Đánh thức tiềm năng du lịch Tây Nguyên

25/05/2011 08:55

Được đánh giá có nhiều lợi thế cho việc phát triển du lịch, nhưng hiện tại, du lịch Tây Nguyên mới chỉ phát triển tự phát. Do đó cần sớm có quy hoạch vùng phát triển du lịch Tây Nguyên để tạo đà thu hút đầu tư, đa dạng hóa sản phẩm du lịch nơi đây.

Chưa xác định rõ sản phẩm du lịch đặc thù

Địa bàn Tây Nguyên trải dài trên 5 tỉnh: Kon Tum, Gia Lai, Đắk Lắk, Đắk Nông và Lâm Đồng, có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển những sản phẩm du lịch đặc sắc và hấp dẫn. Trước hết là hệ sinh thái (HST) rừng khô hạn và HST núi cao.

Đánh thức tiềm năng du lịch Tây Nguyên ảnh 1

Tái hiện nghi lễ cúng sức khỏe cho voi tại khu du lịch sinh thái Bản Đôn (Đắc Lắk). Ảnh: Thanh Hà-TTXVN

Những giá trị "du lịch xanh" trên tập trung chủ yếu ở các vườn quốc gia: YokDon, Chư Yang Sin (Đắk Lắk), Chư Mom Ray (Kon Tum), Chư Prong (Gia Lai) và Bidoup - Núi Bà (Lâm Đồng), khu bảo tồn tự nhiên Ngọc Linh (Kon Tum). Đây là thuận lợi cơ bản để xây dựng những sản phẩm du lịch sinh thái mang bản sắc riêng của Tây Nguyên. Bên cạnh đó, sự hấp dẫn của du lịch Tây Nguyên sẽ không thể có được nếu thiếu những giá trị văn hóa bản địa đa dạng, phong phú và đặc sắc mà tiêu biểu là “Không gian cồng chiêng Tây Nguyên” đã được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể của thế giới. Tiềm năng là vậy, nhưng theo ông Phạm Trung Lương, Viện phó Viện Nghiên cứu phát triển du lịch, do chưa có quy hoạch phát triển du lịch khu vực Tây Nguyên, nên du lịch vùng này còn tự phát và thiếu tính hệ thống, chưa xác định rõ được những sản phẩm du lịch đặc thù có sức cạnh tranh trên cơ sở khai thác các giá trị tài nguyên du lịch đặc trưng. Đó là chưa kể còn có sự trùng lặp trong phát triển sản phẩm du lịch. Sự phát triển tự phát dẫn đến tác động của hoạt động phát triển du lịch đến tài nguyên và môi trường tự nhiên cũng như môi trường văn hóa chưa được kiểm soát tốt. Một số dự án đầu tư, bao gồm cả đầu tư nâng cấp hạ tầng du lịch còn chưa phát huy được hiệu quả.

Đại diện Hiệp hội Du lịch Gia Lai cho rằng, trong khu vực Tây Nguyên, sản phẩm du lịch có nhiều nét tương đồng về tài nguyên thiên nhiên và văn hóa. Vì vậy, mỗi tỉnh cần xây dựng và lựa chọn một vài loại hình du lịch đặc trưng, tránh sự trùng lắp để định hướng đầu tư. Trong các tỉnh Tây Nguyên, ngoại trừ Lâm Đồng có thương hiệu điểm đến khá tốt, các tỉnh còn lại cần tập trung đầu tư một vài điểm nhấn, chẳng hạn ở Đắk Lắk có voi Bản Đôn, Kon Tum có khu du lịch ở Măng Đen…

Các doanh nghiệp lữ hành nhận định, thế mạnh bậc nhất của Tây Nguyên vẫn là các tour du lịch sinh thái và du lịch văn hóa. Lâu nay, các tỉnh Tây Nguyên đã khai thác những thế mạnh này để phục vụ du khách, nhưng việc đầu tư cho các thế mạnh này còn quá yếu, thậm chí nhiều nơi chỉ khai thác mà thiếu đầu tư. Để đa dạng hóa các sản phẩm, dịch vụ du lịch, các tỉnh có thể phát triển tour tham quan các ngọn thác kỳ vĩ, du lịch leo núi (trecking), du lịch mạo hiểm, du lịch thám hiểm, nghỉ dưỡng, tổ chức hội họp...

Tạo sự liên kết vùng

Để khai thác tiềm năng du lịch to lớn vùng Tây Nguyên không thể thiếu sự liên kết, trước hết là liên kết liên vùng với khu vực miền Trung, đặc biệt với khu vực Nam Trung bộ. Ông Phạm Trung Lương cho rằng, liên kết cấp vùng Tây Nguyên và Nam Trung bộ sẽ góp phần đa dạng hóa sản phẩm bởi vùng duyên hải Nam Trung bộ có lợi thế là nghỉ dưỡng biển; trong khi Tây Nguyên với thế mạnh là rừng núi, hệ sinh thái và du lịch văn hóa. Bên cạnh đó, cự ly di chuyển từ Nam Trung bộ lên Tây Nguyên khá gần để kéo khách lên. Nhìn cấp độ liên kết vùng, sân bay quốc tế Cam Ranh đi vào hoạt động sẽ không chỉ thúc đẩy du lịch vùng Nam Trung bộ phát triển mà còn có ý nghĩa đặc biệt, trực tiếp thúc đẩy du lịch Tây Nguyên phát triển.

