cơ cao, không để tổ chức, cá nhân can thiệp trái quy định vào quá trình kiểm tra, đánh giá và thi; kiên quyết phát hiện, ngăn chặn và xử lý kịp thời, nghiêm minh, đúng quy định các hành vi học thay, thi hộ, đạo văn, sửa điểm, làm lộ, lọt đề thi, sử dụng công nghệ cao để gian lận; hành vi bao che, tiếp tay hoặc lợi dụng chức vụ, quyền hạn để tác động đến kết quả học tập, kiểm tra, đánh giá và thi; xử lý nghiêm minh tổ chức, cá nhân vi phạm theo quy định, không có vùng cấm, không có ngoại lệ.
Đổi mới việc giao chỉ tiêu xếp loại, đánh giá thi đua, khen thưởng trong cơ sở giáo dục trước 30/11/2026
Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo tập trung chỉ đạo, thực hiện rà soát toàn diện các quy định, quy chế thi và hướng dẫn về kiểm tra, đánh giá thường xuyên, định kỳ, cuối khóa và các quy định pháp luật có liên quan; kịp thời sửa đổi, bổ sung để nhận diện, phòng ngừa các phương thức gian lận mới về thi, kiểm tra, đánh giá, nghiên cứu khoa học, nhất là hành vi sử dụng trí tuệ nhân tạo, thiết bị công nghệ cao để gian lận; quy định rõ hành vi bị nghiêm cấm, quy trình kiểm soát, thẩm quyền và trách nhiệm giải trình của cá nhân, tập thể có liên quan; hoàn thành trước ngày 15/12/2026.
Cùng với đó, rà soát, đổi mới việc giao chỉ tiêu xếp loại, kết quả thi, kiểm tra, đánh giá để đánh giá thi đua, khen thưởng trong các cơ sở giáo dục, cơ sở đào tạo, cán bộ quản lý và nhà giáo theo hướng không tạo áp lực về thành tích; không lấy riêng tỷ lệ người học khá, giỏi, tỷ lệ tốt nghiệp hoặc kết quả thi để làm căn cứ đánh giá, xếp loại, khen thưởng tập thể, cá nhân; hoàn thành trước ngày 30/11/2026.
Chỉ thị nêu rõ: Nghiêm cấm việc chỉ đạo, gây sức ép hoặc can thiệp trái quy định nhằm nâng điểm, nâng tỷ lệ tốt nghiệp, làm sai lệch kết quả học tập, kết quả thi hoặc che giấu vi phạm để đạt thành tích; đồng thời yêu cầu rà soát, hướng dẫn việc sử dụng camera, thiết bị rà soát kim loại và các giải pháp kỹ thuật phù hợp tại những khu vực, khâu có nguy cơ cao trong quá trình tổ chức kiểm tra, đánh giá và thi, trước hết đối với các kỳ thi chọn học sinh giỏi cấp quốc gia và kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông, bảo đảm thiết thực, hiệu quả, an toàn thông tin và phù hợp với quy định pháp luật, hoàn thành trước ngày 31/12/2026.
Xây dựng lộ trình triển khai thi trên máy tính khi đáp ứng đủ điều kiện
Chỉ thị cũng nêu yêu cầu về việc xây dựng lộ trình cụ thể, hướng dẫn từng bước triển khai kiểm tra, đánh giá và thi trên máy tính khi đáp ứng đủ điều kiện, bảo đảm công bằng, hiệu quả. Bộ Giáo dục và Đào tạo hướng dẫn các Sở Giáo dục và Đào tạo, các cơ sở giáo dục phổ thông xây dựng, khai thác và sử dụng ngân hàng câu hỏi để phục vụ kiểm tra, đánh giá định kỳ, đánh giá thường xuyên bảo đảm bám sát mục tiêu, yêu cầu cần đạt của chương trình, tăng tính khách quan, phân hóa và đánh giá thực chất kết quả của người học; tăng cường kiểm soát chất lượng đề thi, kiểm tra, đánh giá và bảo mật theo quy định; hoàn thành trước ngày 31/12/2026; xây dựng, hoàn thiện hệ thống cơ sở dữ liệu phục vụ phân tích, đối sánh kết quả học tập, kiểm tra, đánh giá và thi để kịp thời phát hiện, cảnh báo dấu hiệu bất thường, nguy cơ gian lận; thiết lập, vận hành hiệu quả cơ chế tiếp nhận phản ánh, kiến nghị, tố giác và xử lý thông tin theo đúng thẩm quyền, quy định của pháp luật.
