Làm sạch chiến trường
Hơn bốn thập kỷ sau chiến tranh, nhiều khu vực biên giới của tỉnh Tuyên Quang vẫn còn tiềm ẩn hiểm họa từ bom mìn, vật nổ sót lại. Theo thống kê, toàn tỉnh có trên 95.000 ha đất bị ô nhiễm bom mìn, vật nổ, trong đó gần 20.000 ha ô nhiễm nặng, tập trung tại các địa bàn từng diễn ra giao tranh ác liệt như Thanh Thủy, Bản Máy, Bạch Đích, Minh Tân, Xín Mần...
Khắc phục hậu quả bom mìn luôn được tỉnh Tuyên Quang xác định là nhiệm vụ trọng tâm. Từ năm 2012 đến năm 2025, tỉnh đã phối hợp với Quân khu 2 và các đơn vị công binh rà phá hơn 19.000 ha đất, thu gom, xử lý trên 100.000 bom mìn, vật nổ các loại. Kết quả này không chỉ góp phần bảo đảm an toàn cho người dân, tạo quỹ đất phục vụ phát triển kinh tế - xã hội mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ.
Tuy nhiên, diện tích ô nhiễm còn rất lớn, trong khi nhiều khu vực nằm trên các điểm cao hiểm trở, hầm hào, công sự đã bị vùi lấp theo thời gian khiến công tác rà phá gặp nhiều khó khăn.
Cuối năm 2025, Quân khu 2 triển khai Dự án rà phá bom mìn, vật nổ giai đoạn 2025-2027 tại bốn tỉnh Tây Bắc. Riêng tại Tuyên Quang, dự án thực hiện trên 4.460 ha đất ô nhiễm nặng, với mục tiêu hoàn thành trong năm 2026, phục vụ Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.
Để bảo đảm tiến độ, Quân khu 2 huy động 26 đơn vị, hơn 3.000 cán bộ, chiến sĩ, thành lập trên 170 đội thi công, đồng loạt triển khai tại 12 xã biên giới.
Tại xã Bạch Đích (tỉnh Tuyên Quang) hơn 140 cán bộ, chiến sĩ của Sư đoàn 316 được giao rà phá 250 ha đất biên giới. Mỗi ngày, các tổ công tác mang theo thiết bị chuyên dụng, hành quân nhiều giờ qua những sườn núi dốc đứng để tiếp cận hiện trường. Từng khu vực được phát quang, chia ô, dò tìm, đánh dấu và xử lý vật nổ theo quy trình nghiêm ngặt.
Thượng úy Phan Viết Anh, Đại đội phó Đại đội 17, Trung đoàn 98, Sư đoàn 316 chia sẻ: "Chúng tôi xác định đây không chỉ là nhiệm vụ làm sạch địa bàn mà còn là trách nhiệm tri ân những đồng đội đã hy sinh. Mỗi mét vuông đất được rà phá an toàn sẽ mở thêm cơ hội để lực lượng tìm kiếm tiếp cận những khu vực trước đây chưa thể triển khai."
Đến trung tuần tháng 7, đơn vị đã hoàn thành rà phá 250 ha, thu gom hơn 70 quả mìn 652A cùng nhiều loại bom mìn, vật nổ khác, bàn giao mặt bằng an toàn cho địa phương.
Mở lối đưa đồng đội trở về
Giữa những cánh rừng biên giới, lực lượng tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ luôn theo sát các đội công binh. Ngay sau khi địa bàn được làm sạch, các tổ tìm kiếm lập tức khảo sát, khoanh vùng và mở rộng phạm vi tìm kiếm theo thông tin từ cựu chiến binh, nhân chứng lịch sử và tài liệu lưu trữ.
Đại tá Nguyễn Minh Khôi, Phó Chính ủy Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Tuyên Quang cho biết, công tác rà phá bom mìn là điều kiện tiên quyết để triển khai hiệu quả nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ.
"Những khu vực từng có mật độ bom mìn dày đặc trước đây gần như không thể tiếp cận. Khi lực lượng công binh làm sạch địa bàn, các đội tìm kiếm mới có thể mở rộng phạm vi khảo sát, nâng cao khả năng phát hiện và quy tập hài cốt liệt sĩ. Hai nhiệm vụ này luôn được triển khai song hành, hỗ trợ lẫn nhau để đạt hiệu quả cao nhất," Đại tá Nguyễn Minh Khôi nhấn mạnh.
Đến nay, các đơn vị công binh đã làm sạch hơn 3.500 ha đất tại 12 xã biên giới, thu gom, xử lý hàng nghìn bom mìn, vật nổ và đang phấn đấu hoàn thành toàn bộ khối lượng công việc trong năm 2026.
Song song với đó, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Tuyên Quang đã tăng cường lực lượng cho Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, tổ chức thành 9 đội, trong đó 2 đội bám sát các đơn vị công binh để khảo sát, xác minh các vị trí nghi có hài cốt.
Thượng tá Trần Quang Huy, Đội trưởng Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Tuyên Quang cho biết: "Việc rà phá bom mìn đã tạo điều kiện rất thuận lợi cho lực lượng tìm kiếm. Nhiều khu vực trước đây không thể tiếp cận thì nay đã đủ điều kiện để khảo sát, mở rộng phạm vi tìm kiếm.
Sau hơn hai tháng triển khai Chiến dịch "500 ngày đêm", Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Tuyên Quang đã tìm được 34 hài cốt liệt sĩ. Mỗi người lính được đưa về không chỉ là kết quả của sự bền bỉ giữa đại ngàn, mà còn là sự đoàn tụ sau hơn bốn thập kỷ chờ đợi, là lời tri ân sâu nặng của những người hôm nay đối với những người đã hiến trọn tuổi xuân vì Tổ quốc.
Những con số ấy không chỉ phản ánh hiệu quả của chiến dịch mà còn cho thấy sự phối hợp chặt chẽ giữa lực lượng công binh và lực lượng tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ. Trên những điểm cao biên giới năm xưa, mỗi quả mìn được xử lý an toàn, mỗi khoảnh đất được làm sạch hôm nay đều đang góp phần nối dài hành trình tri ân, để ngày càng có thêm những người lính sau nhiều năm nằm lại chiến trường được trở về trong vòng tay Tổ quốc và gia đình…/.