Không chấp nhận cố tình khiêu khích và xâm phạm chủ quyền của tàu chiến Trung Quốc, “đội quân biệt hải” cùng các thủy thủ trên chiến hạm HQ - 4, HQ - 5,HQ - 6, HQ - 16, HQ - 10 đã quyết tâm chiến đấu anh dũng, bảo vệ Hoàng Sa tới hơi thở cuối cùng.
Chiến đấu anh dũng
Phía Trung Quốc không chỉ không dừng lại việc khiêu khích và xâm phạm chủ quyền, mà còn tiếp tục cho hai tàu chiến Kronstadt mang số hiệu 274 và 271 sơn màu xám đen, trang bị đại bác 100 li và nhiều đại bác 37 li tiến thẳng sát vào mép đảo Hoàng Sa và chĩa đại bác vào tàu HQ - 4.
 Hạm trưởng Hộ - Tống - Hạm Nhật Tảo HQ10, HQ thiếu tá Ngụy Văn Thà đã anh dũng hi sinh theo chiến hạm. |
Đúng vào thời điểm hết sức căng thẳng ấy, khi trận chiến sắp nổ ra, thì thông tin liên lạc giữa lực lượng bảo vệ Hoàng Sa và Bộ tư lệnh hải quân Vùng 1 Duyên hải thường xuyên bị đứt. Tần số liên lạc bị phá rối, trên hệ thống bộ đàm chỉ nghe toàn tiếng Hoa. Đại tá Hà Văn Ngạc, lúc đó đang ở trên chiến hạm HQ - 5, được giao toàn quyền hành động. Nhận định không thể để Trung Quốc “được đằng chân, lân đằng đầu”, Đại tá Ngạc báo cáo Sở chỉ huy tình hình và quyết tâm nổ súng. 2 phút sau, tin truyền đi sở chỉ huy thực hiện theo phương án tác chiến.
Đại tá Ngạc ra lệnh: “Tất cả tập trung hỏa lực lên đảo yểm trợ cho người nhái. Lực lượng biệt hải khẩn cấp bí mật áp sát mép đảo, bắn”.
Bốn chiến hạm HQ - 4, HQ - 5, HQ - 10, HQ - 16 đồng loạt khai hỏa. Như đã chuẩn bị trước, hạm trưởng Vũ Hữu San tàu HQ - 4 ra lệnh tăng tốc di chuyển với tốc độ cực nhanh, vừa cơ động, vừa chiến đấu, yểm trợ cho người nhái và đội biệt hải. Chiến hạm HQ - 4 cơ động theo đội hình zích zắc, hết sang phải lại sang trái để tránh được loạt đạn đại bác của đối phương. Mặt biển dữ dội, các cột nước cao hàng chục mét, đạn thù rít xung quanh tàu vèo vèo. Một mảnh đạn phạt lủng đài chỉ huy, văng ra trúng chân Trung úy Roa đang cố gắng theo dõi tàu Trung Quốc qua màn hình rađa. Thượng sĩ giám lộ đường biển Trần Văn Ry trúng mảnh đạn nơi cánh tay trái. Hạ sĩ giám lộ Phấn và xạ thủ đại liên 30 trên nóc đài chỉ huy bị thương ở ngực, máu thấm đỏ cả áo. Lúc này là 13 giờ ngày 20/1/1974.
Từ đài chỉ huy, chiến sĩ quan sát báo cáo, có 2 tàu Trung Quốc đang đuổi theo tàu HQ - 4. Tình huống nguy cấp, qua máy bộ đàm, Đại tá Ngạc lệnh cho tàu HQ - 5 khẩn cấp cơ động chặn đường tàu Trung Quốc. Sử dụng súng máy cao xạ 12,7 ly bắn trả, tập trung hỏa lực nặng chặn cắt đuôi, không cho tàu Trung Quốc đuổi tàu HQ - 4, sử dụng loa tuyên truyền xua đuổi, trấn áp mãnh liệt. Mặt biển sôi sục ầm ầm tiếng đạn pháo. Trước sự chiến đấu ngoan cường anh dũng của tàu HQ - 5 và cả biên đội chiến hạm, một chiếc tàu chiến của đối phương bốc cháy. Trong trận chiến đấu không cân sức này, ụ súng 12,7 ly của HQ - 4 bị hỏng hóc nặng, Hạm trưởng tàu HQ - 10 Ngụy Văn Thà tử thương, Hạm phó Thành Trí trọng thương toạc bụng. Hầu hết sĩ quan, hạ sĩ quan và thủy thủ trên đài chỉ huy đều bị tử thương và bị thương rất nặng. Tàu HQ - 10 bị hai quả pháo 100 li của đối phương bắn thủng nhiều chỗ.