Tuyệt đối không được lợi dụng chức vụ, quyền hạn tiếp tay cho gian lận
Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố chịu trách nhiệm theo quy định về chất lượng, kỷ cương trong thi cử, kiểm tra, đánh giá trong giáo dục và đào tạo thuộc phạm vi quản lý; chỉ đạo sở giáo dục và đào tạo, các cơ sở giáo dục, đào tạo trên địa bàn tổ chức các hoạt động kiểm tra, đánh giá và thi bảo đảm thực chất, nghiêm túc, công bằng, khách quan; không chạy theo thành tích, không can thiệp trái quy định vào kết quả học tập và kết quả thi; tăng cường công tác kiểm tra và xử lý nghiêm minh các hành vi vi phạm, không có vùng cấm, không có ngoại lệ; chỉ đạo Ủy ban nhân dân cấp xã và cơ quan chức năng nắm tình hình trên địa bàn xã, phường trước, trong và sau các kỳ thi, kiểm tra, đánh giá kịp thời phát hiện, xử lý hoặc phối hợp xử lý hành vi môi giới, tổ chức gian lận, sản xuất, mua bán, cung cấp hoặc sử dụng thiết bị, phần mềm, dịch vụ để gian lận; chủ động phối hợp với cơ quan chức năng khi có dấu hiệu vi phạm pháp luật.
Các địa phương tổ chức rà soát nhu cầu, điều kiện thực tế để đầu tư, trang bị, sử dụng hệ thống camera giám sát, thiết bị rà soát kim loại, máy tính và các thiết bị cần thiết phục vụ kiểm tra, đánh giá và thi theo hướng dẫn của Bộ Giáo dục và Đào tạo, bảo đảm phù hợp, đúng quy định, tiết kiệm, hiệu quả, tránh đầu tư dàn trải, lãng phí.
Người đứng đầu cơ sở giáo dục, cơ sở đào tạo phải quán triệt, phổ biến đầy đủ các quy định, hành vi bị nghiêm cấm, hậu quả và trách nhiệm pháp lý khi vi phạm tới tất cả cán bộ quản lý giáo dục, nhà giáo, học sinh, sinh viên, học viên, cha mẹ học sinh; thực hiện thường xuyên, nhất là vào đầu năm học và trước các kỳ thi, kiểm tra, đánh giá; quán triệt tất cả các cơ quan, đơn vị liên quan, cán bộ, công chức, viên chức và các cá nhân có liên quan thuộc các sở, ban, ngành trên địa bàn tuyệt đối không được lợi dụng chức vụ, quyền hạn, vị trí công tác để can thiệp, tác động trái quy định, tiếp tay hoặc bao che cho hành vi gian lận trong giáo dục.
Bảo đảm an ninh, an toàn các kỳ thi
Bộ Công an chủ trì, phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo, các bộ, cơ quan liên quan rà soát quy định, chế tài xử lý hành vi vi phạm pháp luật liên quan đến gian lận trong kiểm tra, đánh giá và thi; nghiên cứu, đề xuất cấp có thẩm quyền sửa đổi, bổ sung quy định pháp luật khi cần thiết, bảo đảm đủ sức phòng ngừa, răn đe và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm; chỉ đạo các đơn vị nghiệp vụ và công an địa phương chủ động nắm tình hình, phát hiện, phòng ngừa, đấu tranh, xử lý hành vi vi phạm pháp luật liên quan đến kiểm tra, đánh giá và tổ chức thi theo chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền.
Đồng thời, tăng cường phát hiện, điều tra, xử lý hành vi có dấu hiệu tội phạm như tổ chức gian lận thi cử, làm giả tài liệu, mua bán đề thi, đưa hoặc nhận hối lộ, lợi dụng chức vụ, quyền hạn, can thiệp trái phép vào kết quả thi và hành vi vi phạm pháp luật khác; phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo, các bộ, ngành, cơ quan liên quan và địa phương bảo đảm an ninh, an toàn các kỳ thi; phòng ngừa, phát hiện, xử lý hành vi sử dụng công nghệ cao để gian lận, xâm nhập, chiếm đoạt, sửa đổi dữ liệu trái phép, làm lộ lọt đề thi và thông tin liên quan; phối hợp trao đổi thông tin, cảnh báo phương thức, thủ đoạn vi phạm mới; hỗ trợ bảo toàn dữ liệu, tài liệu, chứng cứ phục vụ xác minh, xử lý vụ việc theo quy định.
Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Công an và các địa phương nghiên cứu, đề xuất giải pháp kỹ thuật, công nghệ phục vụ phòng ngừa, phát hiện gian lận; phối hợp rà soát, xử lý theo thẩm quyền các hoạt động quảng cáo, cung cấp, môi giới dịch vụ, nhất là trên không gian mạng để gian lận trong công tác thi, kiểm tra, đánh giá, nghiên cứu khoa học.
Hỗ trợ triển khai các giải pháp bảo đảm an toàn, an ninh thông tin trong kiểm tra, đánh giá và thi trên máy tính; nghiên cứu giải pháp phát hiện, nhận diện việc sử dụng thiết bị công nghệ cao và các phương thức gian lận mới.
Trên cơ sở đề xuất kinh phí của Bộ Giáo dục và Đào tạo, các bộ, cơ quan liên quan, các địa phương, Bộ Tài chính tổng hợp, báo cáo cấp có thẩm quyền bố trí kinh phí theo quy định để thực hiện các nhiệm vụ bảo đảm phòng, chống gian lận trong thi, kiểm tra, đánh giá theo quy định của pháp luật về ngân sách nhà nước, phù hợp với khả năng cân đối ngân sách và phân cấp ngân sách hiện hành.
Rà soát, hoàn thiện quy định về liêm chính học thuật
Người đứng đầu các cơ sở giáo dục đại học, cơ sở giáo dục nghề nghiệp, các cơ sở giáo dục phổ thông chịu trách nhiệm toàn diện về liêm chính trong học tập, nghiên cứu khoa học, kiểm tra, đánh giá tại cơ sở. Chỉ thị nêu rõ: Tăng cường giáo dục, bồi dưỡng đạo đức nghề nghiệp, văn hóa liêm chính và trách nhiệm nêu gương của nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục; tăng cường công tác thông tin, truyền thông bảo đảm người học, nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục được thông tin đầy đủ và thực hiện thống nhất; tổ chức quán triệt đầy đủ quy định, hành vi bị nghiêm cấm và hậu quả, trách nhiệm pháp lý khi vi phạm; thường xuyên thực hiện, nhất là vào đầu năm học và trước các kỳ kiểm tra, thi, bảo vệ luận văn, luận án; rà soát, hoàn thiện quy định về liêm chính học thuật phù hợp với thực tiễn, đặc thù của cơ sở giáo dục.
Theo Chỉ thị, cần quy định rõ việc phòng ngừa, phát hiện và xử lý các hành vi đạo văn, sao chép, thuê hoặc nhờ người khác làm bài, học thay, thi hộ, gian lận trong nghiên cứu khoa học và sử dụng trí tuệ nhân tạo trái quy định; đổi mới phương pháp học tập, kiểm tra, đánh giá theo hướng coi trọng quá trình và sản phẩm học tập, nghiên cứu khoa học, thi, kiểm tra, đánh giá đúng năng lực người học; tăng cường các hình thức tổ chức thực hiện nhằm hạn chế khả năng gian lận và phù hợp với sự phát triển của công nghệ; triển khai đồng bộ các giải pháp phòng, chống gian lận trong nghiên cứu khoa học, thi kết thúc học phần, thi cuối khóa, bảo vệ luận văn, luận án.
Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì, phối hợp chặt chẽ với các bộ, cơ quan, địa phương theo dõi, đôn đốc, kiểm tra việc triển khai thực hiện Chỉ thị này; thường xuyên cập nhật, hướng dẫn biện pháp phòng ngừa, phát hiện và xử lý phù hợp; định kỳ tổng hợp tình hình, kết quả thực hiện, kịp thời báo cáo cấp có thẩm quyền và đề xuất biện pháp xử lý đối với những vấn đề vượt thẩm quyền.
Bộ Quốc phòng, Bộ Công an chủ trì theo dõi, kiểm tra việc thực hiện đối với các cơ sở giáo dục thuộc phạm vi quản lý, bảo đảm phù hợp yêu cầu bảo vệ bí mật nhà nước và quy định có liên quan.
Các Bộ trưởng, Thủ trưởng các cơ quan ngang bộ, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố chỉ đạo, tổ chức thực hiện nghiêm túc Chỉ thị này; tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, truyền thông việc triển khai thực hiện nghiêm túc công tác phòng, chống gian lận trong giáo dục và đào tạo.
