Theo truyền thông quốc tế, cảnh sát Nhật Bản đã khám xét trụ sở chính quyền thành phố Toyama sau khi phát hiện những bất thường trong dữ liệu điều tra dân số, trong đó gần 3.000 cư dân được cho là đã được bổ sung vào số liệu chính thức dù không tồn tại.
Bộ Nội vụ và Truyền thông Nhật Bản tuần trước cho biết đã gửi đơn khiếu nại đối với các quan chức thành phố liên quan đến cuộc điều tra dân số, cáo buộc họ làm sai lệch số liệu bằng cách đưa thêm các hộ gia đình không có người ở vào cuộc điều tra.
Thị trưởng Toyama Hirohisa Fujii ngày 4/10 đã xin lỗi và cam kết chính quyền thành phố sẽ hợp tác đầy đủ với cuộc điều tra của cảnh sát. Theo luật Nhật Bản, hành vi làm giả số liệu thống kê có thể bị phạt tiền hoặc phạt tù tới 6 tháng.
Kenta Tsuji, quan chức phụ trách bộ phận điều tra dân số của Bộ Nội vụ và Truyền thông, cho biết những bất nhất được phát hiện trong giai đoạn rà soát cuối cùng. Ông không tiết lộ chi tiết cách thức phát hiện. Tuy nhiên, số liệu cho thấy có sự chênh lệch gần 3.000 người giữa ước tính dân số được công bố hồi tháng 5 và kết quả điều tra dân số chính thức của Toyama công bố tuần trước.
Toyama, thủ phủ và cũng là thành phố lớn nhất tỉnh Toyama, nằm ở rìa dãy Alps Nhật Bản, với khoảng 400.000 dân. Thành phố từng được Ngân hàng Thế giới đánh giá là mô hình toàn cầu về phát triển đô thị nén, nhằm hạn chế đô thị hóa tràn lan và sự phụ thuộc quá mức vào ô tô.
Nhật Bản tiến hành điều tra dân số 5 năm một lần. Hồi tháng 5, khi một thống kê dân số riêng cho thấy số dân Toyama lần đầu giảm xuống dưới 400.000 người, Thị trưởng Fujii bày tỏ lo ngại, cho rằng mốc này có ý nghĩa đáng kể đối với thành phố.
Số liệu dân số có ý nghĩa tài chính lớn đối với chính quyền địa phương, bởi Chính phủ Nhật Bản thường phân bổ trợ cấp dựa trên quy mô dân số. Khi dân số giảm, một số địa phương đã phải đối mặt với việc cắt giảm đáng kể ngân sách.
Ngày 3/10, ông Fujii cho biết ngân sách trợ cấp của Toyama có thể giảm khoảng 380.000 USD do dân số và số lượng học sinh giảm.
Một số chuyên gia cho rằng áp lực duy trì hình ảnh của Toyama có thể là một nguyên nhân dẫn đến vụ việc. Thành phố này có thể muốn duy trì vị thế tương đương với Kanazawa và Niigata, những đô thị lân cận có lần lượt khoảng 450.000 và 750.000 dân.
Nobuo Sasaki, Giáo sư danh dự kinh tế tại Đại học Chuo và chuyên gia về quản trị đô thị, cho rằng chính quyền Toyama có thể đã cố gắng “bằng mọi giá” duy trì vị thế ngang hàng với các thành phố lân cận đang ngày càng thu hút khách du lịch.
Theo ông, một khả năng khác là các nhân viên thành phố lo ngại danh tiếng Toyama với tư cách mô hình phát triển đô thị nén thành công bị ảnh hưởng nên đã có hành vi sai phạm để “giữ thể diện”.
Trong bối cảnh dân số Nhật Bản tiếp tục suy giảm và già hóa nhanh chóng, các chính quyền địa phương đang chịu sức ép ngày càng lớn trong việc duy trì dân số, ngân sách và các dịch vụ công. Dân số Nhật Bản đạt đỉnh khoảng 128 triệu người vào năm 2008 và hiện còn khoảng 123 triệu người, tương đương mức của năm 1989.
Tháng 5 vừa qua, Thị trưởng Fujii cũng xác định tăng tỷ lệ sinh là “ưu tiên cấp bách”, đồng thời nhấn mạnh mục tiêu làm chậm tốc độ suy giảm dân số của Toyama.
