Dự thảo được xây dựng nhằm cụ thể hóa Nghị định số 217/2025/NĐ-CP ngày 5/8/2025 của Chính phủ về hoạt động kiểm tra chuyên ngành, đồng thời hoàn thiện cơ sở pháp lý cho công tác kiểm tra chuyên ngành trong lĩnh vực giáo dục.
Một trong những nội dung đáng chú ý của dự thảo là quy định tổ chức kiểm tra chuyên ngành theo nhiều phương thức, gồm kiểm tra trực tiếp; kiểm tra trực tuyến, từ xa dựa trên dữ liệu điện tử hoặc kết hợp các phương thức. Trong đó, kiểm tra trực tuyến, từ xa được ưu tiên áp dụng đối với những đơn vị có hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu, hồ sơ điện tử đầy đủ, chính xác, có khả năng khai thác và đáp ứng yêu cầu kiểm tra.
Việc lựa chọn phương thức kiểm tra được căn cứ vào tính chất, nội dung, đối tượng, mức độ rủi ro và điều kiện thực tế. Trường hợp phát sinh trở ngại kỹ thuật, đối tượng kiểm tra không cung cấp hồ sơ, tài liệu hoặc không thực hiện đầy đủ yêu cầu giải trình, Trưởng đoàn kiểm tra báo cáo người ra quyết định kiểm tra xem xét chuyển sang kiểm tra trực tiếp.
Để hạn chế ảnh hưởng đến tiến độ năm học và các kỳ thi, dự thảo quy định hạn chế bố trí các cuộc kiểm tra vào tháng 1, tháng 5, tháng 6 và tháng 12; trừ trường hợp kiểm tra các kỳ thi, cuộc thi; kiểm tra khi có dấu hiệu vi phạm hoặc theo yêu cầu của thủ trưởng cơ quan có thẩm quyền kiểm tra chuyên ngành.
Về thời gian, địa điểm làm việc, Trưởng đoàn kiểm tra phải thông báo bằng văn bản cho đối tượng kiểm tra chậm nhất 3 ngày làm việc trước ngày công bố quyết định kiểm tra, trừ các trường hợp ngoại lệ theo quy định. Đối với kiểm tra trực tuyến, từ xa dựa trên dữ liệu điện tử, thời gian và phương thức thực hiện phải được thông báo và thống nhất với đối tượng kiểm tra.
Nhằm hạn chế tình trạng chồng chéo, trùng lặp, kế hoạch kiểm tra chuyên ngành của Bộ Giáo dục và Đào tạo được gửi đến Thanh tra Chính phủ trong thời hạn 10 ngày làm việc kể từ ngày ban hành. Kế hoạch của UBND cấp tỉnh, cấp xã được gửi đến Thanh tra tỉnh để xử lý chồng chéo, trùng lặp theo quy định của pháp luật.
Đối với các kỳ thi, cuộc thi, dự thảo xây dựng quy trình kiểm tra phù hợp với tính chất đặc thù của hoạt động này. Phạm vi áp dụng gồm kỳ thi tốt nghiệp Trung học Phổ thông; kỳ thi chọn học sinh giỏi cấp quốc gia Trung học Phổ thông; kỳ thi chọn học sinh Trung học Phổ thông vào các đội tuyển quốc gia dự thi Olympic quốc tế và khu vực; cuộc thi khoa học, kỹ thuật cấp quốc gia dành cho học sinh Trung học Cơ sở và Trung học Phổ thông cùng các kỳ thi, cuộc thi, hội thi khác do Bộ Giáo dục và Đào tạo, địa phương quy định.
Theo dự thảo, việc kiểm tra có thể được tiến hành ngay trong khi các khâu của kỳ thi, cuộc thi đang diễn ra. Sau kiểm tra trực tiếp, Đoàn kiểm tra lập biên bản, ghi nhận ưu điểm, tồn tại, hạn chế, bất cập, vi phạm nếu có; đồng thời đề xuất, kiến nghị xử lý, khắc phục kịp thời nhằm bảo đảm kỳ thi diễn ra an toàn, nghiêm túc, đúng quy định. Trường hợp việc kiểm tra được thực hiện sau khi các khâu của kỳ thi, cuộc thi đã kết thúc, hoạt động kiểm tra được tiến hành theo quy trình chung quy định tại dự thảo Thông tư.
Dự thảo quy định cụ thể thời hạn xử lý kết quả kiểm tra. Theo đó, thời gian hoàn thiện báo cáo kết quả kiểm tra và văn bản yêu cầu chấn chỉnh, khắc phục là 30 ngày kể từ ngày kết thúc thời hạn kiểm tra. Đối với trường hợp phức tạp do người ra quyết định kiểm tra xác định, thời gian này không quá 45 ngày. Trong thời hạn 10 ngày làm việc kể từ ngày nhận được báo cáo kết quả kiểm tra, người ra quyết định kiểm tra xem xét, ban hành văn bản yêu cầu chấn chỉnh, khắc phục nếu có.
