Theo số liệu mới nhất do Chính phủ Congo công bố ngày 11/8, đợt dịch đã ghi nhận 4.381 ca mắc được xác nhận, trong đó 2.011 người đã tử vong. Đây là đợt bùng phát Ebola có tốc độ gia tăng nhanh nhất từng được ghi nhận. Đáng chú ý, số người tử vong đã tăng từ 1.000 lên hơn 2.000 chỉ trong khoảng 3 tuần. Diễn biến này cho thấy tốc độ lan rộng của dịch đang vượt quá khả năng phát hiện, theo dõi và kiểm soát của các lực lượng ứng phó.

CHDC Congo chính thức tuyên bố bùng phát dịch ngày 15/5. Tuy nhiên, kết quả giải trình tự gene cho thấy virus đã bắt đầu lây lan từ tháng 2, tức nhiều tháng trước khi dịch được công bố. Bác sĩ Jean-Marie Akandabo, người tham gia điều trị bệnh nhân tại một cơ sở y tế ở tỉnh Ituri – tâm điểm của đợt dịch – nhận định hơn 2.000 ca tử vong là con số "đáng báo động", đồng thời kêu gọi tăng cường khẩn cấp các biện pháp ứng phó tại những khu vực bị ảnh hưởng.

Đây hiện là đợt bùng phát Ebola lớn thứ hai trong lịch sử, chỉ sau đợt dịch tại Tây Phi giai đoạn 2014-2016, khi hơn 28.000 người mắc bệnh và hơn 11.000 người tử vong. Đợt dịch hiện nay đặc biệt đáng lo ngại chủng Bundibugyo – một chủng hiếm gặp – gây ra. Hiện chưa có vaccine hoặc phương pháp điều trị nào được phê duyệt dành riêng cho chủng virus này. Các thử nghiệm lâm sàng đối với vaccine và phương pháp điều trị đang được tiến hành tại tỉnh Ituri.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho biết phần lớn các ca mắc mới vẫn được phát hiện ở những người không nằm trong danh sách theo dõi tiếp xúc. Điều này cho thấy virus tiếp tục lây truyền trong cộng đồng và đang vượt ra ngoài phạm vi kiểm soát của các cơ quan y tế. Giám đốc WHO khu vực châu Phi Mohamed Yakub Janabi cảnh báo các lực lượng y tế hiện đang ở thế bị động trong cuộc chiến với virus.

Giáo sư Paul Hunter, chuyên gia y khoa thuộc Đại học East Anglia (Anh), cho rằng trong bối cảnh chưa có vaccine hiệu quả, việc kiểm soát dịch phụ thuộc chủ yếu vào khả năng phát hiện sớm ca bệnh và đưa người nhiễm đến các cơ sở điều trị an toàn cho đến khi hồi phục hoặc tử vong.

Tuy nhiên, tại những khu vực hẻo lánh của miền Đông CHDC Congo, nơi xung đột vẫn diễn ra và liên lạc thường xuyên bị gián đoạn, hoạt động giám sát dịch bệnh gặp nhiều trở ngại. Theo ông Hunter, việc phát hiện ca bệnh đủ sớm để ngăn chặn virus lây lan trong những điều kiện như vậy "có thể trở nên bất khả thi".

Bác sĩ Akandabo cho biết hai thách thức lớn nhất mà các cơ sở y tế đang phải đối mặt là thiếu khả năng chăm sóc bệnh nhân và sự tham gia còn hạn chế của cộng đồng trong công tác phòng chống dịch. Ông cảnh báo không được xem nhẹ căn bệnh này bởi nó vẫn tiếp tục cướp đi sinh mạng của người dân.

Virus Ebola lần đầu tiên được xác định vào năm 1976 gần sông Ebola, thuộc lãnh thổ CHDC Congo ngày nay. Đợt bùng phát hiện tại là lần thứ 17 tại quốc gia Trung Phi này và cũng là đợt dịch lớn nhất từ trước đến nay.