Ngay sau khi các tàu chiến của Trung Quốc bị đánh trả, chúng tăng cường một lực lượng đông đảo hải quân xuống vùng biển Hoàng Sa của Việt Nam từ đảo Phú Lâm và từ căn căn cứ quân sự Hải Nam hòng tiêu diệt gọn tàu HQ - 4, bắt sống Hạm trưởng, bắt tàu. Nắm được
 Chiến hạm HQ10 đã bị chìm trong trận hải chiến Hoàng Sa. |
mưu đồ thâm độc của đối phương, Hạm trưởng Vũ Hữu San tàu HQ - 4 đã báo cáo sở chỉ huy và quyết định “bảo toàn lực lượng”. Được sở chỉ huy đồng ý, tàu HQ - 4 đã khẩn cấp hành trình về Đà Nẵng.
Cựu binh Lữ Công Bảy - người trực tiếp chiến đấu trên tàu HQ - 4 và sống sót trở về nhớ lại: “Lúc này tôi mới rời được đài chỉ huy. Trên đường xuống nơi nghỉ ngơi, tôi đã chứng kiến một cảnh tượng kinh khủng sau chiến trận. Hành lang dưới tàu tanh đến ngộp thở: mùi máu, mùi cồn, bông băng... Hơn 130 binh sĩ bám chặt vị trí chiến đấu giờ đều mệt lả. Họ chỉ cầm hơi bằng mì gói, nước ngọt và lương khô. Các binh sĩ biệt hải kiệt sức nằm rải rác trên hành lang phòng ăn, nhưng khi nói tiếp tục chiến đấu thì ai cũng hào hứng. Có người đã hô vang “Hoàng Sa không thể mất, Hoàng Sa là của Việt Nam”.
Nước mắt đêm giao thừa
Sau khi các chiến hạm Hải quân trở về Đà Nẵng, một cuộc họp khẩn cấp bắt đầu. Trước tình thế Hoàng Sa bị đe dọa nghiêm trọng, lực lượng Hải quân được quyết định ra Hoàng Sa trấn giữ, các chiến hạm HQ - 4, HQ - 5, HQ - 10, HQ - 16 tiếp tục được sử dụng. Thông báo khẩn cấp được chuyển đi: “Tất cả chuẩn bị sẵn sàng chiến đấu, tàu được lệnh quay lại Hoàng Sa. Nếu cần sẽ ủi thẳng lên bờ đảo Hoàng Sa, chiến đấu đến cùng để giữ đảo".
Các chiến hạm xuất quân thẳng hướng Hoàng Sa. Tàu HQ - 4, HQ - 5, HQ - 10 chạy được chừng hơn 10 hải lý thì được lệnh quay lại cảng Tiên Sa vì bị hư hỏng nặng, lương thực cạn, cơ số đạn không còn đủ để tác chiến, các khẩu đại bác đều có trục trặc. Mãi sau này hỏi về “kế hoạch rút quân” trở lại cảng Tiên Sa trong đêm 30 Tết năm 1974, các binh sĩ mới hiểu, đa phần các chiến hạm lúc đó đều hỏng hóc nặng, nếu ra Hoàng Sa cũng không đủ sức chiến đấu, trong khi các tàu chiến Trung Quốc càng ngoan cố với dã tâm xâm chiếm Hoàng Sa. Các chiến hạm được lệnh quay trở lại cảng Tiên Sa, trong niềm đau đáu nhớ Hoàng Sa. Trong nhiều nỗi niềm của những lính trẻ, có một nỗi niềm đau thương nhất, đó là Hoàng Sa bị Trung Quốc chiếm đóng trái phép - nơi ấy là phần máu thịt không tách rời của Tổ quốc Việt Nam. Khi các chiến hạm quay lại cảng Tiên Sa, phải có sự giúp đỡ lai dắt của hai tàu khác mới cập được cảng. Trong khi đó, Hoàng Sa bị Trung Quốc chiếm đóng trái phép.
Đêm 20/1/1974 tức đêm 30 Tết, cảng Tiên Sa rực sáng bởi ánh điện hắt xuống từ cầu cảng. Trong mâm cỗ cúng giao thừa, nhiều chiến sĩ không cầm được xúc động. Họ nhớ đến những đồng đội đã hi sinh, một số người giờ phút ấy còn đang trôi dạt trên biển, một số người trong trong “đội biệt hải” đang mắc kẹt tại đảo.
Nhớ lại những giờ phút chiến đấu bảo vệ Hoàng Sa, cựu binh Lữ Công Bảy quả quyết “Trận hải chiến Hoàng Sa chỉ kéo dài hơn 30 phút nhưng chứng minh một điều những người Hải quân quyết tâm giữ đảo đến hơi thở cuối cùng. Tuy bây giờ Hoàng Sa đang bị Trung Quốc chiếm đóng trái phép, song trận chiến Hoàng Sa ngày ấy là dấu ấn quan trọng, mở đầu cho công cuộc giữ đảo Trường Sa sau này, và đó cũng là bài học kinh nghiệm của những chiến sĩ Trường Sa để bảo vệ chủ quyền biển đảo của mình trong tháng 3/1988”.
Mai Thắng
Kỳ 4: “Trận chiến Hoàng Sa và dư luận quốc tế”