Với đường biên giới dài hàng trăm km, có nhiều cửa khẩu với các nước Lào và Campuchia, Tây Nguyên còn có ý nghĩa đặc biệt đối với quá trình hội nhập của du lịch Việt Nam với khu vực và quốc tế. Do đó, việc đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng tạo thuận lợi mở các tuyến du lịch liên vùng và các nước trong khu vực như Lào, Campuchia, Thái Lan…

Phát triển du lịch Tây Nguyên cũng đi liền với việc bảo tồn, không để biến dạng văn hóa truyền thống Tây Nguyên. Để làm được điều này thì cần phải khắc phục tình trạng chặt phá rừng. Việc mất rừng diễn ra với tốc độ nhanh trong những năm gần đây cũng khiến văn hóa truyền thống Tây Nguyên bị mai một hoặc biến dạng một cách nhanh chóng. Nhiều buôn làng không còn biết tiếng chiêng, không còn người biết cầu cúng thần linh, không còn người biết kể sử thi, hàng ngàn bộ cồng chiêng dần biến mất, hàng ngàn tượng nhà mồ bị mục nát theo thời gian. Du lịch sinh thái và du lịch văn hóa ở Tây Nguyên đều gắn bó với rừng, không có rừng thì Tây Nguyên không còn du lịch sinh thái. Rừng và con người Tây Nguyên có mối gắn bó mật thiết với nhau, rừng là không gian sinh tồn, không gian văn hóa, cội nguồn sinh ra các truyền thuyết, sử thi…

Ý KIẾN:

Ông Lê Quang Đạo, Phó Giám đốc Công ty du lịch Tầm nhìn Việt: Các đơn vị khai thác tuyến du lịch Tây Nguyên đều quảng bá và xây dựng hình ảnh về những chuyến du lịch các vùng tự nhiên còn nguyên sơ và các buôn làng dân tộc thiểu số mang đậm chất Tây Nguyên. Do Tây Nguyên có địa hình vùng núi, việc đi lại khó khăn nên các tuyến điểm chọn không quá xa nhau (khoảng 50 km) để thuận tiện cho việc di chuyển của khách. Du lịch Tây Nguyên muốn phát triển bền vững cần có sự tham gia của cộng đồng vào hoạt động phát triển du lịch. Các tỉnh trong khu vực sớm có một kế hoạch tổng thể và xây dựng một số mô hình du lịch cộng đồng cụ thể nhằm rút kinh nghiệm và nhân rộng ra toàn Tây Nguyên. Điều này sẽ góp phần đảm bảo cho sự phát triển du lịch bền vững ở Tây Nguyên trong tương lai.

Ông Thanh Tùng, Công ty lữ hành Vitours: Hiện doanh nghiệp đang khai thác sản phẩm tour đặc thù Caravan (xe ô tô tự lái) đến miền Trung - Tây Nguyên rồi tỏa đi 2 đầu Nam, Bắc và liên tuyến Lào - Thái - Campuchia qua các cửa khẩu miền Trung như: Lao Bảo (Quảng Trị), Cha Lo (Quảng Bình), Cầu Treo (Hà Tĩnh), Nậm Cắn (Nghệ An) và Tây Nguyên gồm Lệ Thanh (Gia Lai), Bờ Y (Kon Tum). Do sự phát triển của các tour du lịch đường bộ nên cơ sở hạ tầng cũng phát triển nhanh chóng. Gần đây, các tuyến đường được đầu tư nâng cấp rất thuận lợi cho du lịch Caravan qua các cửa khẩu miền Trung - Tây Nguyên và đi về 2 cửa khẩu khác nhau. Hầu hết du khách đều đánh giá đây là tuyến du lịch có nhiều triển vọng, có thể đầu tư phát triển lâu dài.

Bà Nguyễn Thị Thanh Hương, Phó Vụ trưởng Vụ Thị trường, Tổng cục Du lịch: Các sản phẩm chính khu vực Tây Nguyên và Nam Trung bộ là du lịch biển, văn hóa và sinh thái. Để tăng tính cạnh tranh, cần gắn sản phẩm du lịch biển với sản phẩm du lịch văn hóa Tây Nguyên; gắn sản phẩm du lịch biển với du lịch sinh thái núi và cao nguyên. Đây là cơ sở cho việc tuyên truyền, quảng bá xây dựng sản phẩm du lịch.
Bên cạnh dòng khách nội địa, đối với du lịch nghỉ dưỡng biển, các thị trường chính là Tây Âu (Pháp, Đức, Hà Lan, Bỉ), Ôxtrâylia, Nga, các nước Bắc Âu. Đối với du lịch sinh thái, du lịch văn hóa nhắm tới thị trường chính là Nhật Bản, Hàn Quốc, Anh, các nước ASEAN.
Việc tăng cường sự liên kết giữa các địa phương thuộc khu vực Tây Nguyên và duyên hải Nam Trung bộ, các địa phương của hai nước láng giềng Lào và Campuchia là rất cần thiết để nâng cao tính hấp dẫn, khả năng cạnh tranh của sản phẩm du lịch và nâng cao hiệu quả của các hoạt động xúc tiến quảng bá.

Xuân Cường thực hiện