Cùng với việc giá bán lẻ điện bình quân giảm 2%, chính sách mới cũng đưa hoạt động sạc xe điện và cơ sở lưu trú du lịch vào nhóm giá điện riêng. Tuy nhiên, hóa đơn tiền điện không giảm đồng đều ở tất cả các mức tiêu thụ.
Hộ dùng nhiều điện có thể phải trả thêm
Theo cơ cấu giá mới, 100 kWh điện đầu tiên có giá 1.901 đồng/kWh. Các mức tiếp theo lần lượt là 2.289 đồng/kWh đối với phần sản lượng từ 101 - 200 kWh; 2.894 đồng/kWh từ 201 - 400 kWh; 3.456 đồng/kWh từ 401 - 700 kWh và 3.844 đồng/kWh đối với phần điện vượt 700 kWh.
Trong khi đó, biểu giá theo Quyết định số 1279 ngày 9/5/2025 chia sản lượng điện sinh hoạt thành 6 bậc, với giá từ 1.984 đồng/kWh cho 50 kWh đầu tiên đến 3.460 đồng/kWh đối với phần điện sử dụng vượt 400 kWh.
Như vậy, giá ở bậc cao nhất tăng 384 đồng/kWh, nhưng phạm vi áp dụng được thu hẹp theo hướng chỉ tính phần điện tiêu thụ từ kWh thứ 701 trở đi, thay vì từ kWh thứ 401 như trước. Thay đổi này khiến tác động đến chi phí sinh hoạt khác nhau tùy lượng điện mỗi hộ sử dụng.
Với hộ tiêu thụ 200 kWh/tháng, tiền điện theo biểu giá mới ước khoảng 419.000 đồng, chưa bao gồm thuế giá trị gia tăng (VAT), giảm 20.700 đồng so với mức 439.700 đồng trước đây.
Nếu mức tiêu thụ là 400 kWh/tháng, hóa đơn giảm từ 1.074.500 đồng xuống khoảng 997.800 đồng, tương ứng giảm 76.700 đồng. Hộ sử dụng 800 kWh/tháng cũng trả ít hơn, với hóa đơn giảm từ khoảng 2,46 triệu đồng xuống còn 2,42 triệu đồng.
Tuy nhiên, chiều hướng thay đổi đảo ngược ở nhóm tiêu thụ điện lớn. Với mức sử dụng 1.000 kWh/tháng, tiền điện theo cách tính mới vào khoảng 3,188 triệu đồng, cao hơn 37.300 đồng so với biểu giá cũ.
Đáng chú ý, tại mức tiêu thụ 903 kWh/tháng, hóa đơn theo biểu giá mới tăng khoảng 52 đồng. Đây là kết quả tính toán được nêu trong tài liệu về tác động của biểu giá mới. Trước đó, EVN từng ước tính khách hàng sử dụng trên 778 kWh/tháng sẽ phải trả tiền điện cao hơn so với biểu giá hiện hành.
Chủ tịch Hội Thẩm định giá Việt Nam Nguyễn Tiến Thỏa nhận định: “Việc rút biểu giá từ 6 bậc xuống 5 bậc không đồng nghĩa với điều chỉnh tăng giá bán lẻ điện bình quân. Trong bối cảnh giá bán lẻ điện bình quân vừa được quyết định giảm 2%, việc cải tiến cơ cấu biểu giá càng có ý nghĩa đối với người tiêu dùng”.
Cơ cấu 5 bậc mới cũng được áp dụng với giá bán điện cho các đơn vị bán lẻ điện tại nông thôn, khu tập thể, cụm dân cư và tổ hợp thương mại - dịch vụ - sinh hoạt.
Chi phí sạc xe điện phụ thuộc thời điểm sử dụng
Ngoài điều chỉnh biểu giá điện sinh hoạt, Quyết định số 2892 quy định giá bán lẻ điện riêng cho hoạt động sạc xe điện. Mức giá được chia theo ba khung giờ bình thường, thấp điểm và cao điểm, đồng thời phân biệt theo cấp điện áp.
Với khách hàng sạc xe điện sử dụng điện ở cấp trung áp trở lên, giá giờ bình thường là 2.549 đồng/kWh, giờ thấp điểm 1.534 đồng/kWh và giờ cao điểm 3.758 đồng/kWh. Đối với cấp điện áp hạ áp đến 1 kV, các mức tương ứng là 2.700 đồng, 1.626 đồng và 4.212 đồng/kWh.
Chênh lệch giữa các khung giờ thể hiện rõ qua chi phí sử dụng điện. Tại cấp điện áp hạ áp đến 1 kV, nếu trạm sạc tiêu thụ 100 kWh, tiền điện vào giờ thấp điểm là 162.600 đồng, trong khi sử dụng vào giờ cao điểm phải trả 421.200 đồng. Khoản chênh lệch là 258.600 đồng, chưa bao gồm VAT.
Ở cấp điện áp từ trung áp trở lên, cùng 100 kWh điện, chi phí vào giờ thấp điểm là 153.400 đồng, còn giờ cao điểm là 375.800 đồng. Chênh lệch giữa hai khung giờ đạt 222.400 đồng.
Theo quy định về thời gian sử dụng điện, giờ thấp điểm kéo dài từ 0 giờ đến 6 giờ hằng ngày. Giờ cao điểm áp dụng từ thứ Hai đến thứ Bảy, trong khoảng 17 giờ 30 phút đến 22 giờ 30 phút; riêng Chủ nhật không có giờ cao điểm. Các khoảng thời gian còn lại thuộc giờ bình thường.
Vì vậy, việc bố trí thời gian sạc vào giờ thấp điểm có thể giúp các đơn vị vận hành trạm sạc giảm chi phí điện so với khung giờ cao điểm. Ngược lại, nhu cầu sạc tập trung vào buổi tối từ thứ Hai đến thứ Bảy sẽ chịu mức giá cao nhất.
Biểu giá riêng này không đồng nghĩa mọi chủ xe điện đều được áp dụng mức giá sạc theo giờ. Người dân sạc xe tại nhà bằng công tơ điện sinh hoạt vẫn thanh toán theo biểu giá điện dành cho hộ gia đình, không tự động được tính theo giá sạc xe điện vào giờ thấp điểm.
Bên cạnh đó, cơ sở lưu trú du lịch cũng được tách thành một nhóm riêng trong phụ lục biểu giá điện mới, với giá được phân theo ba khung giờ và hai cấp điện áp, thay vì áp dụng chung biểu giá kinh doanh như trước.
Như vậy, biểu giá điện áp dụng từ ngày 1/11 thay đổi cả cách phân chia sản lượng điện sinh hoạt lẫn cách tính giá đối với một số mục đích sử dụng. Với hộ gia đình, mức tiêu thụ điện tiếp tục là yếu tố quyết định hóa đơn tăng hay giảm; còn đối với hoạt động sạc xe điện, thời điểm sử dụng và cấp điện áp ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí.
