Hạ tầng AI cần tạo giá trị cho kinh tế và đô thị
Ngày 26/10, tại Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026, các đại biểu đã cùng tập trung trao đổi giải pháp chuyển năng lực công nghệ thành hiệu quả quản lý, sản xuất và phục vụ người dân. Những trao đổi đặt ra yêu cầu nhìn nhận AI trong tổng thể phát triển kinh tế. Chính quyền cần xác định các bài toán ưu tiên, doanh nghiệp cần có thị trường ứng dụng, còn nhà đầu tư cần những điều kiện về hạ tầng, năng lượng và nhân lực để triển khai dự án dài hạn.
Ông Fazurin Jamaludin, Trưởng Đại diện Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) tại Việt Nam và Lào cho biết, chu kỳ phát triển công nghệ do AI dẫn dắt đang tạo động lực tăng trưởng toàn cầu. Nhu cầu phần cứng, thiết bị điện tử và dịch vụ AI thúc đẩy sản xuất, xuất khẩu, đầu tư công nghệ, đặc biệt tại châu Á.
Tuy nhiên, ông Fazurin Jamaludin cũng lưu ý, các nền kinh tế không hưởng lợi như nhau từ việc phát triển công nghệ AI. Chuỗi cung ứng phần cứng tập trung tại một số quốc gia, trong khi khả năng tiếp nhận công nghệ của mỗi nền kinh tế có sự khác biệt. Vì vậy, Việt Nam cần cải thiện hạ tầng năng lượng, phát triển nhân lực và hoàn thiện môi trường pháp lý để tận dụng cơ hội.
Ngoài ra, Việt Nam cũng cần xây dựng nguồn dữ liệu đầy đủ, minh bạch và đáng tin cậy. Việc khắc phục những khoảng trống thông tin sẽ giúp nhà đầu tư đánh giá chính xác hơn tiềm năng thị trường, đồng thời củng cố niềm tin đối với môi trường đầu tư.
Ở góc độ ứng dụng, ông Nguyễn Tuấn Huy, Phó Ban Công nghệ Tổng công ty Viễn thông MobiFone, cho biết AI có thể kết nối hình ảnh camera, thông tin cảm biến và dữ liệu hạ tầng để hỗ trợ điều hành đô thị. Cơ quan chức năng có thêm công cụ nhận diện tình huống, phân tích nguyên nhân và lựa chọn phương án xử lý.
Theo ông Huy, trước đây, lực lượng chức năng có thể mất khoảng năm ngày để truy xuất hình ảnh camera, tìm đối tượng nghi vấn trong một số vụ việc thì giờ đây camera AI có thể hỗ trợ rút ngắn thời gian xuống khoảng ba giờ. MobiFone cũng đã thử nghiệm thiết bị bay không người lái tại khu vực Hồ Tây để giám sát tình trạng đỗ xe sai quy định, lấn chiếm lòng đường, vỉa hè.
“Khi đưa vào thực tế, giá trị của AI còn nằm ở khả năng kết nối các vấn đề đô thị. Ở đó, chính các cơ quan quản lý sẽ làm thao tác đối chiếu hình ảnh ùn tắc với dữ liệu mực nước để xác định tác động của ngập cục bộ. Các mô hình đô thị số song sinh còn hỗ trợ mô phỏng tình huống mưa lớn, giúp đơn vị vận hành tính toán phương án điều tiết van và máy bơm”, ông Huy cho biết thêm.
Ông Bill Giannikos, Giám đốc Trung tâm dữ liệu tại Aurecon Vietnam, cho rằng năng lực tính toán hiệu quả từ việc ứng dụng AI khá quan trọng nhưng không tự tạo ra thịnh vượng và giá trị bền vững. Vì vậy, các đơn vị khi ứng dụng AI cần kết nối với trường đại học, doanh nghiệp khởi nghiệp, y tế, giáo dục và sản xuất để các bên cùng nhau đo hiệu quả bằng mức độ ứng dụng thực tế.
