Theo phóng viên TTXVN tại Tokyo, tại phiên khai mạc, bà Takaichi đã đề cập đến các chủ đề được quan tâm nhất trong đó có giảm thuế tiêu dùng, đảm bảo nguồn tài chính và giảm số nghị sĩ tại Quốc hội.
Trong cuộc bầu cử Hạ viện hồi tháng 2, cả liên minh cầm quyền gồm đảng Dân chủ Tự do (LDP) của bà Takaichi và đối tác là đảng Duy tân Nhật Bản (JIP), cùng phần lớn các đảng đối lập, đều coi việc giảm hoặc bãi bỏ thuế tiêu dùng là một cam kết tranh cử trọng tâm.
Bà Takaichi cho biết, chính phủ sẽ thúc đẩy đầu tư trong nước thông qua việc xây dựng kế hoạch hành động 5 năm trước cuối năm nay.
Theo Thủ tướng Takaichi, dự luật giảm thuế tiêu dùng đối với thực phẩm và đồ uống từ 8% xuống 1% trong hai năm, bắt đầu từ tháng 4 tới, kết hợp với trợ cấp tiền mặt cho người có thu nhập trung bình và thấp, nhằm “giúp các hộ gia đình có thêm, dù chỉ một chút, dư địa tài chính” trong bối cảnh lạm phát.
Thủ tướng Nhật Bản cũng trấn an thị trường tài chính về chính sách tài khóa của chính phủ, cam kết ứng phó “linh hoạt” với tình hình kinh tế và thị trường. Để củng cố niềm tin của thị trường, chính phủ sẽ bảo đảm nguồn tài chính mà không dựa vào việc phát hành trái phiếu bù đắp thâm hụt ngân sách.
Theo đó, Tokyo sẽ quyết định lượng trái phiếu phát hành hằng năm trên cơ sở xem xét lãi suất và các điều kiện thị trường khác, đồng thời khẳng định chính phủ sẽ “củng cố niềm tin của thị trường đối với chính phủ thông qua các biện pháp chính sách theo thông lệ”.
Phát biểu này dường như nhằm đáp lại những lo ngại về nguy cơ tình hình tài chính công của Nhật Bản tiếp tục xấu đi, cùng sức ép từ Mỹ yêu cầu tránh phát đi các thông điệp kích thích lạm phát có thể khiến đồng yen suy yếu thêm.
Nhằm xây dựng một “nền kinh tế vững mạnh”, bà Takaichi cũng nhấn mạnh, sự cần thiết phải thúc đẩy đầu tư vào các lĩnh vực quản lý rủi ro, như an ninh kinh tế và phòng thủ mạng, cùng những ngành công nghiệp then chốt, bao gồm trí tuệ nhân tạo và bán dẫn, trong khuôn khổ kế hoạch 5 năm mới.
Trong chương trình mở rộng chi tiêu, bên cạnh việc thúc đẩy việc tạm thời giảm thuế tiêu dùng đối với thực phẩm, bà Takaichi cũng thúc đẩy mục tiêu huy động 370.000 tỷ yen, tương đương 2.300 tỷ USD, vốn đầu tư công và tư nhân đến năm 2040 nhằm hỗ trợ tăng trưởng và giảm bớt áp lực chi phí sinh hoạt.
Những người ủng hộ chính sách kinh tế của bà cho rằng, việc chú trọng đầu tư chiến lược sẽ nâng cao tiềm năng tăng trưởng của Nhật Bản thông qua kích thích nhu cầu trong ngắn hạn và mở rộng năng lực sản xuất của nền kinh tế theo thời gian.
Trong khi đó, các nhà phân tích cho rằng, phát biểu của bà chưa cho thấy bằng chứng rõ ràng về một sự thay đổi căn bản trong chính sách mở rộng chi tiêu. Các nhà đầu tư ngày càng lo ngại rằng việc bổ sung các biện pháp kích thích tài khóa có thể làm gia tăng áp lực lạm phát và khiến tình hình tài khóa Nhật Bản suy yếu thêm.
Đối với vấn đề giảm số ghế Hạ viện, nếu quá thời hạn một năm mà chưa thông qua phương án cải cách, dự luật quy định chuyển sang phương án giảm 45 ghế đại diện tỷ lệ. Tuy nhiên, việc giảm ghế chỉ được áp dụng sau khi luật riêng về phân bổ số ghế giữa các khối bầu cử có hiệu lực. Bà Takaichi bày tỏ mong muốn có “các cuộc thảo luận kỹ lưỡng nhằm hiện thực hóa mục tiêu này ngay trong kỳ họp hiện tại”.
Kể từ khi bà Takaichi nhậm chức vào tháng 10 năm ngoái, nội các của bà duy trì tỷ lệ ủng hộ tương đối cao. Liên minh LDP - JIP giành chiến thắng áp đảo trong cuộc tổng tuyển cử hồi tháng 2, nắm giữ số ghế vượt xa ngưỡng 2/3 trong tổng số 465 ghế tại Hạ viện. Với ít nhất 2/3 số phiếu tán thành, Hạ viện có thể thông qua lại một dự luật bị Thượng viện bác bỏ. Thượng viện có ít quyền lực hơn và hiện là nơi liên minh cầm quyền vẫn ở thế thiểu số.
Về đối ngoại, bà Takaichi gọi Trung Quốc là một “nước láng giềng quan trọng”, bất chấp những căng thẳng song phương đang tiếp diễn, Tokyo hướng tới xây dựng quan hệ “mang tính xây dựng và ổn định” với Bắc Kinh. Tuy nhiên, bà nhấn mạnh, Nhật Bản sẽ “nói những điều cần nói và mạnh mẽ yêu cầu các hành động có trách nhiệm”.
Bà Takaichi, người được biết đến với quan điểm cứng rắn về an ninh, cũng đề cập đến việc sửa đổi Hiến pháp hòa bình. Bà cho rằng việc sửa đổi luật về trưng cầu ý dân đối với các vấn đề hiến pháp vào đầu năm nay đã tạo điều kiện thuận lợi hơn đáng kể để người dân đưa ra quyết định, kỳ vọng về các cuộc tranh luận mang tính xây dựng và tích cực giữa các đảng.
Một số đảng đối lập, như đảng Dân chủ vì Nhân dân, đảng Sanseito và Đội ngũ Tương lai (Team Mirai), đã thể hiện sự ủng hộ đối với một số nội dung trong chương trình chính sách mang khuynh hướng bảo thủ của liên minh cầm quyền.
Kỳ họp Quốc hội kéo dài đến ngày 12/12 diễn ra trong bối cảnh phe đối lập tiếp tục phân hóa, sau khi Liên minh Cải cách Trung dung (CRA) chia tách hồi tháng trước do thất bại nặng nề trong cuộc tổng tuyển cử tháng 2. Tuy nhiên, các thành viên cũ của liên minh vẫn tập hợp trong một nhóm nghị sĩ thống nhất, hiện là lực lượng đối lập lớn nhất tại Hạ viện.
Chính phủ dự kiến trình 21 dự luật trong kỳ họp này, trong đó có dự luật giảm thuế; những biện pháp nhằm đa dạng hóa nguồn cung dầu thô cho Nhật Bản trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông; thiết lập các quy định về việc mua đất tại những khu vực có ý nghĩa quan trọng đối với an ninh quốc gia...
