Toyama đối mặt đồng thời với tình trạng dân số giảm, tỷ lệ người cao tuổi tăng và đô thị hóa lan rộng. Việc ngày càng nhiều người chuyển tới sống tại các khu nhà riêng ở vùng ngoại ô khiến khu vực trung tâm thiếu cả dịch vụ lẫn người sử dụng. Người dân phụ thuộc nhiều hơn vào ô tô cá nhân, trong khi mạng lưới giao thông công cộng dần suy yếu.
Tình trạng này gây nhiều khó khăn cho người cao tuổi và những người không có ô tô. Phạm vi đô thị mở rộng cũng làm tăng chi phí duy trì đường sá, hệ thống cấp thoát nước và các cơ sở hạ tầng khác, đồng thời ảnh hưởng đến khả năng cung cấp dịch vụ công của chính quyền địa phương.
Trước nguy cơ những vấn đề trên ngày càng nghiêm trọng, từ những năm 2000, Toyama bắt đầu triển khai chính sách đô thị nhỏ gọn. Theo đó, các chức năng như nhà ở, thương mại, y tế và phúc lợi được khuyến khích tập trung tại khu vực trung tâm và dọc theo các tuyến giao thông công cộng.
Thành phố đặt mục tiêu đưa khoảng 40% dân số sinh sống tại những khu vực này. Tuy nhiên, chính quyền Toyama không đặt mục tiêu di chuyển toàn bộ người dân vào trung tâm trong thời gian ngắn mà xác định đây là một quá trình lâu dài, được thực hiện từng bước.
Trao đổi với phóng viên TTXVN, ông Masanori Sano, Trưởng phòng Quy hoạch đô thị, thành phố Toyama., cho biết khoảng 60% người dân vẫn đang sinh sống tại các khu vực ngoại ô. Vì vậy, bên cạnh việc từng bước tập trung dân cư, thành phố vẫn phải bảo đảm các hạ tầng và dịch vụ thiết yếu phục vụ cuộc sống của nhóm dân cư này.
Theo ông Sano, chính quyền sẽ linh hoạt xem xét cách quản lý các cơ sở hạ tầng hiện có dựa trên tình hình thực tế. Những công trình còn cần thiết sẽ được duy trì và vận hành hiệu quả hơn, trong khi các hạ tầng không còn phù hợp có thể được thu hẹp hoặc loại bỏ theo một lộ trình dài hạn.
Một trong những điểm đáng chú ý trong sáng kiến của Toyama là việc xây dựng các trung tâm sinh hoạt và không gian giao lưu đa chức năng tại từng khu vực. Thay vì chỉ tập trung xây dựng nhà ở, thành phố cố gắng tạo ra những nơi người dân có thể mua sắm, nghỉ ngơi, gặp gỡ và tham gia các hoạt động cộng đồng.
Khu Sogawa, cách ga Toyama khoảng 1,5 km, là một ví dụ tiêu biểu. Sau quá trình tái phát triển, khu vực này có tổ hợp thương mại Sogawa Ferio, bao gồm cửa hàng bách hóa và nhiều cửa hàng chuyên doanh. Công trình trở thành một trong những điểm mua sắm và sinh hoạt quan trọng của khu vực trung tâm.
Nằm bên cạnh khu phố mua sắm là Grand Plaza, quảng trường đa chức năng được khai trương vào năm 2007. Không gian này có mái kính lớn, nhờ đó có thể tổ chức hoạt động trong nhiều điều kiện thời tiết khác nhau, kể cả khi trời mưa hoặc tuyết.
Grand Plaza không chỉ là một quảng trường phục vụ các sự kiện mà còn đóng vai trò như “phòng khách” chung của thành phố. Việc bố trí một không gian mở ngay cạnh khu thương mại tạo điều kiện để người dân dừng chân, giao lưu và tham gia các hoạt động văn hóa, giải trí. Qua đó, không gian công cộng và hoạt động thương mại có thể hỗ trợ lẫn nhau, góp phần thu hút người dân trở lại khu vực trung tâm.
Ga Toyama, Grand Plaza và khu Sogawa Ferio được kết nối bằng hệ thống giao thông công cộng, trong đó có đường sắt nhẹ LRT. Nhờ sự kết nối này, người dân có thể tiếp cận các dịch vụ và không gian sinh hoạt mà không nhất thiết phải sử dụng ô tô cá nhân. Đây là yếu tố đặc biệt quan trọng đối với người cao tuổi và những người gặp khó khăn trong việc tự lái xe.
Trả lời phỏng vấn của phóng viên TTXVN, Thị trưởng Toyama Hirohisa Fujii đánh giá việc khu vực trung tâm dần lấy lại sự nhộn nhịp và sức sống là một trong những thành quả lớn của chính sách đô thị nhỏ gọn. Trong giai đoạn tiếp theo, Toyama hướng tới mô hình “Compact & Smart City” - thành phố vừa nhỏ gọn vừa thông minh. Theo Thị trưởng Fujii, công nghệ số có thể được kết hợp với cấu trúc đô thị nhỏ gọn để giúp người dân tiếp nhận thông tin, đặt chỗ, đặt lịch và sử dụng các dịch vụ thuận tiện hơn.
Mục tiêu của thành phố không chỉ là tập trung các công trình vào một khu vực, mà còn tạo ra những không gian sống và giao lưu sôi động, nơi người dân có thể di chuyển và sinh hoạt thuận tiện. Trong đó, các không gian công cộng đa chức năng như Grand Plaza giữ vai trò kết nối giữa giao thông, thương mại và đời sống cộng đồng.
Kinh nghiệm của Toyama cho thấy chính sách đô thị nhỏ gọn cần được triển khai đồng bộ giữa quy hoạch dân cư, giao thông công cộng, cung cấp dịch vụ thiết yếu và tái thiết không gian trung tâm. Mô hình này có thể trở thành một tài liệu tham khảo cho các thành phố địa phương đang tìm kiếm hướng phát triển bền vững trong thời kỳ dân số suy giảm và già hóa.