Theo ông Giannikos, nhà đầu tư cần một lộ trình rõ ràng để bảo đảm đất đai, nguồn điện và hạ tầng sẵn sàng đồng bộ khi đầu tư vào lĩnh vực AI. Mặt khác, để thu hút các nhà đầu tư vào công nghệ AI, TP Hồ Chí Minh cần chuẩn bị các khu hạ tầng số chuyên biệt, gắn quy hoạch với nhu cầu đầu tư và phát triển nhân lực.
Cần đặt hàng công nghệ và kết nối nguồn lực
Ông Nguyễn Tuấn Huy cho rằng, hiện nay, khoảng cách giữa nghiên cứu và triển khai vẫn là trở ngại cho việc ứng dụng AI vào thực tiễn. Doanh nghiệp có thể thử nghiệm thành công trong phòng thí nghiệm nhưng gặp khó khăn khi đưa giải pháp vào thực tế. Chính quyền cần giao nhiệm vụ cụ thể để doanh nghiệp có điều kiện kiểm chứng, hoàn thiện sản phẩm trước khi đưa vào ứng dụng thực tế.
Theo ông Nguyễn Tuấn Huy, TP Hồ Chí Minh có thể đặt hàng doanh nghiệp giải quyết những vấn đề như: chống ngập, giảm ùn tắc và giám sát môi trường. Mỗi nhiệm vụ cần xuất phát từ nhu cầu quản lý, xác định rõ đơn vị sử dụng và kết quả mong muốn. Chẳng hạn, một hệ thống cảnh báo ngập cần giúp đơn vị vận hành nhận biết sớm nguy cơ và có thêm thời gian ứng phó. Một giải pháp giao thông cần hỗ trợ điều tiết phương tiện hoặc giảm thời gian chờ. Những kết quả này sẽ phản ánh hiệu quả đầu tư rõ hơn số lượng thiết bị.
Ông Huy cũng đề xuất mở rộng hợp tác công tư để huy động nguồn lực. Các địa phương cần chuẩn bị đồng bộ hạ tầng tính toán, điện toán đám mây, đường truyền, mạng 5G, camera và cảm biến. Đội ngũ vận hành phải duy trì dữ liệu, cập nhật mô hình AI và tiếp nhận phản hồi từ thực tế.
Tương tự, ông Nguyễn Khắc Lịch, Cục trưởng Cục Công nghệ số và Trí tuệ nhân tạo, Bộ Khoa học và Công nghệ cho rằng, định hướng lấy AI và sản xuất thông minh làm động lực nâng cao năng suất, đổi mới mô hình tăng trưởng. Doanh nghiệp cần tham gia từ khâu xác định nhu cầu, phối hợp với viện nghiên cứu, trường đại học để nghiên cứu, thử nghiệm và thương mại hóa sản phẩm.
Theo ông Lịch, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát sẽ mở thêm không gian cho doanh nghiệp phát triển sản phẩm, dịch vụ mới. Cơ quan quản lý cần hoàn thiện cơ chế để địa phương và doanh nghiệp thuận lợi hơn trong quá trình thử nghiệm, tạo cơ sở đánh giá trước khi mở rộng ứng dụng.
Dưới góc độ lãnh đạo TP Hồ Chí Minh, ông Trương Minh Huy Vũ, Phó Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh cho biết, Thành phố xác định khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo là động lực phát triển. Thành phố cũng đang gắn những nguồn lực này với nhu cầu phát triển kinh tế, công nghiệp và đô thị.
Theo đó, hạ tầng và quỹ đất đang được đầu tư mở rộng để hình thành các ngành công nghiệp mới. Thành phố cũng tập trung xây dựng hệ sinh thái kết nối nhân lực, trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp, nhà đầu tư và cơ chế chính sách, qua đó thu hẹp khoảng cách giữa nghiên cứu và thương mại hóa các công nghệ.
“Thành phố định hướng kết hợp đầu tư công, hợp tác công tư và đầu tư tư nhân để chuẩn bị hạ tầng, đồng thời phát triển năng lượng đáp ứng yêu cầu mới. Những bước chuẩn bị này cần gắn với ứng dụng cụ thể để AI hỗ trợ quản trị đô thị, nâng cao năng suất và phục vụ người dân và doanh nghiệp”, ông Trương Minh Huy Vũ khẳng định.
